0 Items

معماری مسجد سید، اصفهان

مسجد سید

 

مسجد سید، در سده ۱۳ هجری (محمد شاه قاجار) توسط محمدباقر شفتی در مساحت ۸۰۷۵ متر مربع اصفهان ساخته شد.[۱] این مسجد که بنایی نیمه‌کاره است دارای چهار در اصلی، دو چهلستون، دو شبستان بزرگ، یک گنبد، سه ایوان و بیش از ۴۵ حجره است ،[۱][۲] اما مناره ندارد همچنین درون شبستان‌های آن نیز کاشی کاری نشده‌است .

 

مسجد سید، اصفهان

 
معماری اسلامی اصفهان   شکوه بنا های اصفهان سده هفدهم ، بیش از سایر شاهکارهای معماری ایران در غرب مشهور است اصفهان در یکی از نخبه ترین بخشهای ایران قرار دارد . قرار داشتن آن در مرکز جغرافیایی ایران آن را به مکانی حاصلخیز ، با آب و هوایی معتدل و آب کافی زاینده رود ، آن را به مکانی منطقی برای سکونت تبدیل کرده است . احتمالا از عصر ساسانیان که سپاهیان « اسپهان » در دشت حاصلخیز اطراف شهر گرد آمدند آن را به این نام خواندند .مسجد تنها نمونه ای از انواع بناهای تاریخی ایران دردوره اسلامی است که از آثار سالهای نخست هجری تا کنون باقی مانده است .

معماران و هنرمندان نیز سعی می کردند بهترین تجربه ها و ابتکارات خود را در بنای مساجد به کار گیرند تا عالی ترین نمونه های معماری را خلق کنند.مسجد سید        تاریخچه مسجد سید از بزرگترین و مشهورترین مساجد اصفهان ازقرن سیزدهم هجری است که به وسیله حجت الاسلام  حاج سید محمد باقر شفتی (1180-1260) از روحانیون بزرگ اصفهان و ازمراجع عالیقدر شیعه دراواخر قرن سیزدهم هجری ساختمان آن شروع شده و کاشیکاری آن تا پایان نیمه دوم آن قرن ادامه داشته است . چون عمر حجت الاسلام برای اتمام تزئینات آن کفایت نکرد ،قسمتی از آن توسط فرزندش حاج سید اسد الله « سید ثانی » و قسمتی توسط نواده اش حاج سید محمد باقر ولی هنوز تزئینات قسمتهایی از آن همچنان ناتمام مانده است . . ضریح فولادی نیز توسط محمد باقر ثانی برای جدش تهیه شده است .مسجد سید برای مطالعه کاشیکاری عهد قاجاریه بهترین بناهای اصفهان است . در کاشیکاری های این مسجد مخصوصاً در تزئینات گلدانها و منظره هایی که نمایش داده شده رنگ قرمز نقش عمده ای دارد.مسجد سید در محله بید آباد و جنب بازارچه بید آبادواقع شده است .در کتاب « تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان » می خوانیم : « … زمین مسجد را در زمان سلطان حسین فتحعلی خان اعتمادالدوله وزیرشاه  مزبور خریده بود که در آن مسجدی بنا کند . بر اثر هجوم افغانها مقدور نگردید .تا آنکه در زمان فتحعلی شاه قاجار حجت الاسلام شفتی مبادرت به این کار بزرگ کرد.»    سیر تحول بنا :باتوجه به کتیبه های بنا ، احداث ساختمان و کتیبه های آن در حدود 130 سال به طول انجامیده است .بدین صورت که ساخت بنا در اواخر نیمه اول قرن سیزدهم هـ . ق . شروع و تا سال وفات مرحوم سید تنها کاشیکاری بنا ی جنوبی انجام شده بود . و کاشیکاری کل بنا تا پایان قرن چهاردهم ادامه داشت .بررسی ساختاری و معماری بنا :نقشه بنای مسجد به صورت مستطیل شکل  ( 85×98 متــــــر ) مجموعآ 8075 متر مربع وسعت دارد و از چهار جهت به بیرون راه پیدا می کند و بنای آن شامل بخشهایی است که در دیگر مساجد معتبر تکرار می شود : سردر ، صحن ، ایوان ، گنبد خانه ، شبستان ستوندار ، رواق و غرفه های دو طبقه اطراف صحن و به علاوه مدرس و حجره های مورد استفاده طلاب علوم دینی . سردر های مسجد  دارای کاشیکاری و کتیبه های تاریخی و غیر تاریخی است . صحن متناسب مسجد در اطراف با غرفه ها و حجره های دو طبقه و ایوانها محدود شده است و در میانه حوضی شکیل دارد . نماهای ایوانها و لچکی ها غرفه ها و رواقها با کاشیکاری خشتی دوره قاجار مزین شده و در ازاره ها نیز از پوشش سنگی استفاده شده است .در ضلع جنوبی صحن ، ایوان اصلی و در پشت طرفین آن گنبد خانه و شبستانهای ستوندار قرار دارد. نمای داخلی و خارجی ایوان با کاشیکاری پوشش یافته که معرف ترکیب زیبایی از نقوش مختلف و کتیبه های خطی است  بر بالای ایوان جنوبی ، برج ساعتی با تزئین کاشی ساخته شده است .تالار تدریس حجة الاسلام شفتی ، از دیگر آثار در خور توجه مسجد است که در محل آن را به چهل ستون مسجد می شناسند . در ساخت این بنا  به نظر می رسد از چهل ستون ایده گرفته شده باشد 9 ستون استفاده شده است که  دارای ستونهای چوبی ، درها و پنجره های ارسی زیبایی است . آرامگاه متشکل از گنبد خانه و رواقی است که با تزئینات متنوع کاشیکاری ، گچبری ، آیینه کاری و نقاشی  به همراه کتیبه های متعدد مزین شده است .در سقف آن از مقرنسهای زیبا با عناصر تخت بهره گرفته شده . مسجد سید اصفهان به دلیل وجود تزئینات بسیار جالب گل و بوته و اسلیمی و وجود خط بنائی و دیگر خطوط از استادان نامدار عصر قاجار در عداد یکی از شاهکارهای معماری عصر قاجار قرار دارد که در گوشه گوشه آن شگردهای جالب معماری و تزئینات بسیار عالی خود نمایی می کند

كتيبه های قرآنی و تاريخی مسجد سيد اصفهان

يكي از مساجد تاريخي شهر اصفهان مسجد سيد است . باني اين مسجد ، حاج سيد محمد باقر شفقي رشتي بيدآبادي (متوفي به سال 1260) است .

