0 Items

کومیکو ژاپن

درود بر شما

هنر گرچینی با چوب در ژاپن یا کومیکو

آیا اینها را میتوان شاخه ای از هنر گره چینی و گره سازی ایران نامید.

معرفی صفحات چوبی کومیکو ژاپن

گره چینی به ساخت اشکال هندسی منظم و پیشرونده با اتصال فاق و زبانه بدون استفاده از چسب می‌گویند.

متاسفانه یا خوشبختانه امروزه به اشکال بسیار ساده تر از گره چینی را نیز گره چینی می‌گویند.

البته این ها در صورت آگاه سازی مشتریان و مردم هیچ ایرادی ندارد ولی از آنجایی می‌تواند مخرب باشد، که بجای هنر اصیل و ایرانی گره چینی معرفی شود و مردم فکر کنند هنر گره سازی با چسباندن چند چوب تمام است.

عکس از هنرمند کومیکو ساز

کومیکو

کومیکو

به اینا میگن گره چینی کومیکو ژاپن

تکنیک کومیکو

تکنیک کومیکو

تکنیک کومیکو

تکنیک کومیکو

تکنیک چوب Kumiko

صفحه چوب سنتی ژاپن

چوب سدر کانادا یا چوب سدر ژاپن

منطقه تولید ژاپن Takaoka، Toyama

نوع رنگ طبیعی

نحوه سفارش : فقط سفارشی ساخته می شود

این کار هنری با استفاده از تراشه های ریز چوب و هنر صنعتگران ماهر و با حوصله انجام می‌شود. اشتياق به انجام این کار بسیار زمان‌بر و نیاز به برنامه ریزی در کنار داشتن مهارت در کار با ابزارهایی مانند اره، مغار تیغ و.. نيازهاي اصلی این کار هستند

عناصر تشکیل دهنده گره چینی و ارسی سازی

عناصر تشکیل دهنده گره

الف)آلت

آلت در گره بیشترعامل ایستایی گره است و آن خود به دلیل دارا بودن کام و زبانه ای است که سبب اتصال قطعات آلت به لقط یا آلت به آلت در گره می شه.

آلتهای مورد استفاده در گره به دو دسته مهم تقسیم بندی می شوند: آلت اصلی وآلت تبعی.

آلات اصلی. در عرف درودگری به کلاف هم موسومه  می تونه به صورت چند ضلعی، دایره یا منحنی و یا به صورت محیطی و یا به صورت محاطی باشه.

آلات تبعی. به دو دسته آلات کبیر و آلات صغیر تقسیم می شوند.

آلات کبیر در اصطلاح گره سازان به استخوان بندی معروف اند و به اونا تیره هم می گویند. که برای استحکام و ایستایی بیشتر شبکه ها و محکمتر شدن اون استفاده می شه و می تونه به صورتهای ساده و عمودی و افقی و نیز به صورت نقش چلیپایی و بر اساس طرحهای نباتی و … استفاده بشه.

آلات صغیر در اصل لقط را که می تونه از چوب یا شیشه یا ورقه های آهن باشه به صورت قابی به هم متصل کنه و در صورتی که در اون لقط استفاده نشده باشه آلت صغیر همون نقش اتصال و پیوند را  جهت ایجاد نقش بر عهده داره.

ب)لقط

نقشها یا اشکال به وجود اومده از کنار هم چیدن آلتها لقط نام داره. لقطهای موجود در گره سازی همان طور که گفته شد می تونن از چوب، شیشه یا ورقه های آهنی باشن، و اکثرا از شکل ظاهری اشیا، حیوانات و گیاهان الهام گرفته اند، یا با تغییر و تحول کلی از شکل صور فلکی به وجود اومده اند.

آلت عامل ایستایی و پیوند گره می باشه و لقط هم عامل تزیینی گره است.خیلی از نقشهای لقط ریشه ایرانی دارن و برخی از اونا هم بر اساس شرایط اقلیمی و فرهنگی به وجود اومده اند که به دو قسم ایرانی و غیر ایرانی بخش پذیرن.

انواع گره سازی

الف) گره سازی ساده

گره سازی ساده از برش چوبهای سازنده الات گره بر حسب نقشه و طرح و سپس با ایجاد اتصالات بین اونا به وجود میاد.

ب) گره سازی ترکیبی

از ترکیب آلات با عوامل دیگری مانند لقط که می تونه از شیشه، ورقه های شفاف فایبرگلاس ، ورقه های فلزی و چوب باشه ساخته می شه. از تزیینات منبت کاری و .. روی آلات گره و لقاط گره و در برخی موارد حتی آینه کاری در حد خیلی وسیعی بکار برده شده.

گره های ترکیبی به دو گروه اصلی تقسیم می شوند:1) گره های مضاعف 2) گره های منطبق

چنانچه قطعات یا لقطها و آلات گره در گره سازی همجنس باشه و با هم وحدت بلا واسطه داشته باشن گره را مضاعف می گویند که می تونه دارای تزیینات روی الات و سطح لقطها باشه. این تزیینات شامل پخ زنی، ابزار زنی، منبت کاری می شه.

در صورتی که قطعات آلت و لقاط به واسطه عوامل دیگری به هم متصل شده باشن گره سازی را مطبق می گویند که در این نوع گره سازی الات و لقاط می تونن همجنس و یا غیر همجنس باشن.

