0 Items
طراحی اسلامی

طراحی اسلامی

طراحی اسلامی

گروه فن و هنر ایران زمین

ترجمه کلمه به کلمه

اسلام با دین اولیه، دین تنها جنبه فرهنگی نیست. هنر قدیمی هنر اسلامی که از قرن هشتم میلادی به بعد از فرهنگ ایرانی و رومی گرفته شده است. جنبه های مختلف هنر اسلامی به صورت خوشنویسی، نقاشی، شیشه، سفال و منسوجات متفاوت بود. در میان دیگران، منحصر به فرد جذاب الگوهای هندسی هندسی است که می تواند در هر نقطه – در مساجد، مدرسه ها، کاخ ها و حتی خانه های خود را پیدا کنید. الگوهای هندسی نقش اساسی در طرح های اسلامی ایفا می کنند زیرا هنر اسلامی به طور عمده از تصاویر فریبنده ای مانند انسان ها و حیوانات اجتناب می کند زیرا آنها خلقت خداوند برای جلوگیری از تبدیل شدن به اشیاء عبادت هستند. 

قبل از خواندن ادامه دهید، لطفا کمی وقت بگیرید تا این ویدیو را تماشا کنید تا طرز تفکر طراحی اسلامی را جلب کنید.

با این وجود ممکن است به نظر می رسد پیچیده، این در واقع کاملا پیچیده نیست، زیرا با استفاده از ابزارهای ساده می توان آن را به دست آورد. ما سعی کردیم طراحی اسلامی خودمان را مجددا بسازیم. برای شروع، ما یک طرح بسیار ساده تر به عنوان یک گروه داشتیم.

شما نیاز خواهید داشت

– خط کش

– مداد

– نشانگر / قلم (از رنگ های مختلف)

– قطب نما (اختیاری)

– قالب

– ردیابی مقاله

قبل از شروع طراحی، شما ممکن است بخواهید اصل اساسی طراحی اسلامی را در نظر بگیرید: شما ممکن است بخواهید شبکه را با استفاده از خط کش و قطب نما برای خطوط ساختاری به همان اندازه ساده تر کنید.

مراحل

گام 1:

با استفاده از یک قطب نما، یک دایره را بکشید و دایره را به هشت قسمت مساوی تقسیم کنید. اگر می خواهید، می توانید از یک الگو استفاده کنید که به نظر می رسد این است:

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

گام 2:

خطوط ساخت را با استفاده از یک مداد و حاکم، رسم کنید. خطوط شما باید نقاط تقاطع تقاطع داشته باشند و این باید دقیق باشد. در غیر این صورت، طراحی شما غیرمنصفانه خواهد بود.

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

گام 3:

مرحله 2 را تکرار کنید و خطوطتان باید نقاط تقاطع را دقیقا تقاطع کنید.

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

مرحله 4:

با این مرحله، خطوط ساخت و ساز شما را تکمیل می کنید و ممکن است طراحی خود را شروع کنید. خطوط ساخت و ساز خود را با استفاده از یک نشانگر یا قلم رنگی مختلف، ردیابی کنید.

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

مرحله 5:

شکل هشت پا (که به نظر می رسد مثل یک ستاره است) در داخل دایره ردیابی شود.

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

طراحی گره چینی هنر ایران زمین

مرحله 6: 

پاک کردن خطوط ساخت و ساز شما و در نهایت، شما باید طراحی خود را تسهیل کنید. Tessellate بدین معنی است که سطوح را به صورت مکرر با استفاده از یک شکل بدون پوشش و شکاف پوشش دهید. شما می توانید از کاغذ ردیابی برای ساخت نسخه های طراحی خود استفاده کنید. سپس طرح های خود را با دقت به لبه ها متصل کنید.

این طراحی طراحی شده ما شامل کار افراد دیگر است. من از نحوه طراحی معلوم شدم چون خطوط دقیق هستند که باعث تسهیل تسهیل و جذابیت بصری در نگاه آنها می شود.

زیبایی طراحی اسلامی من را جذاب کرده است و من را به خود مشغول کرده و با اشکال و الگوهای مختلف، به چالش کشیدم.

 

سپس الگوی اصلی خود را با استفاده از شش ضلعی طراحی کردم که کمی جزئی تر است اما ساده است برای ایجاد آن به عنوان قطب نما مورد نیاز نیست. اگر چه قطارها لازم نیست، همیشه به یاد داشته باشید که از خط کش و مداد برای اطمینان از درست بودن خطوط استفاده کنید.