قسمتي از تزئينات به وسيله فرزند حاج اسدالله ( سيد ثاني ) و قسمتي ديگر نيز توسط نواده اش حاج سيد محمد باقر ثاني انجام شده است . ضريح فولائي نيز توسط محمدباقر ثاني براي جدش تهيه شده است .

در كتاب «تاريخچه ابنيه تاريخي اصفهان» ميخوانيم: (.. زمين مسجد را در زمان سلطان حسين، فتحعلي خان اعتمادالدوله وزير شاه مزبور خريده بود كه در آن مسجدي بنا كند. ولي در اثر هجوم افغانها مقدور نگرديد. تا آنكه در زمان فتحعلي شاه قاجار حجةالاسلام شفتي مبادرت به اين كار بزرگ نمود… در كتاب «تاريخ اصفهان و ري» تاريخ شروع بنا در سال 1240 و سال ساخت ضريح مقبره 1320 ذكر شده است.

كتيبه ها و تاريخهاي متعددی در قسمت مختلف بنا ديده ميشوند.

كتيبه های ايوان جنوبي مورخ به سالهاي 1255 و 1256 و 1299 و گنبدخانه داراي تاريخهاي 1259 و 1288 و 1298 بوده و محراب تاريخهاي 1259 و 1294 و 1297 برخود دارد.

در ايوان شمالي تاريخهاي 1257، 1259، 1299، 1309 ديده ميشود. دو كتيبه ديگر در ايوان شمالي تاريخهاي 1277 يا 1307 و 1305 يا 1308 را نشان ميدهد كه مورد اختلاف است. ايوانهاي كوچك طرفين ايوان شمالي مورخ به تاريخ 1318 ميباشند و سردر جنوب شرقي داراي تاريخ 1259، 1310، 1311، 1312 است.

سردر شمالي تاريخهاي 1227، 1337ه.ش، سردر جنوب غربي تاريخ 1311 و سردر ورودي رواق شرقي تاريخ 1315 را دارد.

سردر مقبره مورخ به سال 1360، 1368 و 1370 است و پنجرة بالاي ورودي آرامگاه تاريخ 1272، درب ورودي آرامگاه تاريخهاي 1260 و 1322، گنبد بقعه سال 1272 و ضريح فولادي سال 1322 بر خود دارند.

سنگاب مسجد داراي تاريخ 1249 است. بنابر آنچه آمد، كتيبههاي موجود در بنا از سال 1249 تا 1370 را در بر ميگيرند.

خطاطان كتيبه ها محمدباقر شريف شراميان و اسدالله رجالي و عبدالجواد و كاشيكاران استاد حسنبن استاد علي ، آقاجان كاشيپز و استاد معصوم بودهاند. در معرفي حجاران بنا از استاد حسن ابن حسينعلي حجار و حاجي اسمعيل حجار نام برده شده است.

هنرمندان دستاندركار ساخت و پرداخت ضريح استاد رمضان طلاكوب اصفهاني، حاجي غلامعلي، استاد يداللّه، كاظم شريف، استاد فتحاللّه و مباشر عبدالباقي بودهاند.

سير تحول بنا:

با توجه به كتيبه هاي موجود در بنا، احداث ساختمان و تزئينات آن در حدود 130سال به طول انجاميده است. بدينصورت كه ساخت بنا در اواخر نيمه اول قرن سيزدهم ه.ق. شروع و تا سال وفات مرحوم سيد تنها كاشيكاري بناي جنوبي انجام شده بود. و كاشيكاري كل بنا تا پايان قرن چهاردهم ادامه داشت.

قديميترين ماده تاريخ موجود در بنا، تاريخ ساخت آن را سال 1255 بيان ميكند. در بالاي اسپرهاي دو طرف ايوان جنوبي در شعري از هلال شاعر قرن سيزدهم و چهاردهم ميخوانيم:

چو شد معمور اين معبد هلال   از بهر تاريخش بگفتا   «شد بناي كعبه ثاني باصفاهان»

كتيبة سردر جنوب شرقی نشان ميدهد كه كتابت آن در سال 1259 انجام و در سال 1311 گردهبرداری شده است.

تزئينات نماي خارجي سردر اصلي، و مدخان و راهروي طرفين آن همچنان تا سال 1377ه. ش. ناتمام مانده بود تا اينكه در اين سال به همت حاج محمدرضا گازر كاشيكاري اين فضا به انجام رسيده. خطاطان اين تزئينات فضائلي، كهرنگي و جوادعلي كربلائي، كاشيپز آن حاجسيدحسين موسويزاده بودهاند. كف حياط مسجد تا حدود چهل سال پيش خاكي بوده كه بعدها به صورت سنگفرش درآمده است. اضافه شدن حوض و دو سكو در حياط نيز مربوط به همان سالها ميباشد. در جريان جنگ تحميلي (1367-1359 ه.ش.) قسمتي از كاشيكاريهاي مسجد در اثر موج انفجار فرو ريخت كه در حال حاضر بازسازي شده است.

كتيبه هاي مسجد سيد
كتيبه سردر جنوب غربي مسجد كتيبه سردر جنوب غربي مسجد بعد از جمله (قال اللّه تعالي) شامل آيه 13 و نصف از آيه 14 (سوره رعد) است و قسمت آخر آن به عبارت ذيل ختم شده است:

«كتيبه محمدباقر الشيزاني في شهر محرم الحرام سنه 1311» آيه 13 سوره رعد:

و يسبح الرعد بحمده و الملنكة من خيفتل و يرسل الصواعق فيصيب بها من يشاءو هم يجدلون في الله و هو شديد المحال نيمي از آيه 14 سوره رعد:

له دعوة الحق و الذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء الا كبسط كفيه الي الماء يعبلغ فاه

سردر شمالي مسجد سيد:
تزئينات نماي خارجي سردر اصلي مسجد سيد (در زنجر) كه در ضلع شمالي آن واقع شده و مدخل و راهروهاي طرفين آن همچنان ناتمام مانده بوده است، در سال حدول 1344 كاشيكاري شده است. كتيبههاي نماي خارجي سردر به خط ثلث سفيد و زردرنگ به زمينه كاشي لاجوردي شامل سورههاي (قدر) و (كوثر) و (جمعه)، (آيةالكرسي) و بعضي آيات سوره شريفه (يس) است.

