0 Items
در دروازه مهریز یزد

در دروازه مهریز یزد

دروازه مهریز یزد

در دروازه مهریز یزد

در دروازه مهریز یزد

در دروازه مهریز یزد

در دروازه مهریز یزد

دروازه مهریز مربوط به دوره های باستان است و در یزد، شمال خیابان قیام، مجموعه بازار یزد واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۵۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است این دروازه در محله دارالشفای یزد واقع شده است و از دروازه های ثدیمی یزد محسوب می شود بازار دروازه مهریز مربوط به دوره قاجار است و در یزد، شمال خیابان قیام، مجموعه بازار یزد واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۵۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. جهت بازار دروازه مهریز شمالی ـ جنوبی است؛ جنوب آن از بازار «خان» شروع می‌شود و به كوچه دارالشفاء یا «دروازه تاریخی» شهر ختم می‌شود. بازار دروازه مهریز حدود سی و هشت متر طول و سه و نیم متر عرض دارد.

در سمت شرق بازار، شش باب مغازه با میانگین دهانه پنج متر و در سمت غرب آن ده باب مغازه با میانگین دهانه ۴/۳ متر دیده می شود. ارتفاع این بازار حدود چهار متر و مصالح به كار رفته در آن خشت وگل، آجر و گچ و سقف آن به صورت طاق و تویزه است. جهت بازار دروازه مهریز شمالی ـ جنوبی است؛ جنوب آن از بازار «خان» شروع می‌شود و به كوچه دارالشفاء یا «دروازه تاریخی» شهر ختم می‌شود. این بازار توسط «علی آقا» ـ داروغه یزد ـ در زمان «گوركانیان» احداث شد. بازار دروازه مهریز حدود سی و هشت متر طول و سه و نیم متر عرض دارد. در سمت شرق بازار، شش باب مغازه با میانگین دهانه پنج متر و در سمت غرب آن ده باب مغازه با میانگین دهانه 4/3 متر دیده می شود. ارتفاع این بازار حدود چهار متر و مصالح به كار رفته در آن خشت وگل، آجر و گچ و سقف آن به صورت طاق و تویزه است بازار دروازه مهریز مربوط به دوره قاجار بوده و در یزد ، (شمال خیابان قیام) واقع شده است و این اثر در تاریخ 9 اردیبهشت 1382 با شماره ثبت 8543 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است . به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح مهریز ، جهت بازار (دروازه مهریز) شمالی ـ جنوبی می باشد و جنوب آن از بازار «خان» شروع شده و به کوچه دارالشفاء یا «دروازه تاریخی» شهر ختم می شود. این بازار تاریخی و دیدنی با معماری اسلامی ، ایرانی که همواره میزبان مسافران و مهمانان فراوان داخلی و خارجی است توسط «علی آقا» ـ داروغه یزد ـ در زمان «گورکانیان» احداث شد.

بازار دروازه مهریز حدود سی و هشت متر طول و سه و نیم متر عرض دارد و در سمت شرق بازار، شش باب مغازه با میانگین دهانه پنج متر و در سمت غرب آن ده باب مغازه با میانگین دهانه 4/3 متر دیده می شود. همچنین ارتفاع این بازار تاریخی حدود چهار متر و مصالح به کار رفته در آن خشت وگل، آجر و گچ و سقف آن به صورت طاق و تویزه است . این دروازه از ورودی خیابان امام از بازارمی باشد در محله دار الشفا است .

منبع : صدا و سیمای مرکز یزد 

(بیشتر…)

عکس یزد میدان امیر چخماق

عکس یزد میدان امیر چخماق

یزد میدان امیر چخماق

هرشب یک عکس. تصویری از میدان امیر چخماق یزد در قدیم.

یزد میدان امیر چخماق

یزد میدان امیر چخماق

میدان امیر چخماق

میدان امیر چخماق نام میدانی در شهر یزد است. مجموعه امیر چخماق یزد شامل بازار، تکیه، مسجد و دو آب‌انبار که قدمت شان به دوره تیموریان می‌رسد.

تکیه امیر چخماق در سال ۱۳۳۰ و مسجد امیر چخماق در سال ۱۳۴۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند. میدان امیر چخماق، یکی از شاخص‌ترین مجموعه‌های تاریخی و گردشگری در شهر یزد محسوب می‌شود.

امیر جلال‌الدین چخماق، از سرداران و امرای شاهرخ تیموری در سده ۸ خورشیدی در زمانی که حاکم یزد بود، مجموعه‌ای متشکل از تکیه، میدان،حمام عمومی، کاروان سراها، خانقاه، قنات خانه و چاه آب سرد را ساخت تا یزد را رونق بخشد و در این کار فاطمه خاتون همسرش(معروف به ستی فاطمه) که مقبره اش در ضلع شمالی ارسن امیر چخماق قرار دارد ، او را یاری کرد

میدان امیر چخماق یزد,تحلیل میدان امیر چخماق یزد,پلان میدان امیر چخماق یزد,معماری امیر چخماق یزد,عکس امیر چخماق یزد,مسجد امیر چخماق,بازار امیر چخماق یزد,پلان مسجد امیر …

ثبت ملی تکیه امیر چخماق

تکیه امیر چخماق در سال ۱۳۳۰ هجری شمسی و با شماره ۳۸۳ و مسجد امیر چخماق در سال ۱۳۴۱ با شماره مستقل ۲۴۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدند. همچنین این بناها و دیگر الحاقات به عنوان مجموعه امیر چخماق نیز با شماره ۲۴۱۶ به ثبت ملی رسیده‌است.