مراحل

گام 1: 

شما می توانید برای این مرحله یک قطب نما استفاده کنید یا به جای آن شما می توانید یک الگو را در اینجا چاپ  کنید  (Template-Square A4). تقسیم دایره خود را به دوازده بخش مساوی تقسیم کنید.

گام 2:

هنگامی که دایره خود را به دوازده بخش تقسیم کرده اید، خطوط ساخت و ساز را با کشیدن یک سوزن بزرگ بیرونی خارجی دایره شروع کنید.

گام 3:

با کشیدن شش ضلعی دیگر در شش ضلعی خارجی از مرحله قبلی، نقاشی شبکه را ادامه دهید.

مرحله 4:

مثلث (سه خط گسترده) را که تقاطع ها را در میدان قرمز تقاطع می کند، رسم کنید. به یاد داشته باشید، دقت کلید است!

مرحله 5:

مرحله 4 را با کشیدن یک مثلث دیگر (سه خط دیگر دیگر) تکرار کنید که نقاط تقاطع مربع قرمز را تقاطع می کند.

مرحله 6:

در حال حاضر، خطوط ساخت و ساز شما کامل شده است که شما می توانید شروع به ردیابی طراحی خود را. یک نشانگر / قلم رنگی مختلف را بیابید و شکل شبه دو طرفه (که در قرمز مشخص شده است) را از جمله شش ضلعی بیرونی نشان دهید. خطوط ساخت را پاک کنید.

           

گام 7:

استفاده از کاغذ ردیابی برای ردیابی طرح خود را برای tessellation. هنگام تسل کردن، اطمینان حاصل کنید که خط ها با دقت پیوند داده می شوند و مطمئن شوید که هر یک از شش ضلعی ها به یکدیگر نزدیک هستند، بقیه شش ضلعی که شش گوشه در وسط را احاطه کرده اند برای ایجاد ساختار لانه زنبوری. سعی کنید از شکاف یا همپوشانی جلوگیری کنید.

برای نتیجه گیری، من فکر نمی کنم طرح اسلامی پیچیده باشد، زیرا روش ساده تر برای استفاده از یک قطب نما و استفاده از یک حاکم را انتخاب کردم. با وجود پیچیدگی، حاکمان برای طرح کردن عالی هستند زیرا شما می توانید خطوط را دقیق اندازه گیری کنید تا مطمئن شوید که طراحی شما دقیق است. صحبت از پیچیدگی، من این را با به چالش کشیدن خودم با اشکال مختلف و با استفاده از قطب نما، من با استفاده از فرمول برای محاسبه یک منطقه از یک دایره و همچنین دور. به این ترتیب، می توانم اندازه گیری دقیق را برای حلقه هایم دریافت کنم.

منابع:

معماری اسلامی٬ معماری ایران٬ آموزش گره چینی٬

http://www.sigd.org/pattern/pattern-4/

https://en.wikipedia.org/wiki/Islamic_geometric_patterns

https://www.youtube.com/watch؟v=pg1NpMmPv48

معماری در جهان اسلام

معماری در جهان اسلام

معماری در جهان اسلام

 

معماری اسلامی ایران٬معماری اسلامی٬معماری اصيل ايرانی٬

تمامی بررسی‌ها و کاوش‌های باستانشناسی حکایت از آن دارد که سابقه معماری ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تا کنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، بویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته‌است.

معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی ویژه برخوردار است: ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.

 

معماری در جهان اسلام یکی از بزرگترین جلوه‌های ظهور یک حقیقت هنری در کالبد مادی بشمار می‌رود. از لحاظ تاریخی معماری اولین هنری بشمار می‌آید که توانست خود را با مفاهیم اسلامی سازگار نموده، از طرف مسلمانان مورد استقبال قرار گیرد. معماری اسلامی بعنوان یکی از موفق ترین شیوه‌های معماری در تاریخ معماری جهان قابل بازشناسی است. در یک نگاه جامع نگر می‌توان پیوستاری ارزشمند و پویا را در بناهای اسلامی باز شناسی کرد که موجب شده تمامی آنها در قالبی واحد با عنوان معماری اسلامی در کنار یکدیگر قرار گیرند.


 معماری ایرانی

معماری ایرانی اسلامی کتاب

معماری ایرانی اسلامی کتاب

«تهران پرس»گزارش می دهد:
نبود هویت ملی اسلامی در معماری های شهری/ هر چه دلت می‌خواهد بساز/ هزینه ای که نماهای شهری تهران می دهند
به اعتقاد کارشناسان، در فرآیند نوین‌سازی شهری که با صنعتی شدن همراه بوده است، نماها و چشم‌اندازهای شهری در بیش‌تر شهرهای ایران، بهایی گزاف پرداخته‌اند و عمدتاً از نگاه شهرسازان و معمارانی که صرفاً مادی‌گرا و بی‌توجه به آموزه‌ها و یادگارهای ارزشمند گذشته‌اند، رنج برده‌اند.