كتيبه ايوان غربي:
كتيبه ايوان غربي كه در سنوات اخير كاشيكاري شده به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي معرق لاجوردي بعد از جمله (بسماللّه الرحمن الرحيم) شامل آيه 35 از سوره (نور) است و تاريخ كاشيكاري اين ايوان در انتهاي كتيبه سال 1368 (هجري قمري) نوشته شده است.

مسجد و مدرسه سپهسالار شاهکار بزرگ معماری اسلامی تهران

مسجد سپهسالار  و مدرسه سپهسالار شاهکار بزرگ معماری اسلامی تهران

مسجد سپهسالار (که پس از انقلاب ۱۳۵۷ با نام مسجد آیت‌الله مطهری نیز شناخته می‌شود) یکی از نخستین و بزرگترین مسجد‌های شهر تهران است. این مسجد همراه مدرسه‌ای به همین نام در کنار عمارت بهارستان مجلس شورای ملی در میدان بهارستان تهران جای گرفته است.

مسجد و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری) که از بزرگترین شاهکارهای معماری اسلامی در تهران است از نزدیک‌ترین‌ تلفیق‌ها میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول نشان دارد.

معماری مسجد سپهسالار – میرزا مهدی خانشقانی

مسجد و مدرسه سپهسالار از مدارس بزرگ و زیبای قرن سیزدهم هـ . ق در تهران است. این بنا در خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) واقع شده است. بانیان این مسجد عظیم، که به مدرسه ناصری تهران نیز مشهور بود. حاج میرزا حسین خان سپهسالار قزوینی، صدراعظم دوره ناصرالدین شاه قاجار و برادرش مشیرالدوله بودند. این بنا که از بزرگ‌ترین مدرسه‌های تهران است، ۶۲ متر طول،۶۱ متر عرض و در حدود ۶۰ حجره دارد و ارتفاع گنبد آن ۳۷ متر است و در صحن مدرسه، باغچه‌ای پردرخت و زیبا با آب نما ساخته شده است. ساختن این عمارت معتبر در سال ۱۲۹۶ هجری قمری آغاز شد.

 


مسجد سپهسالار گنبد ویژه‌ای دارد و حدود 10مناره دارد و به اعتقاد برخی کارشناسان معماری گنبد دو گوشه خوابیده‌اش نشان از سبک معماری مساجد ترکیه دارد.
همچنین گفته می‌شود در طرح کلی این بنا از مسجد جامع و مدرسه چهار باغ اصفهان و مسجد ابا صوفیه استانبول الهام گرفته شده است.
برداشت سپهسالار تلفیقی از هنر و مذهب
«حاج میرزاحسین خان سپهسالار قزوینی» صدراعظم دوره ناصرالدین‌شاه قاجار و برادرش «مشیرالدوله» بانیان این بنای بزرگ و نیز سازندگان ساختمان مجلس شورای ملی بودند. البته ساخت این بنا در دو سال پایانی عمر میرزاحسین خان سپهسالار آغاز شد، اما هزینه آن از محل عواید شخصی وی تامین شده و تکمیل مجموعه پس از مرگ او توسط برادرش یحیی‌خان مشیرالدوله صورت گرفت. همچنین حاج ابوالحسن‌ معمار و استاد جعفرخان معمار باشی کاشانی معماران اصلی مسجد و مدرسه بوده‌اند.
تاریخ نیز گواهی می‌دهد که طراحی و ناظر بنا میرزا مهدی‌خان شقاقی، ممتحن‌الدوله (1263-1327ه.ق) بوده البته به گفته برخی صاحب‌ نظران تاثیر بسزای استاد حسن قمی در شکل‌گیری این بنا انکار‌ناپذیر است. از ویژگی‌های مهم فضای مسجد سپهسالار که در واقع یکی از برجسته‌ترین ابداعات معماری قاجاری نیز به شمار می‌رود، وجود مهتابی‌ها و بهارخواب‌های وسیع در طبقه فوقانی است. هر چند این فضاها با ظرفیت بسیار بالا در مسجد سید اصفهان و مسجد سلطانی سمنان نیز یافت می‌شود، اما در مسجد سپهسالار در مقیاسی وسیع‌تر و با پیچیدگی‌های بیشتر طراحی شده است.
این ابتکار طرحی را به وجود آورده که افزون‌بر القای حس محصور و معین بودن، حرکتی در جهت خلاف محدودیت فضا ایجاد می‌کند. این تدبیر در فضاسازی امکان پیوند میان ناظر و بنا را مختل نمی‌سازد و در همان حال به پیچیدگی و غنای فضا می‌افزاید.
دیگر ویژگی معماری مسجد، مناره‌های متعدد آن در ابعاد نامنتظره است. امتداد نیم استوانه‌ای آنها تا کف حیاط می‌رسد و ابتکاری منحصر به فرد را نمایش می‌دهد.
اگرچه استفاده از ساعت به جای موذنه، نمونه‌های بسیار دارد، اما در این بنا مکمل مجموعه، حرکت‌های عمودی بوده و کاربرد آن بسیار به جا است. بنابراین گزارش، در گذشته صحن مسجد دارای چهار باغچه و چهار خیابان و حوض بزرگی بود که آب جاری قنات تهران مخصوص مدرسه و مسجد و عمارت بهارستان به آن راه می‌یافت. مصلای مسجد نیز به «چهل ستون» معروف است و در قسمت شرقی صحن قرار گرفته است. این مصلا دارای 44ستون سنگی یکپارچه مرتفع است که در وسط هر چهار ستون طاقی محکم  برافراشته‌اند.