دفن جنجال‌برانگیز «شهدای گمنام» در میدان امیر چخماق

در پی دو سال کشمکش بر سر موضوع دفن ۸ نفر از شهدای جنگ ایران و عراق در میدان امیر چخماق یزد، در تاریخ ۱ دی ۱۳۹۳، در نهایت جنازه شهدای گمنام در میدان تاریخی امیر چخماق دفن شد.

مقامات استانداری یزد، حفر قبرها را «غیرقانونی» اعلام کردند و سازمان میراث فرهنگی ایران، تدفین کشته شدگان را بدور از موازین قانونی و «به ضرر ثبت شدن پرونده شهر تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو» اعلام کرد .

منبع : ویکی پدیا 

(بیشتر…)

یزد

یزد

شهر یزد

انسان شناسی و فرهنگ

فرهنگ و تمدن و معماری شهر یزد

فرهنگ و تمدن و معماری شهر یزد

یزد، شهری رو به آسمان، شهر خدا
نسرین ریاحی پور وبسایت : http://anthropology.ir/

گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین

«یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان است»(The tribune). در فرهنگ دهخدا آمده است که یزد به معنای ایزد و خداست. با ایزد و یزدان هم ریشه و معنی آن پاک و مقدس است(دهخدا1377: 23767).

بسیاری چیزها در یزد بیننده را به نگریستن به آسمان وا می دارد. شاید قرار گرفتن این شهر در دل کویر به سبب خالی بودن از پوشش گیاهی است که زمینش را به آسمان پیوند می زند و نا خودآگاه باعث می شود در ادامه ی دیدن هر آن چه در اطراف ماست به آسمان بنگریم و شاید به همین دلیل باشد که ساکنان یزد هر چه بنا کرده اند را رو به آسمان ساخته اند. اشکال هندسی و به طور کلی همه چیز مفهومی را بیان می کند.

اشکال هندسی که بناهای این شهر شکل داده اند؛ رو به آسمان دارند و مردمش نیز هم. خطوط منعطف و هلالی گویی با مهر فرد را به سمت الوهیت روان می کنند و گاه با ساخت زاویه ای در انتها، زاویه ای می سازنند که به خدا اشاره می کند. زاویه ای که نیایش و نیاز به درگاه الهی را برای فرو باریدن باران این نیاز همیشگی انسان تداعی می کند. چون دو دست انسان که وقتی خواسته ای از خداوند دارد؛ به یک دیگر می چسبند ولی با زاویه ای دیگرگون.

در سینما زمانی که درفیلمی می خواهند؛ عشق و مفاهیم عاطفی را مطرح کنند؛ از خطوط هلالی استفاده می کنند و در بناهای یزد نیز چنین نشانه ای دیده می شود. در انتهای همه ی خطوط شکسته و زوایه دار هلالی عاشقانه وجود دارد که گویی یادآور عشق حقیقی به باور عموم است.

یزد شهری مذهبی است. از آن جا که مکان ها محیط هایی پوچ و خنثا نیستند؛ می توان گفت شاید قرار گرفتن در کویر و چشم به آسمان داشتن برای برآورده شدن نیازهای حیاتی و هم چنین حس کردن دائم وجود آسمان که به نوعی در بسیاری ادیان قرارگاه خدا دانسته شده است در این رویکرد نقش داشته است. نور نیز عامل دیگری است که خدا را یادآوری می کنند. در بعضی ادیان خداوند به نور تشبیه و یا نور نشانه ای از وجود او دانسته شده است. بناها در یزد نور را به داخل هدایت می کنند و فضاهایی می سازند که اگر نور را در آن ها دنبال کنیم به آسمان رو خواهیم کرد. فضاهایی که محل گزاری هستند میان مادیت و الوهیت. عکس هایی که در پی می آیند به خوبی این قابلیت را تصویر کرده اند.

منبع:

دهخدا، علی اکبر(1377) لغت نامه، تهران: دانشگاه تهران، جلد 15

Many facets of Iran , The tribune, September 25, 2005, (http://www.tribuneindia.com/2005/20050925/spectrum/main2.htm)accessed 19 December 2015

عکس ها از مسعود خلج زاده است.

باغ دولت آباد یزد

باغ دولت آباد یزد

باغ دولت آباد یزد

درب های مشبک (ارسی ) باغ دولت آباد - یزد

درب های مشبک (ارسی ) باغ دولت آباد – یزد

بسیاری از باغهای ایرانی از ارزش تاریخی برخوردارند و اکنون ده‌ها باغ تاریخی در کشور وجود دارد که در سطح بین المللی نیز دارای جایگاه و ارزش هستند. باغ تاریخی دولت آباد یزد در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است.
اين بنا از آثار محد تقي خان زند ميباشد و هم اكنون برجاست و نمونه اي از معماري دوران زنديه را نشان ميدهد كه در نهايت استحكام و زيبايي ساخته شده است .

استيل عمارتهاي آن مخصوص دوران زنديه است حوضهاي سنگي مرتبط با جوی آب هایی كه در كليه قسمتهای عمارت پائين ساخته بوده و گنبد كلاه فرنگي و باد گيرهاي آن نمونه اي از دوران سرشار آن عهد را ميرساند سردر اين باغ از روي ابنيه ساساني بنا شده و از نقشه طاق كشري اقتباس شده است.