به گزارش خبرنگار اجتماعی تهران پرس،معماری ایرانی از نخستین دوره‌های خود تا چند دهه پیش، سیر تحول و دگرگونی طبیعی خویش را داشته و در هر دوره تاریخی با نوآوری‌هایش، هر بار یک پله بالاتر رفته است.

هرچند در برخی دوره‌های تاریخی گاهی فرم‌های خارجی و غیر بومی وارد این حوزه شده است، همه این‌ها به دلیل ویژگی‌های ساختاری هنر معماری ایرانیان، بومی و ایرانی شده و رنگ و بوی معماری ایرانی همچنان بر پایه تاریخی خود استوار مانده است.

امروزه در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ و کوچک کشور طرح‌های گوناگون ساخت‌وساز مجتمع‌های تجاری، اداری و مسکونی در حال اجرا است که بخش عمده‌ای از آن‌ها هیچ سنخیتی با معماری ایرانی ندارند و اساساً از هیچ الگوی مشخصی در ساخت‌وساز و معماری بهره نمی‌برند. در این میان نماها و فضاهای بیرونی ساختمان‌های یادشده بیش‌تر از دیگر بخش‌های ساختمان‌ها به چشم می‌آید و آنچه در این میان نمایان‌تر است آشفتگی در طراحی و معماری این بناها است.

به اعتقاد کارشناسان، در فرآیند نوین‌سازی شهری که با صنعتی شدن همراه بوده است، نماها و چشم‌اندازهای شهری در بیش‌تر شهرهای ایران، بهایی گزاف پرداخته‌اند و عمدتاً از نگاه شهرسازان و معمارانی که صرفاً مادی‌گرا و بی‌توجه به آموزه‌ها و یادگارهای ارزشمند گذشته‌اند، رنج برده‌اند.

کمی به پیرامون خود دقت کنید. ساختمان‌هایی را می‌بینیم که با شیشه‌های بسیار، بدون توجه به آب و هوا و آفتاب تهران و بدون در نظر گرفتن مسیر باد ساخته شده‌اند، بی‌آن که معماران و سازندگان آن‌ها به حریم اندرونی و بیرونی انسان‌های شهر و ساکنان‌شان بیندیشند و سرانجام بدون توجه به فضای خصوصی که انسان باید داشته باشد».

اگر به شهرمان بنگریم گذرگاه‌هایی را می‌بینیم که بدون توجه به ویژگی‌های اقلیم و فرهنگ، تغییر مسیر می‌دهند، ساختمان‌ها انگار که فقط خوابگاه‌اند و در آن‌ها فضایی برای استراحت و آرامش وجود ندارد. معماری دهه‌های اخیر، گونه‌ای فرهنگ مسافرگونه برای آدم‌های این شهر پدید آورده است و آن‌ها را نیز با خود همراه کرده است. بهتر که نگاه می‌کنی، انگار که در همه خانه‌ها و ساختمان‌های این شهر، کسی در مقصد نیست به همین دلیل است که همه همواره خانه‌های خود را تغییر می‌دهند؛ حتی یک خانه 500 متری در الهیه و آجودانیه هم گویی خانه مورد علاقه و نهایی فرد نیست.

امروزه به هر جای تهران و شهرهای دیگر که رنگ و بویی از معماری گذشته با خود داشته باشند، سر بزنید، طرح‌های ساخت و ساز در حال اجرا است. این بناها و ساختمان‌ها قاعدتاً باید از الگویی مشخص پیروی کنند و فلسفه‌ای برای آن‌ها طراحی شده باشد در حالی که طراحان این ساختمان‌ها با توجه به سلیقه‌های موجود تنها به زیبایی بیرونی اهمیت می‌دهند و از مصالح و ابزاری استفاده می‌کنند که نه تنها زیبا نیست، که به اصالت معماری هر منطقه آسیب وارد می‌کند.

این درحالی است که کارشناسان معماری بر این باورند که طراحی بناها باید به گونه‌ای باشد که هویت معماری، شهرسازی، فرهنگ و شیوه زندگی انسان‌های گذشته شهر از بین نرود.