 

 

 
این بنا دارای 3ورودی در بخش شمالی است که به علت احداث کتابخانه مجلس توسط مهندس سیحون در سال 1342 خورشیدی مسدود و ارتباط این قسمت از بنا با باغ بهارستان قطع شده است. در جبهه‌های غربی (ورودی اصلی)، شرقی و جنوبی نیز 3ورودی وجود دارد. ورودی اصلی با عقب‌نشینی نسبت به پیاده‌رو از الگوی جلوخان تبعیت کرده و ورودی شرقی نیز چنین الگویی را به صورت ساده‌تری دارا است. ورودی جنوبی که هنگام ساخت بنا در کوچه‌ای شش‌‌متری قرار داشته، سردری ساده دارد که به حیاط دارالشفا گشوده می‌شود. البته الان دیگر خبری از دارالشفا نیست و اکنون این فضا به محلی برای پاسخگویی به سوالات شرعی مراجعه‌کنندگان به مسجد تبدیل شده است.
در کنج شمال غربی بنا نیز تالار ستون‌داری به نام چهل شیر وجود دارد در مرکز آن و در میان هشت ستون حوض‌سنگی قرار دارد که آب‌انبار و وضوخانه مدرسه و مسجد بوده و از قنات اختصاصی مسجد به نام مهران، مجرایی داشته است. البته حالا دیگر این قنات خشک شده است.
بالای ایوان شمالی، ساعت بزرگ مسجد و مدرسه با دو صفحه قرار دارد یکی رو به صحن مدرسه و دیگری روبه جانب عمارت میرزا حسین خان سپهسالار. دنباله ایوان شمالی هم که سال‌ها پیش گلخانه زمستانی مدرسه بوده که از سال 1310شمسی به تالار سخنرانی، تدریس، وعظ و تبلیغ تبدیل شده و حالا این تالار محل دارالقرآن و بسیج مجموعه است.
ساختمان کتابخانه نیز در ضلع شمالی شرقی مدرسه قرار دارد که در سال 1313شمسی به صورت هماهنگ با مدرسه در دو طبقه و یک زیرزمین طراحی و ساخته شده است. قسمت غربی آن در سال‌ 1315شمسی به فرهنگستان علوم ایران اختصاص یافت که اکنون جزو ساختمان کتابخانه و بخشی از آن نیز جزو ساختمان اداری مدرسه محسوب می‌شود. البته در تاریخ آمده است که در سال 1297ه.ق سپهسالار با خرید کتابخانه 4000 نسخه‌ای اعتضاد‌السلطنه آن را پایه‌گذاری کرد.
هم اینک نیز گنجینه‌ای با بیش از 4200 کتاب خطی به خط مولفان و نزدیک به 10هزار کتاب چاپ سنگی در این کتابخانه موجود است.

 

 
مسجد و مدرسه سپهسالار در گذر زمان
سال 57 با پیروزی انقلاب اسلامی، مسجد و مدرسه سپهسالار به نام مدرسه عالی شهید مطهری تغییر نام یافت. این روزها مسجد و مدرسه عالی شهید‌مطهری میزبان بسیاری از مراسم مهم مذهبی، کشوری و لشگری است و به این اعتبار می‌توان آن را بنای یادمانی دانست که در تحولات سیاسی یکصد ساله اخیر مطرح بوده است.
در حال حاضر در بخش بالای کتابخانه مسجد نیز یک نمایشگاه دائمی از آثار قدیمی مانند مجموعه آثار میرزا طاهر تنکابنی و مجموعه کتاب‌های سیدمحمد صادق طباطبایی و بسیاری دیگر از مجموعه‌های تاریخی و باارزش وجود دارد. همچنین قسمتی از دیوار مدرسه سپهسالار که متعلق به دبیرستان علمی قدیم بود، در حال مرمت و بازسازی است.

روزنامه دنیای اقتصاد – شماره ۱۲۶۷ تاریخ چاپ: ۱۳۸۶/۰۳/۳۱ آیینه شهر گروه مسکن – میترا یافتیان:


 

مجموعه این بنای شکوهمند شامل جلوخان، سردر، دهلیز، ساختمان دو طبقه و حجره‌هاست. این ساختمان دارای چهار ایوان، گنبدی بزرگ، شبستان و چهل ستون، هشت گل دسته، مناره کاشی‌کاری و مخزن یک کتابخانه معتبر است. درب ورودی اصلی مدرسه در حاشیه خیابان بهارستان قرار دارد. از ضلع خاوری نیز دری به مسجد و مدرسه باز مى‌شود. در این دهلیز، شاه کاری از معماری+ و کاشی‌کاری معروف به هفت کاسه (تاق معلق) به یادگار مانده است.بالای ایوان شمالی این بنا یک ساعت بزرگ نصب و کتیبه‌های بى‌شماری روی کاشی نقش شده است.

 

از مشخصات ممتاز تزیینات این بنا، گذشته از تاق معلق، کاشی‌های محصور و خشتی رنگارنگ بناست که دارای مناظری بسیار زیباهستند. از لحاظ هنر حجاری و سنگ تراشی نیز ستون‌های یکپارچه آن قابل توجه است.

در سال ۱۲۹۶ ه.ق‌، میرزا حسین خان سپهسالار دستور ساخت مسجدی را داد که اکنون، از زیباترین بناهای شهر تهران به شمار می‌رود. تاریخ گواهی می دهد که طراح و ناظر بنا میرزا مهدی‌خان شقاقی، ممتحن‌الدوله (۱۲۶۳ _ ۱۳۲۷ ه.ق) و سازنده آن ابوالحسن‌خان معمارباشی است.

میرزا مهدی‌خان شقاقی فرزند رضاقلی‌خان از حقانین ایل قشقایی است. وی پس از دو سال تحصیل طب در دارالفنون در سن ۱۴ سالگی به همراه گروه ۴۲ نفری از دانش‌آموزان ایرانی به فرانسه فرستاده شد. او در آنجا به علت اندام درشت خود به «حسین کُرد» معروف شد اما پس از طی دو سال تحصیلات مقدماتی و گرفتن دیپلم در مدرسه دیپ به پاریس بازگشت و وارد مدرسه مهندسی راه و پل‌سازی شد و در سال ۱۲۴۳ ش (۱۸۶۴ م)دیپلم مهندسی خود را دریافت کرد.

وی در سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا (۱۳۰۶ ه.ق) یکی از همراهان او بود و به همین جهت به لقب ممتحن‌الدوله نائل شد.

از جمله آثار مهندسی ممتحن‌الدوله می‌توان به طرح منزل و مسجد و مدرسه سپهسالار، نقشه قصر فیروزه و چند بنای دیگر اشاره کرد. وی مدتی نیز در زمان وزارت قوام‌الدوله به عنوان مستشار وزارت امور خارجه به خدمت پرداخت. از او آثار و نوشته‌های عدیده‌ای بر جای مانده که خاطرات وی از مهم‌ترین آنها است.