يك چهار طاقي با طاقنماهاي داخلي كه جهت ورودي ضلع ضلع جنوبي ساخته اند و مورد استفاده است اقتباس از چهار طاقي هاي ساساني است .

سنگهاي مرمر بسيار در عمارت پائين و حوضخانه بكار گرفته شده كه همگي را از معادن مرمر مراغه و تبريز مياورده اند عمارت مياني كه در ضلع شمالغربي واقع است بنام بهشت آئين خوانده ميشود چون سابق براي داخل آن آئينه كاريهاي بسيار جالب داشته است و يك جابخاري گچ بري شده بتازگي از زير خاك بيرون آمده كه بسيار جالب است مجموعه باغ دولت آباد شامل سردر و زير زمين و هشتی و بادگير و آب انبار و باغ مشجر است كه توسط محمد تقي خان يزدي معاصر شاهرخ ميرزاي افشار و كريم خان زند در سال 1160 ه . ق ساخته شده است و در مورد گزارش آن بايستي فرصت بسياري داشت چون آنقدر نفيس و ارزشمند است كه نميتوان به يك صفحه و يا در صفحه گزارش قناعت کرد .

گالری عکس باغ دولت آباد یزد 


 

بلندترین بادگیر جهان در یکی از زیبا ترین باغ های ایرانی یزد

باغ دولت آباد يکی از باغهای معروف ايرانی است که در زمان محمد تقی خان يزدي سرسلسله خاندان خوانين يزد و در زمان کريم خان زند(دوره زنديه) طراحی و ساخته شده است. اين باغ از قناتی به همين نام مشروب می شود و جريان آب در باغ استخوان بندی طراحی آنرا تشکيل می دهد.

عناصر متشکله مجموعه دولت آباد یزد را می توان اینگونه برشمرد:

عمارت سر در جنوبی، شترخان و اصطبل ها، عمارت حرمسرا و عمارت هشتی و بادگير، آشپزخانه، عمارت بهشت آيين، عمارت تالار آيينه سر در اصلی وآب انبار دو دهانه، جالب ترين بنای مجموعه را عمارت هشتی و بادگير تشکيل می دهد که تلفيق جريان آب و هوا به زيباترين شکل صورت گرفته است. بادگير باغ دولت آباد با 33 متر بلندی از سطح زمين شاهکار مهندسی و نشانه نبوغ معماران يزدی است

بنای این مجموعه به سال ۱۱۶۰ توسط محمدتقی خان بافقی که به خان بزرگ معروف بوده ساخته شده و در حدود ۲۶۰ سال قدمت داشته و محل اقامت حاکم وقت و معاصر با شاهرخ میرزا و کریم خان زند بوده‌است.

اين باغ مدتي محل اقامت کريم خان زند در يزد بوده و از نظر طراحي در شمار زيباترين باغهاي دوره زنديه و قاجاريه محسوب مي‌شود.

آنچه اين باغ را در ميان باغهاي ايراني شاخص نشان مي‌دهد بادگير مرتفع آن است که با 33.8 متر بلندترين بادگير جهان شناخته شده از ديگر خصوصيات اين بادگير هشت ضلعي بودن آن که باعث مي‌شود باد در هر جهت به راحتي و به سرعت به قسمت زيرين هدايت شود، از سوي ديگر در زير اين بادگير حوضي قراردارد به طوري که با وزيدن باد به سطح آب حوض، هواي خنکي را در داخل بنا ايجاد مي‌کند.

این بنا که میبایست در اختیار نوادگان محمد تقی خان (بزرگ خاندان رحیمی)باشد، توسط میراث فرهنگی تملک شد و در حال حاضر زیر نظر محمد علی معزالدینی (داماد نماینده ولی فقیه) اداره می‌شود.(شجره نامه در کتاب جامع جعفری به چاپ رسیده‌است)

این مجموعه یادگاری است از دوره‌های افشاریه و زندیه که شامل عمارت سردر، ساختمان هشتی و بادگیر، عمارت بهشت آئین و تالار آینه، عمارت تهرانی، آب انبار دو دهانه و باغ ناصر است. فضای سبز باغ درختان میوه مانند انگور و سرو و کاج داشته و همچنین گل‌های محمدی و سرخ نیز در باغ دیده می‌شوند.

در اصلی این مجموعه در خیابان شهید رجایی قرار گرفته‌است و در دیگری که در بلوار دولت آباد قرار دارد ورودی نداشته و تقریباً در دست مرمت و بازسازی است. به همین علت تردد از در اصلی انجام می‌گیرد. هنگام ورود از یک هشتی نسبتاً بزرگ عبور می‌کنیم که محل ارائه و فروش صنایع دستی از قبیل سفال است. فضای داخلی باغ تقریباً سبز است و تا حدودی باغ فین کاشان را در ذهن بیننده تداعی می‌کند. با این تفاوت که باغ فین کاشان معمورتر جلوه می‌کند در حالی که باغ ناصر به رغم اینکه حتماً متولی دارد به نظر می‌رسد که از آبیاری خوبی برخوردار نیست و خشک دیده می‌شود.