بی‌توجهی برخی نهادهای مسئول در مدیریت شهری، رشد بی‌رویه شهرنشینی و افزایش ناگهانی جمعیت و نگاه مطلقاً مادی‌گرا به کالبد و روح شهر، موجب شکل‌گیری چنین اندیشه‌ها و اقداماتی شده است.

معماری بناهای شهری و ساختمان های مسکونی و اداری تهران به گونه‌ای کپی‌برداری از نمونه و جای دیگری صورت گرفته است؛ جایی که مشخص نیست کجاست؛ این که هر کس هر چه دلش خواسته، انجام داده است!

(بیشتر…)

اسرار نقوش

اسرار نقوش

اسرار نقوش برگرفته از طبیعت , قرآن و ریاضی و هندسه

جلیل جوکار در گفت‌وگو با فارس خبر داد
«اسرار نقوش» آماده انتشار شد/ نقوش مقدس چهارقل در کف خیابان‌ها!

جلیل جوکار هنرمند نگارگر از پایان مراحل نگارش کتاب «اسرار نقوش» خبر داد و انگیزه‌اش را از انتشار این کتاب ناآگاهی نسبت به نقوش معماری اسلامی و استفاده از نقوش مقدس چهارقل در زیر پای عابران عنوان کرد.

خبرگزاری فارس: «اسرار نقوش» آماده انتشار شد/ نقوش مقدس چهارقل در کف خیابان‌ها!
جلیل جوکار هنرمند نگارگر در گفت‌وگو با خبرنگار هنرهای تجسمی فارس از اتمام مراحل نگارش کتاب «اسرار نقوش» خبر داد و گفت: این کتاب را تا 2 ماه آینده برای انتشار به فرهنگستان هنر تحویل خواهم داد که امیدوارم به زودی منتشر شده و روانه بازار شود.

جوکار درباره این کتاب توضیح داد: این کتاب پژوهشی میان رشته‌ای میان هنر گره سازی و علم الاعداد اسلامی و همچنین حکمت هنر اسلامی است که حاصل چند سال پژوهش من است.

* رمزگشایی از نقوش گره اسلامی

وی افزود: این کتاب از نقوش گره اسلامی رمزگشایی می‌کند،‌این نقوش هندسی به نوعی اثبات انطباق هندسه نقوش گره اسلامی بر نظم ادبی و هندسی طلسمات مربع اسماءالحسنی است و اثبات این است که نقوش گره ما کاملاً  قدسی با مبنای معنوی و عرفانی است که به همین دلیل جایگاه خاص در به کار گیری آن وجود داشته و معنویت خاصی را به فضای معماری اسلامی بخشیده است.

* استفاده از نقوش اسلامی چهارقل در کف خیابان و روی دستمال‌های توالت!

او درباره اهمیت پرداختن به نقوش معماری اسلامی توضیح داد: متأسفانه انواعی از گره‌های معماری اسلامی را داریم که به آن گره «چهارقل» گفته می‌شود و روی بسیاری از سنگ فرش‌ها و پیاده روهای ما گره چهارقل دیده می‌شود.

وی ادامه داد: متأسفانه بسیاری از افراد صرفاً به دلیل زیبایی از این نقش مایه‌ها در فضاهای نامناسبی استفاده می‌کنند و این ناآگاهی نسبت به نقوش معماری اسلامی و قداست برخی از این نقوش به اندازه‌ای است که من حتی این نقوش را روی دستمال‌های مخصوص توالت هم مشاهده کرده‌ام و این موارد انگیزه من را برای پرداختن به اهمیت این نقوش در قالب یک کتاب بیشتر کرد.

این هنرمند نگارگر درباره سابقه استفاده از این نقوش در معماری اسلامی گفت: این نقوش کاملاً به هنر اسلامی مربوط می‌شود که برخی از آن ها ابداع هنرمندان کشورهای اسلامی از جمله ایران، برخی ابداع فاطمیون و هنرمندان مصر و مراکش است که دامنه استفاده از این نقوش اسلامی تا چین و اسپانیا نیز کشیده شده است.

اسرار گره چینی

اسرار گره چینی

* نقوش معماری اسلامی از چین تا اسپانیا

وی افزود: درسفری که به شانگهای چین داشتیم این نقوش اسلامی چهارقل را در پنجره‌های معبد پودونگ با قدمت 500 ساله دیدم و در پنجره‌های مساجد ما نیز این نقش وجود دارد و حتی در قصر الحمراء اسپانیا که از باشکوهترین عمارت‌های معماری اسلامی است این نقش چهار قل وجود دارد.