ممتحن‌الدوله شقاقی در خاطرات خود می‌نویسد: «طراحی و ساختن آن بنا به من رجوع گشت. من استاد حسن معمار قمی را جهت همکاری از قم به طهران آوردم، و مرحوم میرزاحسن خان منشی اسرار هم همراهی می‌نمود و شهریه و انعام دادند و ساختن این بناها از مسجد ناصری (سپهسالار) و عمارت بهارستان به من و او واگذار شد. من به عنوان مهندس طراح فقط در ساختن آن بنا نظارت می‌کردم. مرحوم آقاوجیه سپهسالار ثانی که طرف توجه میرزاحسن خان بود متاسفانه این خدمت معماری را از آن استاد قمی ذوفن را از خدمت خارج نمود، و من ماندم با یک مشت معماران مورد اعتماد که _ الحمدالله _ ساختمان‌ها را به اتمام رساندیم.»

در زمان حیات ممتحن‌‌الدوله فرزندان سوم و یازدهم وی در ایران به نام‌های کیومرث (مهدی)، ماژور حصن‌‌السلطنه (۱۲۵۸ – 1290 ش) و حسنعلی خان شقاقی (۱۲۸۰ – 1322 ش) و فرزند هفتم وی محمدعلی خان شقاقی (۱۲۷۳ – 1249 ش) هنگام نبرد با ارتش آلمان در بحبوحه جنگ جهانی اول به وسیله گاز سمی نیروهای آلمانی مسموم شد و بدین ترتیب کشته شدند و از دست رفتن آنها سبب افسردگی روحی شدید در وی شد.

با وجود اینکه طراحی مسجد و مدرسه سپهسالار به مهندس میرزا مهدی خان شقاقی منتسب است اما به گفته صاحب نظران تاثیر بسزای استاد حسن قمی در شکل‌گیری این بنا انکارناپذیر است.

ساخت هسته اصلی بنا نزدیک به پنج سال به درازا کشید، اما عمر سپهسالار چندان نپایید که مسجد ساخته شده را به چشم ببیند. در دوره‌های بعدی‌، تکمیل بخش‌هایی از مسجد همچنان ادامه یافت که در سال ۱۳۲۰، در محل گل‌خانه قدیمی‌، تالاری ساخته شد که امروز مجموعه دارالقرآن است‌. در سال ۱۳۴۲، استاد لرزاده تغییراتی در شبستان زمستانی ایجاد کرد و در سال ۱۳۷۵ ، نیز مهندس سعیدی گنبد اصلی را اساسی مرمت کرد.

وجه دیگری که به این مجموعه اهمیتی دو چندان می‌بخشد کتابخانه‌ مسجد است که در سال ۱۲۹۷ ه.ق‌، سپهسالار با خرید کتابخانه‌ ۴۰۰۰ نسخه‌ای اعتضادالسلطنه آن را پایه‌گذاری کرد. هم اینک، گنجینه‌ای با بیش از ۴۲۰۰ کتاب خطی به خط مؤلفان و نزدیک به ۱۰۰۰۰ کتاب چاپ سنگی در این کتابخانه‌ موجود است‌.

طراحی این مسجد با الهام از بهترین نمونه‌های پیش از آن‌، هم‌چون مسجد سید و مسجد حکیم اصفهان‌، تحول یافته است‌. گنبدخانه مسجد سپهسالار تحولی در معماری مساجد به شمار می‌رود.

چلیپای بزرگی با ابعاد ۴۵ * ۴۵ متر گنبد اصلی را با دهانه ۱۵ متر در مرکز قرار داده است‌. در قسمت جنوبی‌، بیننده فضای بزرگ بدون ستونی را می‌بیند. سبکی این فضا را حتی، جرزهای عظیمی که گنبد روی آن قرار گرفته مخدوش نمی‌سازد. چهار گنبد کاربندی با قاعده مستطیل‌، بال‌های چلیپا را پوشش داده‌اند. در نمای بیرونی نیز این چهار گنبد سلسله مراتبی در حرکت به سمت گنبد اصلی با ارتفاع ۲۵ متر به وجود می‌آورد.

تزئینات ساختاری چون کاربندی و غیرساختاری چون یزدی‌بندی و مقرنس و کاسه‌بندی در ساختمان مسجد به کار رفته و کاشی‌کاری در سطحی وسیع استفاده شده است‌. از انواع مهم کاشی‌کاری در این مسجد معقلی‌، هفت رنگ یا خشتی و معرق را می‌توان نام برد که این آخری به دو صورت اسلیمی و گره‌چینی است و معرق برجسته سر در ورودی در نوع خود منحصر به فرد است‌.

سنگ و تزیینات سنگی در این مجموعه جابه‌جا به کار رفته و از این نظر با دیگر ابنیه دوران قاجار تفاوت دارد و به معماری دوران زندیه شباهت می‌یابد. در این بنا آجر کاری به شکل تزیینی دیده نمی‌شود اما آجر، مصالح اصلی بنا را تشکیل می‌دهد که کاشی کاری روی آن نمایی جذاب دارد. طاق‌های آجری پر تنوع در دالان‌ها و ورودی‌ها نیز به چشم می‌خورد.

تزیینات گچی در شبستان زمستانی، گچ‌بری‌های اسلیمی و کتیبه‌های خطاطی شده‌، همه به دست استاد لرزاده ساخته شده‌اند.

تزیینات چوبی نیز چون دیگر تزیینات با استادی شکل گرفته‌اند. درهای حجره‌ها و در اصلی شبستان زمستانی گره‌چینی معرق دارند. درب اصلی که به خیابان سرچشمه باز می‌شود دارای بهترین نمونه تزیینات فلزی در این مجموعه است‌. پشت پنجره حجره‌ها نیز نمونه‌هایی زیبا از فرفورژه یا همان(نرده‌های دست‌ساز آهنی‌) دیده می‌شود.

از ویژگی‌های مهم فضای مسجد سپهسالار، که در واقع یکی از برجسته‌ترین ابداعات معماری قاجاری نیز به شمار می‌رود، وجود مهتابی‌ها و بهار خواب‌های وسیع در طبقه فوقانی است‌. هر چند این فضاها با ظرفیت بسیار در مسجد سیداصفهان و مسجد سلطانی سمنان نیز یافت می‌شود، در مسجد سپهسالار در مقیاسی وسیع‌تر و با پیچیدگی‌های بیش‌تر طراحی شده است‌. این ابتکار طرحی را به وجود آورده که افزون بر القای حس محصور و معین بودن‌، حرکتی در جهت خلاف محدودیت فضا ایجاد می‌کند. چنین تدبیری در فضاسازی امکان پیوند میان ناظر و بنا را مختل نمی‌سازد و در همان حال به پیچیدگی و غنای فضا می‌افزاید. دیگر ویژگی معماری مسجد مناره‌های متعدد آن در ابعادی نامنتظره است‌. امتداد نیم استوانه‌ای آن‌ها تا کف حیاط می‌رسد و ابتکاری منحصر به فرد را به نمایش در می‌آورد.