روشنایی باغ در شب توسط لامپ‌هایی که در داخل فانوس گذاشته شده و به فواصل معین در اطراف قرار گرفته‌اند تامین می‌شود که منظره زیبایی را نیز ایجاد می‌کند. درهای ساختمان اصلی از چوب و به صورت کنده کاری دیده می‌شود و در داخل بنا اتاق‌های متعددی قرار دارد که در اکثر این اتاق‌ها حوضی قرار گرفته و درهای یکی از اتاق‌ها که رو به حیاط و باغ باز می‌شود، با شیشه‌های رنگارنگ با طرح‌های زیبا مزین شده که در هنگام وجود خورشید و پرآب بودن حوض منظره زیبایی از نقاط رنگی منعکس شده را بر روی حوض مرمرین به نمایش می‌گذارد. در یکی دیگر اتاق‌ها بادگیر معروف دولت آباد قرار دارد که با ارتفاع زمین ۳۳ متر از زمین بلندترین بادگیر از نوع خود بوده و به خوبی کولر می‌تواند خنکی ساختمان را تامین کند.

در یادگارهای یزد ، نوشته ایرج افشار آمده است که مطالعه تواریخ قدیم یزد نشان می دهد که باغ های مهم و بزرگ و زیبا از قدیم ترین ایام در آنجا ساخته می شده و ذکر بسیاری از آنها در آن کتب موجود است. از جمله در تاریخ جدید یزد از سی باغ نام رفته است. ولی افسوس که اثری از هیچکدام از آنها اکنون برجای نیست. باغ دولت آباد یزد ازنمونه باغ های بزرگ ایران است که در سال 1160 هجری قمری « دوره زندیه» بنا گردیده است. بادگیر مرتفع و زیبای آن با ارتفاع 33 متر از سطح زمین بلندترین بادگیری است که تاکنون شناسایی شده است. این باغ بزرگ یکی از بنیادها و آبادانی های محمدتقی خان مشهور به خان بزرگ، سر سلسه خاندان خوانین یزد و مرد مقتدر آن عهد است. او ابتدا قناتی با نام دولت آباد ایجاد کرد و سپس از آب آن قنات باغ دولت آباد را به وجود آورد. قنات تاریخی عظیم و مهم دولت آباد دارای قدمتی بیش از دویست سال است که از احداث پنج رشته قنات تشکیل شده است.

مؤلف جامع جعفری ذیل عنوان « ذکر قنات مبارکه دولت آباد یزد ایراد وقف نامه آن از منشـآت عالم ربانی آقای سید احمد اردکانی…» و پس از عبارت پردازی ای زیاد می نویسد:

«… تخمیناً معادل پانصد درب باغ و مساوی دوهزار جریب زمین از آن آب شاداب است… منبع و مظهر آن هر دو در بلوک مهریجرد است و … و در ساحت نه فرسنگ زمین قمری به جهت آن آب حفر فرموده از بلوک مهریجرد به حوالی ولایت کشانیدند و در حومه شهر به زراعت رسانیدند و آسیابی در قریه محمدآباد چاهوک که واسطه میان مهریجرد و شهرت بنا فرموده، از آن آب دائر ساختند … بالجمله بنای قنات مزبور بر چهار رشته قنات است… رشته اول قنات مسمی به باقر آبادست که در اصل مرغابی بود و بعد از انتقال به نواب جنت مآب خان مغفور سعید آبی بر روی کارش آمد… رشته دوم قنات مسمّی به مهدی آبادست… رشته سیم قنات مسمّی به … است … رشته چهارم نصفه از قنات قدیمه بغداد آبادست که منتقل به خود فرموده … و این چهار رشته قنات را بر روی هم مسمّی به قنات دولت آباد ساخت از ساحت مهریجرد به عرصه حومه شهر چنانکه مسطور گشت جاری گردانیده و در موضع آبشاهی ربع از قنات دولت آباد را مفروز نموده و به اولاد فرخنده نهاد خود بخشیده اند و سه ربع دیگر را به حومه آورده ربعی از آن سه ربع را به ضمیمه باغ دولت آباد که نیز از ابنیه آن بزرگوارست با اراضی تابعه باغ مزبور وقف بر چهارده معصوم فرموده اند که متولی شرعی آن (نام متولی را از نسخه خطی زدوده اند)…»

مؤلف جامع جعفری سپس به نقل متن وقفنامه پرداخته است و بلافاصله پس از اتمام آن توصیف عمارات مربوطه به باغ را موضوع سخن خود قرار داده و تلخیص آن بدین صورت است:

«یکی دیگر از بناهای نزهت انتمای آن بزرگوار باغ دولت آبادست که متصل به دروازه چهار منار و خارج شره واقع است و از آب قنات دولت آباد مشروب می شود… فضای باغ به حسب طول به بسط … و به حسب عرض … و در سمت شرقی عمارتی به طرح هشت … طرح ریزی کرده اند… حیاض حوضخانه ها هشتی طرحش… آب حوض فلک را… برباد داده و اعجوبه بادگیر عیوق طرحش … راه آمد شد با کیوان گشاهد … مقابل آن عمارت در سمت غربی که بدایت باغ است طرح عمارت دیگر ریخته اند…» (یادگارهای زد؛ ایرج افشار)