جوکار درباره پرداختن به این نقوش اسلامی در دیگر کتاب‌ها هم گفت: «کیت کریچ لو» کتابی درباره نقوش گره و ارتباطش با مفاهیم حکمی نوشته که به فارسی هم ترجمه شده است اما او از نقوش به مفاهیم حکمی رسیده است اما من از مفاهیم حکمی به نقوش اسلامی رسیده‌ام و سیر تحول تاریخی این نقوش را طی کردم و همچنین من به مضامینی چون علم الاعداد اسلامی و قرآنی در کتاب اسرار نقوش پرداخته‌ام که در کتاب کیت کریچ لو به این موارد اشاره نشده است.

* استفاده از نسخ خطی علمای اسلام از ابن سینا تا ملاصدرا

این هنرمند نگارگر درباره منابعی که برای این کتاب استفاده کرده است توضیح داد: من از نسخ خطی بسیاری از جمله در حوزه علم الاعداد اسلامی، علم جبر، حکمت هنر اسلامی، انواع طلسمات،‌اوفاق و تعویضات استفاده کرده‌ام که این منابع نوشته علمای اسلامی از جمله شیخ بهایی، میرداماد، ملاصدرا، ابن سینا و …است.

جلیل جوکار صفحات این کتاب را حدود 200 صفحه عنوان کرد که به زودی نسخه نهایی آن تحویل فرهنگستان هنر خواهد شد و به زودی منتشر می‌شود.

به گزارش فارس،‌گره چهارقل برگرفته از عناصر چهارگانه آب، باد، خاک، آتش و همچنین  تسبیحات اربعه «سُبْحَانَ اللَّهِ ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ ، وَلا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، وَاللَّهُ أَکْبَرُ » است.

جلیل جوکار متولد 1349 و دارای کارشناسی ارشد در رشته صنایع رنگ است که سالهاست در زمینه نقاشی و نگارگری فعالیت دارد.

جوکار در زمینه رنگ‌سازی، نگارگری، تذهیب و گل و مرغ در مدارس و دانشگاه‌های هنری تدریس می‌کند و نمایشگاه متعددی در داخل و خارج از کشور برگزار کرده است.

عضویت در کمیته آزمون‌سازی فنی و حرفه‌ای کشور در رشته نگارگری و فرش، عضویت در جامعه مخترعین و مبتکرین ایران، عضویت شورای دبیران دومین جشنواره تجسمی فجر از سوابق جوکار است.

جلیل جوکار داوری جشنواره‌های مختلفی از جمله جشنواره تجسمی کودک و نوجوان را بر عهده داشته است و مقالات متعددی را در زمینه هنر در کارنامه‌اش دارد.

 

نقوش هندسی در هنر و معماری ایران

نقوش هندسی در هنر و معماری ایران

نقوش هندسی

معرفی iranian art

نقوش هندسی در اغلب آثار هنر و معماری اسلامی دیده می شوند.اما در مورد اینکه این نقوش چه طور به این شکل در آمده اند چه می دانیم؟ در مورد طراحان این نقوش و روش هایی که برای خلق آن ها استفاده می کردند چه می دانیم؟این طراحان سنتی به اصول هندسی کاملا آشنا بودند .آن ها می دانستند چگونه می توان یک دایره را بدون اندازه گرفتن کمان ها توسط نقاله به دوازده قسمت مساوی تقسیم کرد.

 

نقوش هندسی

نقوش هندسی

اکثر نقوش هندسی موجود در هنر اسلامی بر مبنای تکرار یک طرح ابداع وخلق شده اند و معمولا این نقش در داخل یک مربع یا یک شش ضلعی محدود می شود.اغلب نقوش هنگامی جلوه ی واقعی خود را به دست می آورند که تکرار شوند.(برگرفته از کتاب نقوش هندسی اسلامی-اریک بروگ-ترجمه بهروز ذبیحیان)

بنده از کودکی علاقه وافری به طراحی داشتم . هنگامی که با کتاب نقوش هندسی اسلامی آشنا شدم دریچه ای از جهانی جدید برایم گشوده شد . این هم مقدمه ای شد برای رجوع به منابع دیگر و کسب اطلاعاتی جدید در این باره.برای رسم نقوش هندسی تنها به یک کاغذ،یک پرگار،یک خط کشی غیر مدرج و یک مداد احتیاج است.

شاید فکر کنید که رسم این نقوش به دردی نمی خورد ولی من با رسم این نقوش و سعی در تغییر و به روز کردن آن ها خلاقیت و نوآوری خودم را افزایش دادم .