سبک خانه های ارسی دار

ارسی، با توجه به کاربرد اون در مکانهای مختلفی مثه خانه، مسجد، مدرسه، بازار، سرا ، حسینیه، و … استفاده می شه. این باز شوی چوبی از عناصری به نام درک تشکیل شده که به صورت عمودی باز و بسته  میشه. از درکهای یکپارچه در مواقعی استفاده میشه که بتوان اونو در بالای کمرکش میانی جا داد که در این موارد نیاز به ارتفاع زیاد اتاق می باشه.

کلا میشه ویژگیهای ارسی را به شرح زیر خلاصه کرد:

اختصاص حداقل جا در موقع باز و بسته شدن

ایجاد ارتباط بصری به شکلهای مختلف با محیط سر سبز حیاط

هدایت نور مناسب به درون اتاق

دیواره ای مناسب بین دو یا چند اتاق

خانه های ارسی دار با مرکزیت اتاق ارسی در جبهه زمستان نشین ارسی های با تعداد درکهای فرد دارند مثلا میشه به خانه طباطبایی در کاشان اشاره کرد که شامل چهار صحن و حیاطه و در اون حیاط مرکزی متعلق به قسمت بیرونی و دو حیاط متعلق به اندرونی و یک حیاط متعلق به خدمه است.

مواد ، ابزار و اتصالات

مواد و مصالح

مواد و مصالح به کار رفته در هنر ارسی سازی و گره سازی همون مواد استفاده شده در نجاری و درود گری هستند که به دو دسته تقسیم میشن: مواد اصلی که اساس و بنیان را می سازند و مواد کمکی مثه چسب و میخ و سنباده و… که به هنرمند کمک می کنن اثر را بهتر و آسون تر بسازه.

 

 

چوب

چوب ماده جامد متخلخلی با ساختمان سلولی سازمان یافته است که بطور مداوم دستخوش تغییرات محیطه و خصوصیات اون با تغییر مکان و زمان تغییر می کنه.

 اگر که رطوبت درون چوب به یک نسبت در همه نقاط اون کم یا زیاد بشه ، چوب تغییر شکل نمی ده.

نقوش بر روی چوب که کلا از منظم یا نا منظم بودن الیاف به وجود میاد به دو دسته اصلی تقسیم میشه: نقوش ایجاد شده در اثر رنگ و نقوش درست شده در اثر الیاف چوب.

شکل پذیری، باربری، شکاف و گسیختگی، مقاومت در برابر حشرات، رطوبت و … که می تونه تاثیر زیادی در استفاده از چوب دارا باشه.مقدار و کیفیت این عوامل بسته به نوع چوب متفاوته ، یا در زمان رویش ایجاد میشه یا بعد از قطع درخت و در موقع حمل و به عمل آوردن. جهت کم کردن ضایعات و عیب های چوب این موارد را باید انجام داد:

  • حفاظت از درخت در زمان رویش و رشد
  • قطع به موقع درخت و شاخ و برگ اون
  • کندن به موقع و مناسب پوست درخت
  • حمل مناسب
  • نگهداری و خشک کردن اصولی

 

شیشه رنگی در درب ها و پنجره ارسی 

فرش تبریز , بازار بزرگ تبریز

معماری و هنر تبریز ، فرش اسلیمی و هنر ارسی سازی و گره چینی در کنار هم

مکان و زمان اغاز ساخت و استفاده از شیشه دقیقا مشخص نیس. اما کلا صنعت شیشه تا قبل از سال 1900 یک نوع هنر با فرمولهای سری و به شدت حفاظت شده بحساب میاد و فرایندهای تجربی تولید در درجه اول بر پایه تجربه افراد قرار داشت. در ایران هم صنعت شیشه سازی سابقه طولانی داره و به بیش از 2000 سال پیش از میلاد می رسه.

در گذشته شیشه های رنگی را به دو روش درست می کردند. تعدادی به صورت سطحی رنگ شده بودند و تعداد دیگر به صورت کامل که روش ساخت اونها را به نام سطحی و مغزی می شناسیم.

در بررسیهای انجام شده روی ارسی های موجود به سه نوع شیشه رنگی بر خوردیم:

الف) شیشه های المانی

ب) شیشه های هندی

ج) شیشه های ایرانی

ابزار شناسی در ساخت ارسی و گره سازی ( گره چینی ) 

در انتخاب ابزارها ، کیفیت اونها مهمتر از شکل و اندازه شونه.

در کتاب اشنایی با معماری اسلامی ایران اثر استاد پیر نیا اومده: برخی گمان کرده اند ارسی به پنجره هایی گفته می شه که به تقلید از معماری روسی در ایران رایج شده، در حالیکه نمونه های جالبی از ارسی، حتی قبل از اون که معماری چشم گیری در روسیه پا گرفته باشه، در بناها و نقاشیها مشاهده می کنیم.

گویی مقایسه قند اروسی با این نوع پنجره که خود و نام اون هر دو اصیل ایرانی و فارسی هستن سبب این اشتباه شده.

با تعاریفی که از ارسی شده میشه نتیجه گرفت که ارسی به پنجره هایی گفته میشه که به روش خاص و کشویی و به سمت بالا باز می شه و به محفظه ای که در قسمت بالا قرار داره هدایت میشه و سپس با یک میخ یا پیچ که در زیر اون قرار می گیره می ایسته.