باغ دولت آباد پس از محمد تقی خان رو به ویرانی رفت و اگرچه دوباره مورد مرمت قرار گرفت ولی هیچگاه به روزگاران آبادانی و دلگشایی عهد خان بزرگ نرسید.
باغ دولت اباد یزد زمانی به عنوان سرباز خانه یزد مورد استفاده قرار می گرفته که براثر بی لیاقتی مدیران وقت لطمات زیادی به این بنای زیبا وارد نموده بودند که با عشق و مدیریت زنده یاد  استاد کریم پیرنیا بزرگمرد و پدر معماری سنتی ایران این بنا بازسازی و به حالت اولیه برگشت که استاد پیرنیا در خاطرات خود از این جریان اینگونه می گوید:
بنای دیگری که به کمک عکس با ارزشی آن را احیا کردیم « باغ دولت آباد » یزد .
از زمان جلال الدوله به باغ و اجزای آن آسیبهای فراوانی وارد شده بود .
ارسی های آن را کنده بودند و جای آن سه دری گذاشته بودند .
زمانی که باغ سربازخانه بوده است لطمات دیگری به آن وارد شده بود از جمله تخریب بادگیر آن بود .
برای نمونه بادگیر باغ را از ترس اینکه فرو ریزد و ساختمان زیر آن را خراب کند، کنده و برداشته بودند.
خوشبختانه با پیدا کردن دو عکس از زمان جلال الدوله ( پسر ظل السلطان  حاکم یزد ) توانستیم اطلاعات مفیدی به دست آوریم .
در عکس ها جلال الدوله ، خان بزرگ یزد در وسط باغ و در دو حالت ، یکی به طرف بادگیر و یکی به طرف هشتی دیده می شود .
بر اساس این عکس ها ما بادگیر را دوباره ساختیم و ارسی ها را در جای خود گذاشتیم ، سر در را نیز احیاء نمودیم .
عملیات مرمت و بازسازی باغ دولت آباد از سال 1348 توسط دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی آغاز شد و تا سال 1316 ادامه داشته است. بخش هایی از مجموعه که مورد مرمت قرار گرفت عبارتند از: عمارت تالار آیینه، عمارت مستخدمین، آشپزخانه ها، عمارت تهران، قسمت ساباط و آب انبار عمارت حرمخانه، عمارت بادگیر و عمارت سرو، عمارت بهشت آیین، همچنین در فاصله سال های 1355 تا 1361 عملیات باغسازی و محوطه سازی در این باغ تاریخی صورت پذیرفت.

از سال 1348 تا 1364 وزارت فرهنگ و هنر این باغ را از اداره اوقاف اجاره نموده و در اختیار دفتر حفاظت آثار باستانی کشور قرار داد. در حال حاضر باغ در اختیار متولی موقوفه قرار دارد.بادگير باغ دولت آباد يزد بلند ترين بادگير جهان است

باغ دولت آباد يزد از بناهاي زيباي دوران زنديه است که پس از گذر سالهاي بسيار هنوز همچون نگين سبزي در دل کوير مي‌درخشد.

 

گفتني است اين بناي زيبا و ارزشمند به شماره 774 مورخ 22اسفندماه 46 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است و مراحل ثبت جهاني اين باغ در حال انجام است.
فرهنگ و هنر ,  پیرنیا

 

 

 

 

قوی‌ترین مرد ایران در زمان قاجار یک یزدی بود! +عکس

پهلوان یزدی بزرگ 

قوی‌ترین مرد ایران در زمان قاجار یک یزدی بود! +عکس

حاج ابراهیم یزدی معروف به یزدی بزرگ، پهلوان اول ایران و دارالخلافه قاجار در عصر ناصرالدین شاه بود که به فرمان او از یزد به تهران آمد و پس شکست حریفان، بازوبند پهلوان اولی را از ناصرالدین شاه دریافت کرد.
 

حاج ابراهیم یزدی، نوجوانی بیشتر نبود که به درد پا مبتلا شد؛ پس از آنکه اطبا ورزش را به او توصیه کردند به کشتی روآورد و به خاطر اندام درشت و هیکل تنومندش پشت همه پهلوانان شهر را به خاک مالید.

آوازه پهلوان جوان وقتی 20 ساله بود به تهران رسید و ناصرالدین شاه دستور داد او را به پایتخت بیاورند. نقل شده است ابراهیم طی مسیر یزد تا تهران در همه شهرها مورد استقبال قرار گرفت تا در روز عید نوروز سال 1266 قمری در میدان ارگ تهران به حضور شاه رسید. در جریان جشن‌های عید نوروز شاه دستور داد پهلوان جوان برای نشان دادن قدرت خود با پهلوان اول و دوم دربار یعنی پهلوان مراغه‌ای و شعبان سیاه کشتی بگیرد. در همان روز ابراهیم با زمین زدن دو پهلوان نامی، پهلوان اول پایتخت شد و بازوبند پهلوانی به بازویش بسته شد.

پس از آنکه بازوبند پهلوان اولی به بازوی ابراهیم بسته شد ناصرالدین شاه امر کرد از سراسر ایران پهلوانان نامی برای کشتی گرفتن به تهران بیایند و در حضور او با ابراهیم جوان مبارزه کنند. از آن روز هر از چندی مردان قدرتمند ولایات مختلف داوطلب کشتی می‌شدند که یکی پس از دیگری مغلوب می‌شدند.

گفته‌ می‌شود حاج ابراهیم در همه عمر پشتش به خاک نرسید و پس از آنکه در 50 سالگی در کشتی با پهلوان اکبر خراسانی مساوی شد بازوبند پهلوان اولی را واگذار کرد؛ او حتی در هنگام سفر شاه به روسیه نیز با کشتی‌گیر روس مبارزه کرده و پیروز شد.