 


نقوش هندسی ، نقوش گره چینی , نقوش اسلیمی , معماری ایرانی و ایرانی اسلامی و هنر اسلامی

Islamic geometric patterns

منبع : وبسایت   – گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین : www.ashwood.ir

Islamic geometric patterns

 

 

معماری مسجد سید، اصفهان

مسجد سید

 

مسجد سید، در سده ۱۳ هجری (محمد شاه قاجار) توسط محمدباقر شفتی در مساحت ۸۰۷۵ متر مربع اصفهان ساخته شد.[۱] این مسجد که بنایی نیمه‌کاره است دارای چهار در اصلی، دو چهلستون، دو شبستان بزرگ، یک گنبد، سه ایوان و بیش از ۴۵ حجره است ،[۱][۲] اما مناره ندارد همچنین درون شبستان‌های آن نیز کاشی کاری نشده‌است .

 

مسجد سید، اصفهان

 
معماری اسلامی اصفهان   شکوه بنا های اصفهان سده هفدهم ، بیش از سایر شاهکارهای معماری ایران در غرب مشهور است اصفهان در یکی از نخبه ترین بخشهای ایران قرار دارد . قرار داشتن آن در مرکز جغرافیایی ایران آن را به مکانی حاصلخیز ، با آب و هوایی معتدل و آب کافی زاینده رود ، آن را به مکانی منطقی برای سکونت تبدیل کرده است . احتمالا از عصر ساسانیان که سپاهیان « اسپهان » در دشت حاصلخیز اطراف شهر گرد آمدند آن را به این نام خواندند .مسجد تنها نمونه ای از انواع بناهای تاریخی ایران دردوره اسلامی است که از آثار سالهای نخست هجری تا کنون باقی مانده است .

معماران و هنرمندان نیز سعی می کردند بهترین تجربه ها و ابتکارات خود را در بنای مساجد به کار گیرند تا عالی ترین نمونه های معماری را خلق کنند.مسجد سید        تاریخچه مسجد سید از بزرگترین و مشهورترین مساجد اصفهان ازقرن سیزدهم هجری است که به وسیله حجت الاسلام  حاج سید محمد باقر شفتی (1180-1260) از روحانیون بزرگ اصفهان و ازمراجع عالیقدر شیعه دراواخر قرن سیزدهم هجری ساختمان آن شروع شده و کاشیکاری آن تا پایان نیمه دوم آن قرن ادامه داشته است . چون عمر حجت الاسلام برای اتمام تزئینات آن کفایت نکرد ،قسمتی از آن توسط فرزندش حاج سید اسد الله « سید ثانی » و قسمتی توسط نواده اش حاج سید محمد باقر ولی هنوز تزئینات قسمتهایی از آن همچنان ناتمام مانده است . . ضریح فولادی نیز توسط محمد باقر ثانی برای جدش تهیه شده است .مسجد سید برای مطالعه کاشیکاری عهد قاجاریه بهترین بناهای اصفهان است . در کاشیکاری های این مسجد مخصوصاً در تزئینات گلدانها و منظره هایی که نمایش داده شده رنگ قرمز نقش عمده ای دارد.مسجد سید در محله بید آباد و جنب بازارچه بید آبادواقع شده است .در کتاب « تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان » می خوانیم : « … زمین مسجد را در زمان سلطان حسین فتحعلی خان اعتمادالدوله وزیرشاه  مزبور خریده بود که در آن مسجدی بنا کند . بر اثر هجوم افغانها مقدور نگردید .تا آنکه در زمان فتحعلی شاه قاجار حجت الاسلام شفتی مبادرت به این کار بزرگ کرد.»    سیر تحول بنا :باتوجه به کتیبه های بنا ، احداث ساختمان و کتیبه های آن در حدود 130 سال به طول انجامیده است .بدین صورت که ساخت بنا در اواخر نیمه اول قرن سیزدهم هـ . ق . شروع و تا سال وفات مرحوم سید تنها کاشیکاری بنا ی جنوبی انجام شده بود . و کاشیکاری کل بنا تا پایان قرن چهاردهم ادامه داشت .بررسی ساختاری و معماری بنا :نقشه بنای مسجد به صورت مستطیل شکل  ( 85×98 متــــــر ) مجموعآ 8075 متر مربع وسعت دارد و از چهار جهت به بیرون راه پیدا می کند و بنای آن شامل بخشهایی است که در دیگر مساجد معتبر تکرار می شود : سردر ، صحن ، ایوان ، گنبد خانه ، شبستان ستوندار ، رواق و غرفه های دو طبقه اطراف صحن و به علاوه مدرس و حجره های مورد استفاده طلاب علوم دینی . سردر های مسجد  دارای کاشیکاری و کتیبه های تاریخی و غیر تاریخی است . صحن متناسب مسجد در اطراف با غرفه ها و حجره های دو طبقه و ایوانها محدود شده است و در میانه حوضی شکیل دارد . نماهای ایوانها و لچکی ها غرفه ها و رواقها با کاشیکاری خشتی دوره قاجار مزین شده و در ازاره ها نیز از پوشش سنگی استفاده شده است .در ضلع جنوبی صحن ، ایوان اصلی و در پشت طرفین آن گنبد خانه و شبستانهای ستوندار قرار دارد. نمای داخلی و خارجی ایوان با کاشیکاری پوشش یافته که معرف ترکیب زیبایی از نقوش مختلف و کتیبه های خطی است  بر بالای ایوان جنوبی ، برج ساعتی با تزئین کاشی ساخته شده است .تالار تدریس حجة الاسلام شفتی ، از دیگر آثار در خور توجه مسجد است که در محل آن را به چهل ستون مسجد می شناسند . در ساخت این بنا  به نظر می رسد از چهل ستون ایده گرفته شده باشد 9 ستون استفاده شده است که  دارای ستونهای چوبی ، درها و پنجره های ارسی زیبایی است . آرامگاه متشکل از گنبد خانه و رواقی است که با تزئینات متنوع کاشیکاری ، گچبری ، آیینه کاری و نقاشی  به همراه کتیبه های متعدد مزین شده است .در سقف آن از مقرنسهای زیبا با عناصر تخت بهره گرفته شده . مسجد سید اصفهان به دلیل وجود تزئینات بسیار جالب گل و بوته و اسلیمی و وجود خط بنائی و دیگر خطوط از استادان نامدار عصر قاجار در عداد یکی از شاهکارهای معماری عصر قاجار قرار دارد که در گوشه گوشه آن شگردهای جالب معماری و تزئینات بسیار عالی خود نمایی می کند