چوب سابها. این ابزارها با دارابودن دنده ها و عاجهای زیاد برای ساییدن و صیقل دادن سطح چوب استفاده میشوند. یکی از ابزارهایی که در ارسی سازی برای پخ کردن استفاده زیادی دارن چوب سابها هستن که به دو دسته زبر و نرم تقسیم میشن. که بیشتر نرم و شکننده اند.

چوب تراشها. وسایلی هستن جهت ایجاد سطوح صاف  و صیقلی که امروزه با پیشرفت صنعت و فناوری به ابزاری برقی تبدیل شده اند و به گنده گیر معروفند. این وسایل کار نجاران و درود گران را خیلی راحت کرده و تا حدودی جانشین رنده های دستی شده اند.

دریلها. جهت سوراخ کردن یا جهت در اوردن چوبهای اضافی مثلا ایجاد کام یا فاق استفاده می شن و در برخی موارد کاربردهای دیگری مانند متصل کردن صفحه سنباده برای ساب یا تراش دادن و یا شیار اندازی پیدا می کنن.

فرزها. نوعی ابزار سبک اما قوی هستن که در برخی موارد به میز کار اتصال می یابن و در موارد دیگر به صورت دستی به کار می روند و تیغه های اونا را می توان عوض کرد. تیغه ها، مته ها و سوهانهای گوناگون قادرند تعداد زیادی چوب را با سرعت و اسانی زیادی بردارند و برای ایجاد شیار در چوب برای قرار گرفتن شیشه ها در کار قواره بری و ارسی سازی خیلی مورد استفاده قرار می گیرند.

 

 

ارسی ، پنجره های رو به نور

ارسی ، پنجره های رو به نور

ارسی ، پنجره های رو به نور

مهدی امرایی
نور، جوهر خوانش هستی است.
و، ارسی، پنجره ای است رو به نور.
تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.
ارسی پنجره ای است که نور را قاب بندی می کنه و به اون تنوعی رنگین می ده.

پنجره ارسی

پنجره ارسی

ارسی سازی٬ ساخت ارسی٬ آموزش گره چینی
ارسی در لغت از دو بخش تشکیل شده: ار و سی. لغت ار، حکایت بالارفتن است.
و همین جا توقفگاهی است تعمق طلب؛ یعنی ارسی، نقشی چند بعدی داره. هم نقشی نمادین و هم نقشی کاملا مادی داره.
و این از ویژگیهای هنرسنتی است که زیبایی و سودمندی و کاربرد را با فلسفه و حکمت و عرفان، پیوند می زنه تا زندگی روزمره را سرشار از امنیت و ارامش و تعمق و رمز و معنا کنه.

ORSI THE WINDOWS TO THE LIGHT

پنجره ارسی

پنجره ارسی

سنت در تعریف این مبحث سنتی است غیر از اونچه در افواه و عادات مطرح شده یا شناخته شده. سنت مورد نظر ما خیلی از سنت معهود و رایج متفاوته.
این سنت خاستگاه ازلی و جاودان داره و مینوی است و ساخته دست و ذهن بشر نیست. اگر در مواردی به ساحتهای عرفی نزدیک شود در هر حال به ساحتهای متافیزیک متصل میشه.
می توان اضافه کرد که ارسی، اگر چه از عهد صفویه به این طرف در تاریخ هنر، مشهور شده ولی به عنوان یکی از اجزای هنر سنتی ایران، مجموعه ای از هنرهای سنتی متنوعه که هر یک به قدمت تاریخ و فرهنگ و هنر بشر ریشه و سابقه داره.

گویی ارسی میهمانی است به افتخار نور که در اون انواع مفاهیم و انواع هنرها جمع شده اند تا با ملاقات و حضور یکدیگر، نور را تقدیر و تقدیس کنند.

پنجره های ارسی ( گروه فن و هنر ایران زمین)

ارسی، جنگ تعجب برانگیزی از طبیعت ، فناوری، ریاضی، هنر و عرفان؛ از طرفی ، چوب وشیشه و کاغذ و گچ و رنگهای الوان و نیز تکنیکهای گره چینی و گچ بری و معرق و منبت و مشبک و درودگری، و از سوی دیگر تاملات عرفانی و فلسفی دست در دست هم داده اند تا این جنگ زیبا را تقدیم به انسان کنند.

پنجره ارسی

پنجره ارسی

اما سرنوشت ارسی، داستان غم انگیز همه رشته های سنتی است. متاسفانه ارسی، در یک مصاف تحمیلی بین معماری سنتی و معماری مدرن و در استانه معبد مدرنیزاسیون مظلومانه به مذبح کشیده و قربانی شده. فقط یک ناجی شجاع و دارای درایت میتوانست و می تونه به عرصه بیاد و از قربانی شدن این هنر و هنرهای سنتی دیگر ممانعت کنه.
هنر های سنتی و هنر جدید از لحاظ بصری نمودهای مشترک دارند. مثلا اگر ارسی از کاربرد خود به عنوان پنجره جدا بشه به تنهایی یک تابلوی نقش برجسته معاصره که یک سنت شناس می تونه جلوه های بومی و ملی اونو تجزیه و تحلیل و اشکار کنه.