یزدی بزرگ پس از واگذاری بازوبند به دلیل علاقه شاه از او لقب “پهلوان باشی” گرفت و مقرر شد در دربار به کشتی‌گیران جوان آموزش بدهد. در اواخر عمر حاج ابراهیم، بار دیگر درد پا به سراغش می‌آید و تا مرگش به سال 1322 قمری مجبور می‌شود با عصا راه برود.

از دوران جوانی ابراهیم عکسی در دست نیست اما “رضا عکاس باشی” عکاس مخصوص ناصرالدین شاه عکسی از دوران پس از پهلوان اولی گرفته که او را با لباس کشتی و عصایی در دست نشان می‌دهد. در دو عکس دیگر که منسوب به آنتوان سوریوگین است و مربوط به مراسم جشن‌های نوروز و کشتی باستانی در کاخ گلستان، او پشت به دوربین با عصا در کنار گود و در حال تماشای کشتی دیده می‌شود.

منبع : وبسایت سرو ابرکوه

گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین 

معرفی کتاب ؛ شناخت ابرکوه و قدمت آن

معرفی کتاب ؛ شناخت ابرکوه و قدمت آن

 

کتاب «شناخت ابرکوه و قدمت آن» از قول احمدبن حسین بن علی کاتب مولف کتاب تاریخ جدید یزد آمده زمانی که اسکندر کثه (یزد کنونی)به عنوان زندان قرار داد (یعنی زمانی که تازه یزد را بنیان نهاد) نایبی برای خود در «ری» تعیین نمود که از ایالات ابرقو – اصفهان – اصطخر – قم خراج به نزد وی می‌فرستاد. در صورت صحت این گفته قدمت ابرکوه نه تنها از یزد بیشتر است بلکه در آن زمان هم سنگ و هم رده ایالت اصفهان و اصطخر قلمداد می‌شده.

ابرکوه

ابرکوه یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که در مرکز ایران و در محدوده استان یزد واقع می‌باشد. هم اکنون آثار باستانی بسیار زیادی از روزگاران گذشته در این مکان بجای مانده‌است که نشان از وجود تمدنی بیاد ماندنی و قدیمی دارد

درباره شهر ابرکوه

ابرکوه:
ابرکوه یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که در مرکز ایران و در محدوده استان یزد واقع می‌باشد. هم اکنون آثار باستانی بسیار زیادی از روزگاران گذشته در این مکان بجای مانده‌است که نشان از وجود تمدنی بیاد ماندنی و قدیمی دارد

. اولین اثری که اگر آنرا از عجایب بدانیم اغراق نکرده‌ایم وجود یک درخت سرو کهن سال و بلند است که بر پایه ارزیابی متخصصین فن و از جمله یک دانشمند مشهور روسی عمر آن به بیش از 4000سال بالغ می‌شود. این درخت مشهور که هنوز نیز سر سبز و با صلابت در مرکز این شهر خودنمایی می‌کند دارای ارتفاعی بالغ بر ۲۸متر می‌باشد.
درباره ابركوه:

جغرافیا و اقلیم:
ابركوه در جنوب غربی شهرستان تفت و استان یزد واقع شده است. این شهرستان از شمال به شهرستان صدوقِ استان یزد و شهرستان شهرضا استان اصفهان، از شرق به شهرستان خاتمِ یزد و از غرب و جنوب به شهرستان آبادهِ استان فارس محدود است.
وسعت ابركوه 5641 كیلومترمربع میباشد و در مختصات جغرافیایی 52 درجه و 58 دقیقه شرقی و 30 درجه و 46 دقیقه شمالی و با 1550 متر ارتفاع از سطح دریای آزاد واقع شده است.
از نظر توپوگرافی، دشت ابركوه جزئی از فلات خشك مركزی ایران است كه رشته كوههای زاگرس چون حصاری انتهای این دشت را در جهت غرب و جنوب در بر می گیرد و كَفه ( كویر) ابركوه با كمتر از 1450 متر پست ترین محل این حوزه است.
ابركوه دارای اقلیم گرم و خشك بیابانی می باشد. آب و هوای شهر در مقیاس عمومی ، ویژگیهای اقلیمی مناطق كویری درون فلاتی ایران را داراست و از مشخصات آن، كمیِ بارندگی ، دامنه نوسان حرارتی كم و بیش زیاد و خشكی می باشد.
بیشترین درجه حرارت متوسط مربوط به ماههای خرداد، تیر، مرداد و شهریور بوده و به صورت نسبی این 4 ماه از سال از نظر دما متمایز از سایر ماههای سال هستند. همچنین ماههای آذر ،دی ، بهمن ، بطور نسبی خنك ترین ماههای سال هستند. بیشترین درجه حرارت، 1/39 درجه مربوط به مردادماه و حداقل آن مربوط به بهمن و اسفندماه با 4/0 درجه سانتیگراد ثبت گردیده است. بیشترین میزان بارندگی ماهیانه مربوط به ماههای بهمن و فروردین و بین 5/15 – 12 میلی متر می باشد. جهت وزش باد غالب در استان، شمال غربی ـ جنوب شرقی می باشد. بیشترین سرعت وزش باد در این شهر از اواسط ماه اسفند تا اواسط ماه مهر بین 8 تا 10 نات می باشد.
وضعیت اجتماعی:
بر اساس آخرین سرشماری در سال 1375 جمعیت خانوارهای ساكن شهر ابركوه، 19164 نفر و بر اساس آمار كلی ،جمعیت شهرستان در حدود 43500 نفر می باشد. دین مردم این شهرستان اسلام و مذهب ایشان شیعه است.
در زمینه كشاورزی، عمده ترین سطح زیر كشت ابركوه مربوط به گندم، و پسته دومین محصول عمده ابركوه است. از محصولات باغی ابركوه می توان زردآلو ، انار و انگور را نام برد.
از كل جمعیت شاغل ابركوه در بخشهای عمده فعالیت، 8/12 درصد در بخش كشاورزی، 2/29 درصد صنعت ، و 58 درصد در بخش خدمات مشغول فعالیتند.
سوابق و پیشینه تاریخی:
از نظر تقسیمات كشوری ابركوه قبلاً جزئی از شهرستان یزد از استان اصفهان بوده (تا سال 1332) و سپس در سال 1332 به استان فارس ضمیمه گردید. درسال 1367 این شهر به عنوان بخشی از شهرستان تفت از استان یزد درآمد و در سال 1373 طبق آخرین تقسیمات كشوری مستقلاً یكی از شهرستانهای یزد با مركزیت ابركوه گردید.
وجه تسمیه ابرکوه:
از آنجا كه این شهر ابتدا در پای كوه ساخته شده، آنرا «برِكوه» میگفتند (كنار كوه) كه در گویش مردم به «ابركوه» تبدیل شد و پس از ورود اسلام این نام نیز مانند بعضی نامهای دیگر در گویش عربی، كاف به قاف تبدیل و «ابرقو» خوانده شده است. نهایتاً در سال 1350 این شهر به صورت رسمی «ابركوه» نامیده شد. نام آن در منابع قدیم و جدید به صورتهای «ابرقو»، «ابركویه»، «ابرقویه»، «برقوه» و «دركوه» آمده است. «ابر» در فرهنگ دكتر معین چنین تعریف شده :1- بر- به 2- زبر – بالاروی – سر 3- با 4- بر سر – در
افسانه ها و داستانهایی درباره ابتدای حضور ابركوه:
درباره بوجود آمدن و قدمت ابركوه افسانه ها و داستانهایی نقل می شود كه اغلب سند و مرجع علمی مقبولی ندارند ولی با توجه به آثار و ابنیه باقیمانده میتوان پی به قدمت زیاد ابركوه پی برد. ولی تاریخ دقیق آنرا می بایست در نوشته های پراكنده جستجو كرد. در كتاب «شناخت ابركوه و قدمت آن» از قول احمد بن حسین بن علی كاتب مؤلف كتاب تاریخ جدید یزد آمده زمانی كه اسكندر كثه (یزد كنونی) به عنوان زندان قرار داد (یعنی زمانی كه تازه یزد را بنیان نهاد) نایبی برای خود در «ری» تعیین نمود كه از ایالات ابرقو-اصفهان-اصطخر-قم خراج به نزد وی می فرستاد. در صورت صحت این گفته قدمت ابركوه نه تنها از یزد بیشتر است بلكه در آن زمان هم سنگ و هم رده ایالت اصفهان و اصطخر قلمداد میشده. درباره ابركوه در نگاشته های قدیم سخن فراوان رفته از آنجمله: «مسالك الممالك» اصطخری، «حدود العالم من المشرق الی المغرب» ،«فارسنامه» ابن بلخی، طمعجم البلدان» یاقوت حموی، «المسالك و الممالك» ابن خرداذبه، «اقلیم پارس» ایرج افشار، «نزهه القلوب» حمدالله مستوفی، «سیاحت نامه جنوب ایران»، «فارس نامه ناصری» حاج میرزا حسن فسایی، «كتاب اثار ایران» آندره گدار، «اقلیم پارس» محمد نقی مصطفوی، «تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده» عبدالرحیم شریف، «لغت نامه دهخدا»، «فرهنگ فارسی معین».

در کتب:
در كتاب آثار ایران درباره موقعیت جغرافیایی ابركوه آمده:
ابرقو تقریباً در وسط راه استخر به یزد واقع است. بنابر روایت حمدالله مستوفی در ابتدا در پایان كوهی ساخته بوده اند و بركوه میگفتندش و بعد از آن بر صحرایی كه اكنون هست این شهر كرده اند. شهری كوچك است. كسی كه از راه سورمق یا دهبید بیاید هنوز هم در دامن كوهی سنگی، كه در صحرا جامانده است آثار شهر قدیم،‌و در كنار خرابه های عتیق، شهر جدید را كه مستوفی اشاره می كند می بیند. ابرقویی كه در دشت واقع است از حیث آبادی شباهتی به ابرقوی عهد مغول ندارد بلكه در حقیقت میان آبادی كنونی او و ویرانه های اطرافش تفاوتی نیست، بنابر بعضی اقوال كه بسیار متحمل هم است این شهر در حمله افغانها خراب شده است(1135 هجری). ولی علت حقیقی ویرانیش سابق بر هجوم افغانهاست. این شهر هم مثل بلاد بسیاری كه پیش از این آباد و سر سبز بوده اند، بدرود حیات گفته یا بحال نزع افتاده است زیراكه تنها علت عمران این بلاد وقوع در سر راه تجارتی بوده و با انحراف تجارت رشته حیات آنها منقطع شده است، راه معروف كاروانی عهد مغول كه از خلیج فارس تا دریای سیاه كشیده بود از هرز شروع و پس از عبور كرمان و یزد و سلطانیه و تبریز به سواحل دریای سیاه می رسید و ادویه چین و هند و نیل سوده و مشك و صمغ و اجناس ابریشمی و بنه كرمان و یزد و شیراز و سنگهای قیمتی را كه شیراز و هرمز و سلطانیه بازار عمده آن محسوب می شد به اروپا می رسانید.