كتيبه های قرآنی و تاريخی مسجد سيد اصفهان

يكي از مساجد تاريخي شهر اصفهان مسجد سيد است . باني اين مسجد ، حاج سيد محمد باقر شفقي رشتي بيدآبادي (متوفي به سال 1260) است .

قسمتي از تزئينات به وسيله فرزند حاج اسدالله ( سيد ثاني ) و قسمتي ديگر نيز توسط نواده اش حاج سيد محمد باقر ثاني انجام شده است . ضريح فولائي نيز توسط محمدباقر ثاني براي جدش تهيه شده است .

در كتاب «تاريخچه ابنيه تاريخي اصفهان» ميخوانيم: (.. زمين مسجد را در زمان سلطان حسين، فتحعلي خان اعتمادالدوله وزير شاه مزبور خريده بود كه در آن مسجدي بنا كند. ولي در اثر هجوم افغانها مقدور نگرديد. تا آنكه در زمان فتحعلي شاه قاجار حجةالاسلام شفتي مبادرت به اين كار بزرگ نمود… در كتاب «تاريخ اصفهان و ري» تاريخ شروع بنا در سال 1240 و سال ساخت ضريح مقبره 1320 ذكر شده است.

كتيبه ها و تاريخهاي متعددی در قسمت مختلف بنا ديده ميشوند.

كتيبه های ايوان جنوبي مورخ به سالهاي 1255 و 1256 و 1299 و گنبدخانه داراي تاريخهاي 1259 و 1288 و 1298 بوده و محراب تاريخهاي 1259 و 1294 و 1297 برخود دارد.

در ايوان شمالي تاريخهاي 1257، 1259، 1299، 1309 ديده ميشود. دو كتيبه ديگر در ايوان شمالي تاريخهاي 1277 يا 1307 و 1305 يا 1308 را نشان ميدهد كه مورد اختلاف است. ايوانهاي كوچك طرفين ايوان شمالي مورخ به تاريخ 1318 ميباشند و سردر جنوب شرقي داراي تاريخ 1259، 1310، 1311، 1312 است.

سردر شمالي تاريخهاي 1227، 1337ه.ش، سردر جنوب غربي تاريخ 1311 و سردر ورودي رواق شرقي تاريخ 1315 را دارد.

سردر مقبره مورخ به سال 1360، 1368 و 1370 است و پنجرة بالاي ورودي آرامگاه تاريخ 1272، درب ورودي آرامگاه تاريخهاي 1260 و 1322، گنبد بقعه سال 1272 و ضريح فولادي سال 1322 بر خود دارند.

