0 Items
چرکس روسیه

چرکس روسیه

چرکس

چرکس‌ها در لباس محلی

چرکس‌ها در لباس محلی

پرچم

چرکس‌ها در لباس محلی

چرکس‌ها در لباس محلی

Circassians
Адыгэ Adyge
Circassian children in traditional costume holding the Circassian flag
کل جمعیت
حدود 4–8 million
مناطق با جمعیت قابل توجه
ترکیه

روسیه
720,000 (2010 )

کاباردینو-بالکاریا 493,467
آدیغیه 110,229
کاراچای-چرکسیا 57,427
سرزمین کراسنودار 24,061
سرزمین استاوروپول 10,574
مسکو 5,374
اوستیای شمالی-آلانیا 2,961
استان مسکو 1,306
سن پترزبورگ 1,181
استان روستوف 1,037
اردن
65,000 – 180,000
سوریه
80,000 – 120,000
آلمان
40,000
عراق
34,000
ایالات متحده آمریکا
9,000 – 25,000
عربستان سعودی
23,000
مصر
12,000
اسرائیل
4,000– 5,000
صربستان
2,800
ازبکستان
1,600
اوکراین
1,100
بلغارستان
600 (1994 Census)
هلند
500
زبان‌ها
Circassian
(West Adyghe, Kabardian Adyghe, extinct Ubykh Adyghe dialects), also Turkish, Russian, English, Arabic, Hebrew, German, Persian
دین
Predominantly Muslim
Minority Orthodox Christian and Catholic as well as Abkhazo-Circassian neopagan
گروه‌های قومی مرتبط
Abazgi (Abkhaz, Abazin)

چرکس‌ها در لباس محلی

چرکس‌ها در لباس محلی

چرکس‌ها در لباس محلی

یکی از پاشاهای چرکس به نام ابراهیم‌پاشا به همراه دو پسرش

چـِرکِس نام قومی قفقازی هم‌ریشه با گرجی هاست که در جمهوری آدیغه روسیه و ترکیه ساکن هستند.

چرکس‌ها به زبان چرکسیاز گروه زبان‌های قفقازی شمال غربی سخن می‌گویند و بیشتر آن‌ها مسلمان سنی‌مذهب و پیرو مکتب حنفی هستند.

پس از شکست عثمانی‌ها در قفقاز از روسیه و امضاء عهدنامه آدریانوپل در ۱۲۴۵/۱۸۲۹ چرکس‌ها تا سال ۱۲۸۱/۱۸۶۴ مقاومت زیادی در برابر روس‌ها کردند و بنا بر گزارش‌های عثمانی ۵۹۵٬۰۰۰ چرکس در میان سال‌های ۱۲۷۲/۱۸۵۶ و ۱۲۸۱/۱۸۶۴۴ منطقه بومی خود در قفقاز را ترک کرده و به آناتولی و روملی مهاجرت کردند.

در زمان عثمانیان، به‌ویژه در سدهٔ ۱۷۷ میلادی، بردگان چرکس به مناصب بالایی در دستگاه حکومتی عثمانی رسیدند. پس از آن دوره، نوادگان این موج عظیم مهاجران چرکس (و لاز و غیره) به تدریج ترک‌زبان شده به طوری‌که شمار بزرگی از مردم ترک‌زبان ترکیه امروزی از تبار آسیانی (چرکس و لاز و گرجی…) هستند.  بر پایه سرشماری سال ۱۹۴۵۵ در ترکیه، تنها ۶۶٬۶۹۱ چرکس هنوز به زبان چرکسی صحبت می‌کردند .