استفاده از ساعت به جای مؤذنه‌، نمونه‌های بسیار دارد، لیکن در این بنا مکمل مجموعه حرکت‌های عمودی است و کاربرد آن بسیار به جاست‌. کتابخانه‌ در سال‌های نخستین دوران پهلوی دوم در مجاورت مسجد ساخته شد، گرچه معماری کتابخانه‌ چندان ارزشمند نیست‌، بدون خودنمایی در برابر مسجد به نوعی هماهنگی با آن دست یافته است‌.

مسجد مطهری

مسجد سپهسالار گنبد ویژه‌ای دارد؛ تعداد مناره‌های بیش از اندازه متداول آن که حدود ۱۰ مناره است و گنبد دو گوش آن نشان از سبک معماری مساجد ترکیه دارد.

مسجد و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری) نخستین و بزرگ ترین مسجد و مدرسه عالی در تهران است که از نزدیک‌ترین تلفیق‌ها میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول به شمار می‌آید.کارشناسان معماری معتقدند که این بنا با بهره‌گیری از کاشی‌کاری‌ها و مجموعه هنرهای معماری دوره قاجار طراحی و ساخته شده است.

هر بنایی دارای ارزش و اعتبار و بیان کننده سلیقه معمار بناست. بناهای تاریخی هر کشور بخشی از شناسنامه فرهنگ و کارنامه مردمی است که در آن زندگی می‌کرده‌اند. از این رو توجه به تاریخچه بناها و شاه‌کارهای هنر معماری، مهم است.در حال حاضر در بخش بالای کتابخانه مسجد، یک نمایشگاه دایمی از آثار قدیمی مانند مجموعه آثار «میرزا طاهر تنکابنی»، «مجموعه کتاب‌های سیدمحمدصادق طباطبایی» و بسیاری دیگر از مجموعه‌های تاریخی و باارزش وجود دارد.

قسمتی از دیوار مدرسه سپهسالار که متعلق به دبیرستان علمی قدیم بود در حال مرمت و بازسازی است. بخش‌هایی به بافت این مدرسه الحاق شده که به لحاظ معماری کارهای غلطی است. محل استقرار فرهنگستان اول زبان و ادب پارسی نیز در این مسجد بود، که در آن مکان امروز کتابخانه مسجد سپهسالار واقع شده است. از این رو خاطرات فرهنگستان اول را در این کتابخانه که در حال حاضر بازسازی شده، می‌توان یافت.

مسجد جامع یزد ، مسجد کبیر یزد

مسجد جامع یزد ، مسجد کبیر یزد

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، بنایی تاریخی با بیش از 900 سال قدمت از زیباترین مساجد جامع کشور و یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی ایران به شمار می رود.

Jame Mosque of Yazd

 

مسجد جامع یزد به شیوه یک ایوان در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره بنا شده‌است. پایه‌های اصلی مسجد را ساسانیان و بنای فعلی مسجد، از لحاظ شیوه معماری متعلق به دو دوره موسوم به آذری دانسته‌اند. بنای گنبد خانه متعلق به دوره ایلخانی و سر در رفیع مسجد را متعلق به زمان شاهرخ و دوره تیموری دانسته‌اند. این بنا از لحاظ خوابیدگی گنبد، سردر رفیع وبلند و همچنین کاشیکاری زیبا و منحصربه‌فرد، شهرت دارد.

The Jāmeh Mosque of Yazd (Persian: مسجد جامع یزد‎ – Masjid-e-Jāmeh Yazd) is the grand, congregational mosque (Jāmeh) of Yazd city, within the Yazd Province of Iran. The mosque is depicted on the obverse of the Iranian 200 rials banknote

سبک معماری این بنا به شیوه آذری است .

مسجد جامع کبیر یزد،یکی ازشاهکارهای تاریخی ایران بوده که در هر گوشه و کنار آن ،یادگارهایی از دوران گوناگون برجای مانده است.تاریخچه و ساخت مسجد جامع از دوران پیش از اسلام آغاز شده و پایان کار آن به دهه اخیر برمیگردد.  این مسجد یکی از زیباترین مساجد دورهٔ تیموری است که از نظر کاشی‌کاری، سَردَر رفیع، منارهها و کتیبهٔ آن در عداد زیباترین شاهکارهای معماری قرن نهم هجری قمری می‌باشد. گرچه ساختمان اصلی مسجد را به قبل از دورة تیموری نسبت می‌دهند ولی ساختمان فعلی بر طبق کتیبه‌های موجود نشان می‌دهد که در دورهٔ تیموری بنا گردیده‌است. کتیبه‌های مسجد یکی به خطّ کوفی آجری و دیگری به خطّ ثلث سفید بر روی کاشی لاجوردی است. در متن کتیبة سَردَرْ، نام شاهرخ تیموری و سلطان جهانشاه و تاریخ ۸۶۱ هجری قمری خوانده می‌شود. دردوران پیش از اسلام درمکان کنونی مسجد جامع،احتمالاً آتشکده ساسانی برپابوده که تادوران پس ازاسلام نیزدوام داشته است.

بنای کنونی مسجد با وسعتی حدود ۱۰٬۰۰۰ مترمربّع مشتمل بر سَردَر ورودی و جلوخان، صحن وسیع، رواقهای جانبی صحن، ایوان، گنبدخانه و شبستانهای طرفین آن، شبستان بزرگ ستوندار، کتابخانه، تزیینات غنیّ و زیبا و کتیبه‌ها و سنگ نوشته‌های تاریخی و غیر تاریخی است.خاورشناسی به نام ماکسیم سیرو اعتقاد داردنخستین مسجدی که به جای آتشکده،به نام مسجدعتیق شکل گرفته،مربوط به سده های اولیه اسلام است.

پیشینه تاریخی : قدیمی ترین تاریخی که برای انجام فعالیت های مذهبی-اسلامی،دربخشی ازفضای کنونی مسجدجامع یزد ذکرمیشود،متعلق به نیمه دوم قمری است.احداث مسجدجامعرانیزمربوط به نیمه دوم سده سوم قمری،درزمان حکومت “عمرولیث”ودرعصر صفاریان ویاقبل از سلاجقه می دانند،مسجدی که در ترسیم ماکسیم سیرو دارای انحراف قبله بود.درسده چهارم قمری،مسجدجامع یزد در حومه شهرقرارداشته،که درواقع درکنار آتشکده زرتشتی بنا شده بود.