پنجره ارسی

پنجره ارسی

هنر معاصر با تکاپو های تجرید گرایانه به هندسه خاص هنر سنتی که گره ها را نیز شامل می شه نزدیک شده .
تکا پوهای ساده سازی- طبیعت گریزی و تجرید گرایی، هنر معاصر را به هنر سنتی نزدیک کرده.
اگرچه ریشه های هنر سنتی نوعا قدسی است اما در عین حال هنر معاصر، به غیر از موارد استثنا، به علت نزدیک شدن به کهن الگوها به سوی ریشه های هنر سنتی قدم نهاده.
هنرهای سنتی به علت کاربردی بودن می تونه جوهره و دستمایه اثار و ابزار و وسایل و خلاقیتهای زندگی روزمره معاصر باشه.

پنجره ارسی

پنجره ارسی

امروزه نقادی محکمی از طرف متفکران نسبت به معماری مدرن مطرحه مبنی بر اینکه این معماری به هزار و یک دلیل، مصلحت و خیر بشری را مد نظر قرار نداده و خلاء فوق می تونه به وسیله وجوه مثبت اون نوع معماری سنتی که زبان و بیان و نیازهای دنیای معاصر را درک کنه پر بشه.
فناوری معاصر، قابلیت اونو داره که در تعاملی زیبا شناختی و کاربردی با هنر سنتی ، خیر عمومی و مصلحت فرد و جمع را هدف خود قرار بده و در روند شورانگیزی از زیبایی، خلاقیت و تولید، قرار بگیره.
کمتر شرق شناسی از ادوار گذشته تا به الان در باره هنر ارسی سازی در ایران حرفی زده است.

چوب و پنجره در معماری ایران

چوب یکی از عناصر دائمی معماری ایران بوده. به نظرمی رسه استفاده از ارسی در معماری از قرون 10 و 11 شروع شده ؛ اما طرحهای به کار رفته در اون از دیرباز در پنجره سازی رواج زیادی داشته.
هنر ارسی سازی هنریه که از هنرهای مهم نجاری ، گره سازی، شیشه بری، طراحی سنتی، قواره بری و…، در زمان صفویه در ایران به وجود اومد.

نور و انواع پنجره های مورد استفاده در معماری ایران

 

عواملی که سبب به وجود اومدن پنجره ها شده اند عبارتند از:

نور و تهویه هوای اتاقها و مکانهای مورد استفاده، و اینکه پنجره ها چطور باید باشن تا کاربرد مناسبی را ایفا کنن و از لحاظ معماری با خود بنا سازگاری داشته باشند، سبب پیدایش انواع پنجره ها شده . یکی از نقصهای معماری جدید استفاده از پنجره های وسیع با شیشه خورهای بزرگ و نیز دیوارهای تیغه ای و نازکه؛ این موضوع در دمای ساختمان و نفوذ سریع هوای خارج به درون بنا و فضاها خیلی موثره. توجه کنین که پنجره در فضا خیلی مهمه و از این رو ابعاد اون بایستی مناسب با سطوح فضا باشه.

گرهچینی ، گره سازی ، ارسی سازی ، هنر سنتی

گرهچینی ، گره سازی ، ارسی سازی ، هنر سنتی

استاندارد مناسب پنجره برای اقلیمهای متعادل بین 8 تا 10 درصد کل سطوح جانبی یک فضا را به خود اختصاص می ده، این استاندارد تقریبا می تونه برای سایر اقلیمها هم مناسب باشه. واضحه در اقلیمهای سرد و کوهستانی محدود سازی ابعاد پنجره در فصول سرد تا 5 درصد سطوح جانبی خیلی مناسبه . ضمنا در اقلیمهای خیلی سرد استفاده از پنجره دو جداره لازمه.
جهانی را که هنرمند احساس، ادراک و سپس خلق می کنه، شاید بشه گفت در تجزیه، مربوط به سه زاویه از درکه: اول درک هنرمند از هستی یا هستی شناسی، دوم درک هنرمند از یک نظام اتو پیایی و سوم موضع انسان در این دو میدان.
همه این نگرشها به طرز خیلی پیچیده ای در اثر هنری متجلی می شه.
نورگیرها، عناصری که به عنوان نورگیر مطرح می شوند، اسامی متفاوتی دارن که عبارتند از:

روزن، شباک ، در و پنجره مشبک، جامخانه، هور نو، ارسی، روشندان، فریز و خوون، گلجام، بالکانه، پاچنگ، پاچلاقی و تهرانی و در برابر اونها عناصری مثل رواق، پرده، تابش بند، سایه بانها، مرادق و ساباط و… قرار داره که نقش کنترل کننده نور و تنظیم اون برای ورود به درون بنا را بر عهده دارن. بجز این موارد ، عناصری مثل شباکها و پنجره هایی با شیشه های رنگی و گره چینی به جز نورگیری نقش کنترل کننده هم دارن.

ارسی و طرحهای آن


در اون زمانها که از اهن الات خبری نبود و مردم از وجود سیمان اطلاع نداشتن خانه های خود را با تیرهای چوبی و نی، و استفاده کردن از خاک و گل و کاه می ساختن و خانه ها پنجره های سه دری ، پنج دری و هفت دری داشتن. پنجره ها را در کمال زیبایی و با استفاده از چوب گردو یا بید سرخ می ساختن؛ هلال پنجره ها و حواشی اون را با منبت کاری و ریزه کاری تزیین می کردن و قطعات کوچک شیشه الوان را در این ریزه کاریها به طرزی جا می دادن که به صورت بوته های گل و اشکال عجیب هندسی در میومد، نقشی که عقل از زیبایی اون حیرون می مونه.