در ایران در شهر دژکرد نوادگان چرکس‌ها زندگی می‌کنند. اجداد این افراد سیصد سال پیش یه ایران مهاجرت کرده‌اند. منطقه‌ای در این شهر کوچک به نام ده چرکس وجود دارد. منبع : از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

جمهوری قره چای و چرکس یک کشور چندملیتی بوده که ۸۰ گروه قومی در این جمهوری زندگی می‌کنند. با توجه به آخرین سرشماری انجام شده جمعیت قره چای و چرکس حدود ۴۷۱٬۶۸۳ نفر است. تراکم جمعیت ۳۳٫۰۴ در هر کیلومتر مربع می‌باشد. از این مقدار جمعیت ۴۲٫۸۸۸% درصد مردم در شهرها زندگی می‌کنند.

(بیشتر…)

قفقاز

قفقاز

 

قفقاز ناحیه‌ای در مرز آسیا و اروپا میان دریای خزر و دریای سیاه است که رشته‌کوه قفقاز در آن واقع است. قفقاز از نظر سیاسی به دو بخش قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز) و قفقاز شمالی تقسیم می‌شود.

قفقاز جنوبی شامل کشورهای جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و بخشهای کوچکی از شمال باختری ایران و شمال خاوری ترکیه می‌شود. اما قفقاز شمالی جزئی از روسیه است و شامل جمهوری‌های خودگردان داغستان، چچن، اینگوشتیا، اوستیای شمالی-آلانیا، کاباردینو-بالکاریا،کاراچای-چرکسیا، سرزمین کراسنودار، آدیغیه و سرزمین استاوروپول می‌شود.

 

نام

زبان شناسان واژه ی قفقاز را عربی شده ی واژه ی پهلوی “کوف کاس” می دانند که “کوف” به معنای “کوه” و “کاس” هم نام تباری از ایرانیان در کناره ی دریای کاسپین(مازندران) است. در کل “کوف کاس” به معنای “کاسی های کوهستان” است.

همچنین در تاریخ باستانی طبیعی پلینی بزرگ (۷۷-۷۹ میلادی) نام قفقاز از نام سکایی kroy-khasis کروی-خاسیس به معنی یخ درخشان ، سفید یا برف گرفته شده است. در شکل یونانی Kaukasos خوانده می‌شود .

 

تاریخچه قفقاز

پیش از تشکیل حکومت ماد، حکومت‌هایی همچون اورارتو و کلخیس در قفقاز شکل گرفته بود که قدمت برخی از آن‌ها به بیش از ۴۰۰۰ سال نیز می‌رسد، اما درنتیجه جنگ‌های فرسایشی بین این دولت‌ها از قدرت آن‌ها کاسته شد و بعدها دولت هخامنشی آن را تصرف نمود و به خاک خود ضمیمه نمود. بخش هایی از قفقاز در دوره‌هایی تحت تسلط حکومت ایران قرار داشت. در اوایل قرن نوزدهم میلادی جنگهای ایران و روس بر سر تسلط بر مناطق جنوبی و شرقی قفقاز درگرفت. در پایان دوره اول جنگ روسیه با انعقاد عهدنامه گلستان بیشتر مناطق قفقاز و در پایان دوره دوم جنگ با عهدنامه ترکمن‌چای تقریباً تمامی این منطقه را به تصرف خود درآورد. با فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ سه جمهوری گرجستان، ارمنستان و آذربایجان در این منطقه اعلام استقلال کردند.

از شاعران بزرگ پارسی‌گوی قفقاز می‌توان به خاقانی، نظامی، مجی، بدر، مهستی، هندوشاه نخجوانی و پسرش محمد بن هندوشاه اشاره کرد.

در سال ۵۱۴ پیش از میلاد داریوش بزرگ به سکاها در ناحیه شمال قفقاز و دریای سیاه حمله می‌کند.

 

گروه‌های قومی قفقاز

گروه‌های قومی ساکن در قفقاز: آذری(آبی کمرنگ)، گرجی (نارنجی روشن)،ارمنی (سبز روشن)، روسی (کرمی)، کرد(سبز تیره)، تالش (نارنجی تیره)، آبخاز(صورتی روشن)، لزگی، چرکس، مغول،اوستی، ترک، یونانی، تات، تاتار، آوار،چچنی، اینگوش،…
قفقاز از دید نژادی و زبانی از متنوع‌ترین مناطق جهان است.