 

 

ویژگی‌های مهمّ بنا

عکس و نمایی از مسجد جامع یزد

عکس و نمایی از مسجد جامع یزد

این مسجد به چند دلیل حایز اهمیّت است: نخست آن که قدیم‌ترین نمونهٔ معماری است که طی قرن نهم هجری قمری، در معماری مذهبی ناحیّهٔ یزد از آن تقلید شده‌است؛ این طرح مرکّب از یک مقصورهٔ گنبددار و یک شبستان مستطیل بلند و کشیده‌است. چهارگوش بودن پلان مسجد برگرفته از الگوی معماری کعبه است.بنایی کاملاً قدسی و متعالی در اسلام دارد و به عنوان نمادی کیهانی در الگوهای معماری مسلمین مورد استفاده قرار میگیرد.

مسجد جامع یزد ، مسجد کبیر یزد 

پلان گنبد خانه مسجد چهارگوش ومربع است ودرجهان شناسی اسلامی مربع متجسدترین صورت خلقت درزمین ونماینده کمیت محسوب می شود درحالی که دایره درحدآسمان ونماینده کیفیت به حساب می آید.

 

به نقل ازاستادپیرنیااین گنبددارای دوپوسته می باشدکه پوشش درونی گنبدکه متناسب بااقتضائات فضایی واجرایی معماری داخلی مسجدشکل می گیرد،شرایطی رابه وجود می آورد که باپوشش بیرونی که متناسب بااقتضائات بیرونی شکل می گیرد،متفاوت است.  دیگر ویژگی مهمّ بنا کاربرد وسیع تاق‌های سراسری (تاق و تویزه) در شبستان‌هاست که با کاشی معرّق همراه‌است. نکتهٔ قابل توجّه دیگر در ساختمان مسجد جامع یزد، مسألهٔ ایجاد روشنایی غیر مستقیم به وسیلهٔ انعکاس نور از گچ سفید گنبد و دیوارهاست. همچنین تزیینات داخل و خارج گنبد، نمای خارجی- داخلی ایوان اصلی و محراب زیبای آن که از قسمت‌های مهمّ مسجد به شمار می‌رود، بی‌نهایت ارزنده و جالب است نحوه شکل گیری مسجد: مسجد فعلی برجای سه مسجدی بنا شده که درقرون متمادی،درجواریکدیگر ساخته اند.این سه نهایتادردوره قاجاریان به مسجدی واحد باصحن وسیع تبدیل شده است

عکس و نمایی از مسجد جامع یزد

عکس و نمایی از مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد یا همان مسجد کبیر یزد یکی از با ارزش ترین میراث هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی است که در خیابان امام خمینی، خیابان مسجد جامع واقع شده است. بانی ساختمان اصلی مسجد را علاءالدوله گرشاسب آل بویه ـ قرن ششم هجری – می دانند ولی مسجد کنونی مربوط به آل مظفر و تیموریان قرن هشتم و نهم هجری است. از امتیازات هنری و معماری این مسجد می توان قدرت و استواری کاشیکاری های نفیس و جالب، سر در بلند، دو کتیبه نفیس یکی به خط کوفی و دیگری به خط ثلث بر روی کاشی لاجوردی معرق در کنار سر در باشکوه، دو مناره زیبا و تزئینات کاشیکاری شده، دیوارهای داخلی شبستان و زیر گنبد و خارج گنبد را نام برد. ارتفاع مناره های آن حدود 48 متر و ارتفاع سر در آن در حدود 24 متر می باشد. مسجد جامع کبیر در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۱۳ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

 

مسجد جامع یزد به شیوه یک ایوان در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره بنا شده‌ است. پایه‌های اصلی مسجد را ساسانیان و بنای فعلی مسجد، از لحاظ شیوه معماری متعلق به دو دوره موسوم به آذری دانسته‌اند. بنای گنبد خانه متعلق به دوره ایلخانی و سر در رفیع مسجد را متعلق به زمان شاهرخ و دوره تیموری دانسته‌اند. این بنا از لحاظ خوابیدگی گنبد، سردر رفیع و بلند و همچنین کاشیکاری زیبا و منحصربفرد، شهرت دارد. سبک معماری این بنا به شیوه آذری است.

 

مسجد جامع کبیر یزد به چند دلیل حایز اهمیت است :

نخست آن که قدیم‌ترین نمونه معماری است که طی قرن نهم هجری قمری، در معماری مذهبی ناحیه یزد از آن تقلید شده ‌است ؛ این طرح مرکب از یک مقصورهٔ گنبددار و یک شبستان مستطیل بلند و کشیده ‌است. دیگر ویژگی مهم بنا کاربرد وسیع تاق‌های سراسری (تاق و تویزه) در شبستان‌هاست که با کاشی معرق همراه ‌است. نکته قابل توجه دیگر در ساختمان مسجد جامع یزد، مساله ایجاد روشنایی غیر مستقیم به وسیله انعکاس نور از گچ سفید گنبد و دیوارهاست. همچنین تزیینات داخل و خارج گنبد، نمای خارجی- داخلی ایوان اصلی و محراب زیبای آن که از قسمت‌های مهم مسجد به شمار می‌رود، بی‌نهایت ارزنده و جالب است.


 

 مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است. بانی ساختمان اصلی مسجد را علاءالدوله گرشاسب آل بویه در قرن ششم هجری قمری می دانند، ولی مسجد كنونی مربوط به آل مظفر و تیموریان قرن هشتم و نهم هجری است.

مسجد جامع یزد؛ یزد؛ عکس از آنوبانینی

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است

مسجد جامع یزد؛ یزد

از امتیازات هنری و معماری این مسجد می توان قدرت و استواری كاشیكاری های نفیس و جالب، سردر بلند، دو كتیبه نفیس یكی به خط كوفی و دیگری به خط ثلث بر روی كاشی لاجوردی معرق در كنار سردر باشكوه، دو مناره زیبا و تزئینات كاشی كاری شده دیوارهای داخلی شبستان و زیر گنبد و خارج گنبد را نام برد. ارتفاع مناره های آن حدود 48 متر و ارتفاع سر در آن در حدود 24 متر می باشد.