ارسی های منبت کاری و مشبک
پنجره ارسی

پنجره ارسی

ارسی های منبت کاری و مشبک با آلتهای خیلی ریز ناخنی که اطراف اون را برای جای شیشه، کام زده و برای وصل به همدیگه زبانه زده اند و نمونه های چوبی دیگر مثل پنجره ها، در های ورودی با اشکال هندسی برجسته، دروازه ها، سقفهای قابدار، کت و کمان، صندلی ، نیمکت، مبل، کرسی، کمد، رخت کن، قفسه های اشیاء قیمتی، قفسه کتابخانه، یخدان، صندوقهای مختلف، برف روب، چرخ چاه، چرخ فلک، گهواره و نرده های خراطی شده نشون دهنده هنر نجاران این مرز و بومه.
ایرانیان خصوصا از جهت سایه افکندن، به درخت چنار علاقه خاصی دارن. این درخت در المان شناخته نشده . درخت چنار به بلندی و راستی سروه، قطر اون به نیم ساعد و شاید یک ساعد تمام می رسه. برگهایش پهن و مانند برگ درخت مو است.
پنجره اتاق ایرانیها به بزرگی دره و تا کف اتاق می رسه و به جای شیشه شبکه های چوبی داره که در زمستان روی اون کاغذ چرب می چسبونن، از اتاقهای پایین خانه برای زمستان استفاده می کنن.
یکی از سیاحانی که در طول سفر خود از اصفهان دیدن کرده و به کاربرد چوب در معماری اشاره کرده انگلبرت کمپفر است. او در مشاهدات خود از چوب چنین یاد می کنه:
پنجره های کاخی را که بر روی یک پی چهار گوش از خشت ساخته اند یا می تونه ساده با شیشه های صاف و بی رنگ یا حتی ساخته شده از ورق اهن باشه و یا به صورت اصیل از گره و شیشه های رنگی ساخته بشه که در اون شیشه ها بطور منظم بر طبق رنگ و اصول، کارایی پیدا می کنه.
در بین درها و پنجره ها به درهای دو لنگه ای بر می خوریم که قسمت بالای اونها به روش گره سازی با شیشه های رنگی و یا روش قواره بری ساخته شده که به اونها خفنگ می گویند.
پنجره های ارسی اکثر به اتاقهای نشیمن یا پذیرایی باز می شده و یا در تالارهای بزرگ کاخها یا عمارات استفاده می شده و همیشه در یک بنا شاهکار ارسی اون متعلق به قسمت پذیرایی بوده. یکی از بهترین نمونه های پنجره ارسی در عمارت سالار سعید وجود داره که اکنون در موزه سنندج است. این نمونه پنجره که از دوره قاجار به جای مونده از چهل و دو هزار تکه تشکیل شده و اثر استاد فرج الله نجار باشی است که بعدها توسط نوه اش تعمیر و بازسازی شده.
طراحی در ارسی


کاخ عالی قاپوی اصفهان ، عمارت مسعودیه تهران و برخی خانه های قدیمی دیده شده که با وجود اختلاف عرض بین اتاقها، عرض ارسی ها یکسان بوده. این موضوع نشون می ده که ارسی ها با استفاده از طرحهای یکسان و یا بهتر بگیم پیمودن که اصطلاحی در زبان معماری ماست ساخته می شدند.
در ارسی های که در عمارت کاخ گلستان و کاخ صاحبقرانیه وجود دارد به دلیل بزرگی و عظمت لنگه یا چشمه ها، به وسیله وزنه و با قرار دادن قرقره هایی در بالای پنجره ها تعادلی جهت باز و بسته کردن اونها ایجاد نموده اند. بعدها به دلیل فرسایش و از بین رفتن تعدادی از اونها از جمله ارسی های تالار جهان نمای کاخ صاحبقرانیه در زمان پهلوی با شروع مرمت مجموعه، لنگه ها را به صورت گردان ساخته اند، و به دلیل وزن بالای لنگه ها، اونها را از حالت کشویی خارج کرده اند.