سنگاب مسجد داراي تاريخ 1249 است. بنابر آنچه آمد، كتيبههاي موجود در بنا از سال 1249 تا 1370 را در بر ميگيرند.

خطاطان كتيبه ها محمدباقر شريف شراميان و اسدالله رجالي و عبدالجواد و كاشيكاران استاد حسنبن استاد علي ، آقاجان كاشيپز و استاد معصوم بودهاند. در معرفي حجاران بنا از استاد حسن ابن حسينعلي حجار و حاجي اسمعيل حجار نام برده شده است.

هنرمندان دستاندركار ساخت و پرداخت ضريح استاد رمضان طلاكوب اصفهاني، حاجي غلامعلي، استاد يداللّه، كاظم شريف، استاد فتحاللّه و مباشر عبدالباقي بودهاند.

سير تحول بنا:

با توجه به كتيبه هاي موجود در بنا، احداث ساختمان و تزئينات آن در حدود 130سال به طول انجاميده است. بدينصورت كه ساخت بنا در اواخر نيمه اول قرن سيزدهم ه.ق. شروع و تا سال وفات مرحوم سيد تنها كاشيكاري بناي جنوبي انجام شده بود. و كاشيكاري كل بنا تا پايان قرن چهاردهم ادامه داشت.

قديميترين ماده تاريخ موجود در بنا، تاريخ ساخت آن را سال 1255 بيان ميكند. در بالاي اسپرهاي دو طرف ايوان جنوبي در شعري از هلال شاعر قرن سيزدهم و چهاردهم ميخوانيم:

چو شد معمور اين معبد هلال   از بهر تاريخش بگفتا   «شد بناي كعبه ثاني باصفاهان»

كتيبة سردر جنوب شرقی نشان ميدهد كه كتابت آن در سال 1259 انجام و در سال 1311 گردهبرداری شده است.

تزئينات نماي خارجي سردر اصلي، و مدخان و راهروي طرفين آن همچنان تا سال 1377ه. ش. ناتمام مانده بود تا اينكه در اين سال به همت حاج محمدرضا گازر كاشيكاري اين فضا به انجام رسيده. خطاطان اين تزئينات فضائلي، كهرنگي و جوادعلي كربلائي، كاشيپز آن حاجسيدحسين موسويزاده بودهاند. كف حياط مسجد تا حدود چهل سال پيش خاكي بوده كه بعدها به صورت سنگفرش درآمده است. اضافه شدن حوض و دو سكو در حياط نيز مربوط به همان سالها ميباشد. در جريان جنگ تحميلي (1367-1359 ه.ش.) قسمتي از كاشيكاريهاي مسجد در اثر موج انفجار فرو ريخت كه در حال حاضر بازسازي شده است.

كتيبه هاي مسجد سيد
كتيبه سردر جنوب غربي مسجد كتيبه سردر جنوب غربي مسجد بعد از جمله (قال اللّه تعالي) شامل آيه 13 و نصف از آيه 14 (سوره رعد) است و قسمت آخر آن به عبارت ذيل ختم شده است:

«كتيبه محمدباقر الشيزاني في شهر محرم الحرام سنه 1311» آيه 13 سوره رعد:

و يسبح الرعد بحمده و الملنكة من خيفتل و يرسل الصواعق فيصيب بها من يشاءو هم يجدلون في الله و هو شديد المحال نيمي از آيه 14 سوره رعد:

له دعوة الحق و الذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء الا كبسط كفيه الي الماء يعبلغ فاه

سردر شمالي مسجد سيد:
تزئينات نماي خارجي سردر اصلي مسجد سيد (در زنجر) كه در ضلع شمالي آن واقع شده و مدخل و راهروهاي طرفين آن همچنان ناتمام مانده بوده است، در سال حدول 1344 كاشيكاري شده است. كتيبههاي نماي خارجي سردر به خط ثلث سفيد و زردرنگ به زمينه كاشي لاجوردي شامل سورههاي (قدر) و (كوثر) و (جمعه)، (آيةالكرسي) و بعضي آيات سوره شريفه (يس) است.

كتيبه ايوان غربي:
كتيبه ايوان غربي كه در سنوات اخير كاشيكاري شده به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي معرق لاجوردي بعد از جمله (بسماللّه الرحمن الرحيم) شامل آيه 35 از سوره (نور) است و تاريخ كاشيكاري اين ايوان در انتهاي كتيبه سال 1368 (هجري قمري) نوشته شده است.

WhatsApp chat