مسجد جامع یزد؛ یزد؛ عکس از آنوبانینی

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است

مسجد جامع یزد؛ یزد؛ عکس از آنوبانینی

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است

مسجد جامع یزد؛ یزد؛ عکس از آنوبانینی

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است

مسجد جامع یزد؛ یزد؛ عکس از آنوبانینی

مسجد جامع یزد یكی از با ارزشترین میراث های تاریخی هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی موجود در شهر یزد است

تصاویری از مسجد جامع یزد؛ یزد 

 


 

 

    اسامی خداوند در سقف ایوان مسجد جامع یزد

 

همانطور که میدانید در سقف ایوان مسجد جامع یزد، ۹۹ اسم از اسامی خداوند به صورت خط کوفی بنایی، نقش بسته است. اما ناخوانا بودن بعضی از اسامی به دلیل مرمت نادرست و وجود کلماتی به غیر از اسامی، باعث شده بود که برخی از راهنمایان به اشتباه آن را ۱۱۰ اسم معرفی نمایند.

در سقف ایوان مسجد جامع حدیثی از پیامبر گرامی اسلام نقش بسته است، این حدیث به شرح زیر است:

إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِینَ اسْمَا مِائَةً إِلاَّ وَاحِدًا مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ

به معنای کلی:

همانا برای خداوند ۹۹ اسم است (صد منهای یک) کسی که حفظ کند (یا بشمارد) آن را، داخل بهشت می‌شود.

سپس به شمردن اسامی می پردازد:

الله ، الرحمن ، الرحیم ، الملك ، القدوس ، السلام ، المؤمن ، المهیمن، العزیز ، الجبار ، المتكبر ، الخالق ، البارئ ، المصور ، الغفار ، القهار ، الوهاب ، الرزاق ، الفتاح ، العلیم ، القابض ، الباسط ، الخافض ، الرافع ، المعز ، المذل ، السمیع ، البصیر ، الحكم ، العدل ، اللطیف ، الخبیر ، الحلی ، العظیم ، الغفور ، الشكور ، العلی ، الكبیر ، الحفیظ ، المقیت ، الحسیب ، الجلیل ، الكریم ، الرقیب ، المجیب ، الواسع ، الحكیم ، الودود ، المجید ، الباعث ، الشهید ، الحق ، الوكیل ، القوی ، المتین ، الولی ، الحمید ، المحصی ، المبدئ ، المعید ، المحیی ، الممیت ، الحی ، القیوم ، الواجد ، الماجد ، الأحد ، الصمد ، القادر ، المقتدر ، المقدم ، المؤخر ، الأول ، الآخر ، الطاهر ، الباطن ، الوالی ، المتعالی ، البر ، التواب ، المنتقم ، العفو ، الرئوف ، مالك الملك ، ذوالجلال والإكرام ، المقسط ، الجامع ، الغنی ، المغنی ، المانع ، الضار ، النافع ، النور ، الهادی ، البدیع ، الباقی ، الوارث ، الرشید ، الصبور.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد

 

خواندن اسامی نیز ترتیب خاصی دارد که از ” إِنَّ لِلَّهِ ” در ابتدای ایوان شروع شده و به نام “الصبور” در مرکز ایوان ختم می‌شود.

تزئینات و کاشیکاری مسجد ،

گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین 

(بیشتر…)

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره چینی ، گره سازی منحصر به فرد در معماری یک مسجد در شیراز ، چشمان هر بیننده ای را متحیر می سازد .مسجد نصیرالملک شیراز از مساجد شیراز است که در محله گودعربان و خیابان لطفعلی خان زند و در نزدیکی مسجد شاه چراغ مشهور قرار دارد این مسجد که از بناهای دوران قاجار است در سال ۱۲۹۳ قمری توسط حسنعلی نصیرالملک ساخته شد. مدت ساخت آن حدود ۱۲ سال و از سال ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ شمسی به طول انجامیده است.

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

مسجد نصیر الملک شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز


مسجد نصیر الملک

مسجد نصیر الملک یکی از مساجد قدیمی شیراز است که در محله گود عربان و در جنوب خیابان لطفعلی خان زند و در نزدیکی امامزاده شاه چراغ قرار گرفته است.
گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

میز گردشگری ؛ این بنا به دستور “میرزا حسن علی” ملقب به “نصیر الملک” یکی از بزرگان سلسله قاجار، ساخته شده و معماری آن به دست “محمد حسن معمار” بوده است. مدت ساخت آن حدود ۱۲ سال بود و از سال ۱۲۵۵ تا ۱۲۶۷ خورشیدی به طول انجامید.

مرمت، حفظ و نگهداری این بنای باشکوه و ارزشمند، با رعایت استانداردهای بین‌المللی مرمت آثار تاریخی از سال‌ها پیش توسط موقوفه نصیرالملک به تولیت “محمود قوام” آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

مسجد دارای صحن وسیعی است که در سمت شمال مسجد قرار دارد. در ورودی دارای طاق نمایی بزرگ بوده که سقف آن با کاشی‌های رنگارنگ مزین گشته است. درهای ورودی این مسجد، دو در بزرگ چوبی است که در بالای آن بر روی سنگ مرمر شعری از “شوریده شیرازی” به مناسبت سازنده مسجد و سال اتمام آن نوشته شده است.
مسجد دو شبستان شرقی و غربی دارد. شبستان غربی پوشش آجری داشته و بیشتر بر روی آن کار شده و زیباتر است.٬ طاق این شبستان بر روی ستون های سنگی و با طرح مارپیچ بر روی آن در دو ردیف شش‌ تایی و به تعداد 12 عدد به نیت دوازده امام قرار گرفته است.هم چنین این شبستان دارای هفت درگاه که آن را به صحن مسجد مرتبط می‌ کند، با هفت در چوبی با شیشه‌های رنگارنگ است. سنگ تراشی و تزیین این شبستان الهام گرفته از مسجد وکیل شیراز است.

طاق و دیوارهای این شبستان با کاشی کاری های زیبا تزیین گشته است. کف آن با کاشی‌های فیروزه‌ای و سقف آن با نقش گل و بوته و آیات قرآنی مزین گردیده است. این شبستان در واقع شبستان تابستانه محسوب می‌شود.

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

 

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد
گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد

nasirolmolk-5

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

نور در معماری ایران زمین 

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد

nasirolmolk

معماری داخلی مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد
گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد دیدنی های شیراز – گره چینی هنر سنتی ایران زمین  مسجد شیراز

WhatsApp chat