تاریخچه هندسه و طراحی
طراحی در مقوله هنر ارسی سازی ترکیبی از طرحهای هندسی به شکل گره و طرحهای گردان با استفاده از سبک اسلیمی و ختایی است.
زمان دقیق پیدایش هندسه و طراحی دقیقا معین نیس. خیلی از محققان از قبیل هرودوت هندسه را اختراع مصریان می دونن.
طبق مدارک موجود تاریخچه طراحی و هندسه در ایران به قدیمی ترین نقاشیهای صخره ای پیدا شده در غار همیان منطقه کوهدشت متعلق به 10تا 15 هزار سال قبل بر می گرده. در دوره های بعد نقش و نگارهای موجود بر سفالینه ها را داریم از این قبیل اشیاء می توان به ظروف سفالی شوش و سیلک متعلق به هزاره های چهرم و پنجم قبل از میلاد اشاره کرد.
تعداد کمی از متنهای ریاضی در شوش به دست اومده که نشون می ده ریاضی دانان عیلامی از حالت خاص قضیه فیثاغورس اگاهی داشته اند و گونه های مختلف مثلث، عدد پی، عدد نویسی، هم از مبنای دهدهی و هم از مبنای شصت شصتی استفاده می کردند.
در دوره هخامنشی قبل از هر نقشی با نقوش نمادین رو به رو هستیم.
نقوش دردوره اشکانیان و ساسانیان با گستردگی و طبیعت گرایی بیشتری در بناها، اثار و اشیاء ظاهر شده .
در اسلام هندسه اهمیت و ارزش خیلی زیادی دارا بوده و با قرار گرفتن در قلمرو هنرهای تزیینی مثل گچ بری، کاشی کاری، گره سازی، منبت، معرق، خاتم، نقاشی، تذهیب، کتابت و معماری داخلی بر ارزش و اعتبار اون افزوده شده.
دانشمندان و ریاضی دانان ایرانی بخصوص خوارزمی، خیام، خواجه نصیرالدین طوسی و ابوالوفا بوزجانی در تکامل هندسه نقش مهمی داشته اند.
بهترین راه برای درک نقشهای هندسی رسم اونهاست.

گره چینی هنر سنتی و باستانی ایران زمین

نقاشی نقوش باستانی و گره چینی بر روی دیوار

اسلیمی اصطلاحیه که به طور عام در باره نقوش گیاهی در هم بافته یا طوماری به کار میره و یکی از نقشمایه های شاخص در هنر اسلامیه. در قرون وسطای متاخر این نوع از نقشها را مغربی می نامیدند؛ اما از سده 16 که اروپائیان به هنر اسلامی توجه کردند لغت آرابسک استفاده شد.
اگر ژاپنی، نقوش را از گوشه ای از صفحه شروع می کنه و اونو در ادامه به طرف دیگر صفحه می کشونه چنین شیوه مکانی تصویرپردازی ناشی از درک، و نگرش او به هستیه و اگر در هنر اسلامی هنرمند رنگ و نور و اشکال را به صورتی پرداخته که یا به گرد مرکزی به گونه ای منظم به گردش در اورده اند یا به گونه ای باز هم منظم و به صورت جریانی در مسیری و به سوی جهتی در حرکتند حالتی که در بیننده تعادل روحی به وجود میاره ناشی از دریافت و نگرش اونه. نقش طوماری و مارپیچ که اساس طرحهای اسلامی به حساب میاد ریشه در قدیمها داره.
مشکل اصلی طراحی ارسی یکی در اندازه شیشه خورها برای طرحهای اسلیمی و گره است و دیگری اندازه تکه های چوب و اینکه چگونه و از کجا باید بریده بشه تا برای جا انداختن پس از فاق و زبانه کردن اشکالی ایجاد نشه و شیشه ها و چوبها به آسونی بتونن در جایگاه خود قرار بگیرن یا اونکه در اندازه و جای اونها اشتباهی صورت نپذیره.

گرهچینی ، گره سازی ، ارسی سازی ، هنر سنتی

گرهچینی ، گره سازی ، ارسی سازی ، هنر سنتی

ابتدا در باره طراحی ارسی به این نکته اشاره می کنیم که در ارسی سازی پیش از هر کاری باید طرحی را برای اجرا اماده کنیم. این طرح می تونه از طرح ارسی های قدیمی یا یک طرح جدید گرفته شده باشه.
اولین مرحله در ساختن پنجره های ارسی انتخاب طرح و ترسیم اونه .

پنجره و درب سنتی با نقوش اسلیمی

پنجره و درب سنتی با نقوش اسلیمی

اگر به پنجره های ارسی یا سردرهای آلت سازی شده دقت کنین می بینین که هر طرح از تکرار یک نقش اصلی به وجود اومده که میشه اونو یک واگیره نامید. واگیره هم در گره هندسی و هم در گره گردان وجود داره. نقش اصلی بر اساس قرار گرفتن این واگیره ها در کنار هم و بسته به تعداد واگیره ها، اسامی خاصی داره. هر واگیره یک مجلس نام داره و سر درهایی که مثلا چهار واگیره داشته باشن را چهار مجلسی می نامن.
در طراحی یک پنجره ارسی یا کار گره سازی همیشه لازم نیس همه کار را طراحی کنیم، بلکه همان گونه که گفتیم اون قسمتی را طراحی می کنیم که تکرارپذیر باشه یا بصورت واگیره و یا به صورت برگردان.

گره سازی

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

گره سازان مثل گذشته با مشکل اره کشی الوار ، برش و تراش چوب روبرو نیستن و می تونن با صرف کمترین زمان در جهت تولید راحت تر و باز یافتن هویت اصیل این هنر قدم بردارن.

درب و پنجره سنتی چوبی ، هنر گره چینی و ارسی سازی

درب و پنجره سنتی چوبی ، هنر گره چینی و ارسی سازی

گره. اگر دو یا چند جسم یا شیء با یا بی استفاده از وسیله و ابزاری همدیگرو قطع کنن یا به هم متصل بشن تکه چند شاخه ای پدیدار میشه که اونو گره می نامن. در صنعت گره سازی و گره چینی گره ها شامل دو قسمت مهم به اسم آلت و لقط می باشن.
گره کشی. کشیدن به معنی ترسیم کردنه و گره کشی به طراحی و ترسیم نقش گره روی سطح مورد نظر گفته می شه.
گره چینی.اگر آلات گره به وسیله یک عامل خارجی غیر از عوامل تشکیل دهنده گره به همدیگر متصل بشن، اونو گره چینی می نامن، مثل کاشی معرق که اتصالات در اونها به وسیله ملات دوغاب انجام میشه. از نمونه های دیگر گره چینی میشه به گره در آجر کاریهای تزیینی اشاره نمود که به کمک آجرهای بریده شده در اندازه های گوناگون انجام می گیره.