گروه‌های قومی ساکن در قفقاز به سه گروه اصلی قفقازی، هندواروپایی، و ترک‌تبار تعلق دارند:

گویشوران زبان‌های قفقازی: گرجی، آبخاز، لزگی، چرکس، آوار، چچنی، اینگوش، قاباردی، تاباساری،لک‌ها (داغستان)،اودی، ساخوری، آغول، روتول،دارگی
گویشوران زبان‌های هندواروپایی: ارمنی، روسی، کرد، تالش، اوستی، یونانی، تات
گویشوران زبان‌های ترکی: نوغای، بالکار، قره‌چای، آذربایجانی‌ها، ترک‌های مسختی
قوم مغول‌تبار قالموق و آشوری‌ها از دیگر گروه‌های قومیتی این منطقه هستند.

 

شهرهای قفقاز
برخی از شهرهای قفقاز عبارتند از:

جمهوری آذربایجان: باکو، گنجه، لنکران، شماخی، شکی، نخجوان
ارمنستان: ایروان، اچمیادزین، گیومری، وانادزور
گرجستان: تفلیس، باتومی، سوخومی، تسخینوالی، پوتی
روسیه: مخاچ‌قلعه، دربند، گروزنی، ولادی قفقاز، استاوروپول
ترکیه: قارص، ریزه، اردهان، آرتوین

 

رودها
رودهای قفقاز شامل حوضه‌های آبریز دریای خزر (ارس، کُر، سولاک، تِرِک، کوما) دریای سیاه (ریونی، اینگوری، کودوری، بزیب) و دریای آزوف (کوبان) است. در قفقاز جریان رودها با افزایش ارتفاع و از شرق به غرب، افزایش می‌یابد.

از ویژگی‌های بارز رودهای قفقاز بزرگ، طولانی بودن مدت طغیانی آن‌ها در دوره گرماست (حدود ۶ ماه). در قفقاز (به ویژه در قفقاز شرقی و مرکزی) سیل‌های متعددی جریان می‌یابد. مسیرهای انتهایی رودخانه‌های کُر، کوبان و ریونی، قابل قایقرانی است. در بعضی از رودهای کوهستانی قفقاز، چوب و الوار حمل می‌شود. در نواحی خشک، از آب رودها برای آبیاری زمین‌های کشاورزی استفاده می‌شود. بر روی بسیاری از رودهای قفقاز نیروگاه‌های برق‌آبی احداث شده‌است. بزرگترین نیروگاه آبی منطقه «مینگه‌چویر» نام دارد. دریاچه‌های قفقاز منشأ متفاوت (آتش‌فشانی، زمین‌ساختی، یخچالی) دارند. بزرگترین دریاچه قفقاز سِوان نام دارد که مساحت آن ۱۲۰۰ کیلومتر مربع است.
گلیم گل‌دوزی دوزی شده قفقازی متعلق به قرن نوزدهم میلادی. طرحهای سوزن دوزی شده پیرامون شکلی هشت ضلعی مرکزی. گیاهان ودرختان تزئینی و همچنین حیوانات و اشکال انسان نما نیز در طرح‌ها دیده می‌شود. رنگ‌های کدر گلیم بازگو کننده فرشهای دارای موجود افسانه‌ای قفقازی است که فرهنگ و جامعه بیابانگردی را یادآور می‌شود. منطقه قفقاز پیش از عهدنامه گلستان جزء پادشاهی ایران محسوب می‌شد.

قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز)
قفقاز شمالی
کاخ‌های هخامنشی در قفقاز
پیمان نامه گلستان
بنیاد مطالعات قفقاز

WhatsApp chat