وضعیت جغرافیایی (حدود، وسعت و شرایط اقلیمی)

ابركوه، نزدیك‌ترین نقطه شهری به مركز جغرافیایی ایران، دیار تاریخ، فرهنگ و ادب، با مردمانی كویری و سخت كوش، كه شعله حیات را در این كویر تفدیده، همواره پرفروغ نگاه داشته­اند. انبوه آثار باستانی كه هر یك گنجینه‌ای از معماری و هنر ایران زمین را درخود جای داده اند و كاریزهای طولانی و باستانی، نشان از آبادانی این منطقه و تاریخ پر افتخار آن دارند.

شهرستان ابركوه در جنوب غربی استان یزد ،در منطقه ای دشتی و در مسیر جاده یزد ـ شیراز واقع شده و از دو طرف توسط ارتفاعات كوه سفید و قنبره در جنوب شرق و كوه اعلا در شمال غرب محصور شده است.

از نظر مختصات جغرافیایی بین 52 درجه و 48 دقیقه تا 54 درجه طول شرقی و30 درجه و 9 دقیقه تا 31 درجه و 36 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. شهرستان مذكور از شمال به شهرستان تفت، از شمال غرب به استان اصفهان، از شرق به شهرستان مهریز و از جنوب، جنوب غرب و غرب به استان فارس محدود می گردد. شهرستان ابركوه با مساحتی در حدود 811/5344 كیلومتر مربع از دو بخش مركزی و بهمن تشكیل شده است. ابركوه جز فلات مركزی ایران است و وسعتی بالغ بر 5347 كیلومتر مربع دارد و از جهت وسعت ششمین شهرستان استان یزد محسوب می‌شود.

حداكثر ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد 3300 متر در جنوب و حوالی خانه خوره و حداقل آن 1450 متر و در حول كویر نمك ابركوه می باشد.

شهر ابرکوه ( مرکز شهرستان) به عنوان مرکز شهرستان ابرکوه در مختصات جغرافیایی 53 درجه و 15 دقیقه تا 53 درجه و 18 دقیقه طول شرقی و 31 درجه و 7 دقیقه تا 31 درجه و 8 دقیقه عرض شمالی قرار دارد.   ارتفاع این شهر از سطح دریا 1510 متر است. از نظر طبیعی این شهر در دشت واقع گردیده است.

شهرستان ابركوه در جنوب غربی استان یزد واقع گردیده و فاصله زمینی آن تا شهرهای یزد 140 کیلومتر، شیراز 299  کیلومتر، آباده 90 کیلومتر و تهران 637 كیلومتر و فاصله هوایی تا تهران 542 كیلومتر می‌باشد. این شهر در زمان ساسانیان جزء كوره اصطخراز ایالت بزرگ فارس به شمار می‌رفت. در اوایل قرن یازدهم هـ.ق متعلق به عراق عجم بوده و در عهد قاجار به خاطر دور بودن از حكومت فارس جزء ایالت اصفهان شمرده شد. از سال1355 جزء شهرستان آباده از توابع استان فارس گردیده و در سال1366 بخشی از شهرستان تفت از توابع استان یزد بوده و سرانجام در سال1373 از بخش به شهرستان تبدیل شده است.

آب و هوا

با بررسی جداول ایستگاههای هوا شناسی منطقه در می یابیم كه این شهرستان دارای آب و هوای گرم و خشك می باشد. بیشترین میزان بارندگی بین ماه‌های بهمن تا اردیبهشت صورت می گیرد. میزان كل بارندگی سالیانه شهرستان حدود 2/111 میلیمتر و میانگین درجه حرارت آن در سالهای 1389-1388 ، 13 درجه سانتی گراد بوده است.

آب و هوای شهر ابرکوه گرم و خشک بوده که حداکثر حرارت آن در تیر و مرداد به 6/30 درجه و حداقل آن در دی ماه به 4/3 درجه سانتیگراد می رسد. میزان بارندگی آن در اغلب سالها زیر 100 میلی متر است. این شهر فاقد رودخانه و جریان سطحی است و تنها مسیل گاشار می باشد که از قسمت شمالی ابرکوه گذشته و به کفه ابرکوه منتهی می شود. مهمترین منبع تامین کننده آب این شهر در درجه اول چاه‌های عمیق ( شش حلقه چاه عمیق) و نیمه عمیق و سپس قنوات و چشمه ها می باشد که بیشتر مصرف کشاورزی و صنعتی و … دارد.

منابع آب

رودخانه‌ها و مسیل های این شهرستان جزء زیر حوضه كویر سیرجان بوده كه یكی از  زیر حوضه های بسته از حوضه آبریز مركزی ایران محسوب می شود و مابین رشته ارتفاعات لاله زار، كوه شهر بابك و شیر كوه از یك سو و ارتفاعات حاشیه غرب از سوی دیگر محصور می شود. رود خانه های این زیر حوضه به دلیل بارندگی كم و شرایط آب و هوایی، دبی كمی داشته واكثرا سیلابی و خشك و دارای مسیل هایی می باشند كه هنگام بارندگی پر آب می گردند.

 

WhatsApp chat