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

گره بندی. اگر که آلتهای استفاده شده در گره طوری به هم متصل بشن که هیچ نیازی به مصالح دیگری نباشه به اون گره بندی گفته میشه.

فرش تبریز , بازار بزرگ تبریز

معماری و هنر تبریز ، فرش اسلیمی و هنر ارسی سازی و گره چینی در کنار هم

گره سازی. در این حالت آلات تشکیل دهنده گره به وسیله کام و زبانه و یا فاق و زبانه کردن به نحوی به هم متصل میشن که به استفاده از مواد دیگر برای اتصال ندارن. بخاطر اینکه این عمل با ساخت و ساز همراهه نام گذاردن گره سازی مناسب به نظر میاد، اما در این صنعت هنوز هم کلمه گره چینی مرسومه.
عناصر تشکیل دهنده گره

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

پنجره گره چینی ، ارسی سازی ، دکوراسیون سنتی چوبی

ادامه بصورت خلاصه از کتاب فوق درج خواهد شد از علاقه مندان خواهشمندیم این کتاب را تهیه و در حفظ هنر ایران زمین کوشش کنند . با تشکر مدیریت گروه فن و هنر ایران زمین

عکس گره چینی

گره چینی

Geometry art iranian

گره‌چینی چوب از هنر‌های ظریفی است که از اوایل دوره اسلامی ‌در ایران رایج بوده است. برخی پژوهشگران احتمال داده‌اند استفاده از این هنر از دوران…

بخشی که امروز از آنها به عنوان هنرهای سنتی یاد می‌کنیم رشته‌هایی هستند که در دایره لغات صنایع‌دستی از آنها با عنوان رشته‌های در حال منسوخ و یا منسوخ شده یاد می‌شود.
رشته‌هایی که روزگاری به دلیل داشتن کاربرد از جایگاه ویژه‌ای در زندگی مردم برخوردار بوده و امروزه به سبب ورود تولیداتی که از تنوع و کاربری مناسب‌تری برخوردارند جایگاه خود را از دست داده‌اند.
صنایع‌دستی در معماری ایران تنها نقش مزین‌کننده فضا را ندارد بلکه هرکدام در جایگاه خود کاربرد‌های گوناگونی دارد و از جمله این رشته‌ها گره‌چینی است.

تاریخچه هنر گره سازی


گره‌چینی چوب از هنر‌های ظریفی است که از اوایل دوره اسلامی ‌در ایران رایج بوده است. برخی پژوهشگران احتمال داده‌اند استفاده از این هنر از دوران خلفا عباسی آغاز شده و در قرن 6 تا 8 هجری قمری در مصر و سوریه متداول شده و از همان زمان به ایران رسیده است.


بر اساس شواهد و آثار موجود پیشینه هنر گره‌چینی در معماری ایران به دوره سلجوقی و صفوی باز می‌گردد و خاستگاه آن نیز شهر اصفهان بوده است. از این سبک کار به طور معمول در ساخت درهای اماکن متبرکه، مقابر، منابر و از مشبک در پنجرهای منازل و کاخ‌ها و نرده‌ها استفاده می‌شده است. از دوران صفوی به بعد تعبیه شیشه‌های رنگی در چوب‌های مشبک رایج شده و در اصطلاح به “ارسی” مشهور شد. هنرهای چوبی پس از صفویه به خصوص در دوران قاجار نه تنها تکامل فنی نداشت بلکه با افت فنی نیز روبرو شد. البته هنر ارسی‌سازی در این دوره به اوج خود رسید.
به طور کلی از چوب و فرآورده‌های آن در بناهای صد سال اخیر به عنوان مصالحی موثر در ستون‌های چوبی، پوشش‌ سقف‌های دوجداره خارجی و توفال‌سازی، در ساختن پنجره‌های ارسی و پنجره‌های ظریف با کارهای هنری مختلف گره سازی، قواره‌بری و غیره استفاده شده است.

تعریف گره چینی


گره چینی به هنری ایجاد شده با قطعات برش خورده چوب و شیشه‌های رنگی در اشکال مختلف و متعدد الاجرا و وحدت‌گرای هندسی که به طور هماهنگ در یک کادر مشخص و تکرار شونده در کنار هم قرار گرفته باشند گفته می‌شود. در واقع هندسه نقوش و گره‌کشی جزء جدانشدنی این هنر به حساب می‌آید.
در اصطلاح هنری گره‌چینی عبارت است از مجموعه‌ای از شکل‌های هندسی که با نظم و ترتیب و پیچ و شکل‌های هماهنگ و قرینه در کنار هم چیده شده‌اند. در تعریف دیگر، گره‌چینی عبارت است از یک ترکیب هماهنگ از شکل‌های هندسی به هم پیچیده، موزون و جذاب که با استفاده از خط‌‌های راست شکل گرفته است.

اجزا گره


آلت: واحد کار در گره، آلت نامیده می‌شود. آلت در لغت به معنی ابزار، افزار واسطه ای میان فاعل و مفعول برای رسیدن به اثر است. ودر واقع همان خط مرزی اطراف لقاط می‌باشد خط‌های مرزی در گره‌های گوناگون متفاوت هستند.
لقط: در گره لقط به شکلهای گره گفته می‌شود، که از خط‌های مستقیم و بر اساس قاعده‌ای منظم به شکل‌های هندسی در آمده و در یک قاب یا زمینه محدود شده است. لقاط می‌توانند ساخته شده از چوب و یا شیشه و یا هر جنس دیگری باشند.

فرآیند تولید


روش تولید گره‌چینی به این صورت است که ابتدا طراحی و ترسیم گره مورد نظر براساس اندازه کار انجام می‌شود. سپس از روی قسمت‌های مورد نیاز گره رسم شده، الگو یا قالب برداشته می‌شود و چهارچوب یا کارگاه در اندازه مورد نظر ساخته می‌شود.


گره‌ها اتصالات کوچکی از چوب هستند که به صورت زبانه‌ای به یکدیگر قفل می‌شوند و نقش‌های زیبایی را بوجود می‌آورند که هر چه ظریفتر باشند، از نظر هنری ارزش بیشتری دارند. برای ایجاد نقش گره، چوب‌ها به ضخامت بند رسم شده بریده و در عین حال چوب‌های واگیره (قطعاتی که در کار تکرار می‌شود )از قالب‌های آماده شده تهیه می‌شود. سپس به وسیله اره پشت‌بند‌دار، زاویه‌های اتصالات روی چوب را برش می‌زنند و با رنده ابزار، روی آلت‌ها ابزار می‌زنند. سپس دو سر هر یک از آلت‌ها فاق و زبانه (یا هر نوع اتصال دیگر که مورد نظر استاد کار باشد) می‌زنند و در آخر، کار چیدن گره و درگیر کردن اتصال‌های ساخته شده و شیشه‌های رنگی برش خورده کار به پایان می‌رسد.

ابزارآلات و مواد اولیه
ابزار آلاتی که برای ساختن گره استفاده می‌شود همان ابزاری است که دریک کارگاه دوردگری وجود دارد، مانند انواع اره (اره فلکی، اره دوربری، اره رادیکال، اره چکشی، اره برقی، اره فارسی‌بر و انواع اره‌های دستی)، رنده (رنده کف‌بر، گنده‌گیر، رنده ابزار، رنده خشتی، رنده دوراهی و رنده دست)، گیره (انواع گیره‌دستی و گیره روی میز) خط‌کش (خط کش تیزه‌دار،کولیس، گونیا90درجه، گونیا فارسی، گونیا بازشو)، سمباده (ماشین سمباده‌زنی، نواری، دیسکی، لرزشی و سنگ چرخ)، انواع دریل، سوهان، چکش، مته، فرز و میز کار و… .
بهترین ماده اولیه ساخت گره‌چینی که مورد توافق استادکاران چوب است درخت چنار است که خوشبختانه این درخت، درخت بومی ‌ایران است زیرا بافتی منسجم داشته و از مقاومت بالایی برخوردار است. البته از چوب نارنج، گلابی، گردو، عناب و از چوب درخت‌های جنگلی ایران از نوع آزاد و راش نیز برای ساخت گره‌چینی استفاده می‌شود.

نمونه‌های تاریخی


از بهترین نمونه‌های گره‌چینی در ایران می‌توان عمارت چهل‌ستون، هشت‌بهشت و خانه‌های تاریخی خانه اعلم، شیخ‌الاسلام، سوکیاس در اصفهان و تعدادی از خانه‌های تاریخی کاشان همچون خانه طباطبائی‌ها، خانه عباسیان، خانه بروجردی‌ها و تعدادی دیگر از این انواع خانه‌ها در یزد و شهر‌های قدیمی ‌را نام برد.

گرداوری و ویرایش : هنرکده فن و هنر ایران زمین 
منبع: chtn.ir

اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

گِرِه‌چینیبا چوب ( گره چینی )

اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

گِرِه‌چینی با چوب ( گره چینی )  اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

اثار گره چینی از هنرمندان آذربایجان ( شباک )

گِرِه‌چینی یکی از شاخه‌های هنر معماری و کاشی کاری سنتی است که اساتید این هنر از کنار هم چیدن آلات و لغات مختلف بر اساس طرح مدنظر خود با استفاده از کاشی، آجر و یا سایر مواد نقش‌های هندسی تزئینی درست می‌کنند.

البته هنر گره چینی فقط در معماری رواج ندارد و یکی از زیرشاخه‌های صنایع چوب نیز می‌باشد. هنر گره چینی هنری زیبا و اصیل است که به دلیل زحمت زیاد هزینه زیادی هم در بر دارد و می‌توان نمونه‌های این هنر را که بر روی چوب انجام گرفته در اماکن متبرکه مانند آستان قدس رضوی و یا حرم شاه‌عبدالعظیم مشاهده نمود.

گالری عکس گره چینی با چوب

گالری عکس از اثار هنرمندان آذری ( گرهچینی با چوب و شیشه ؛ گره چینی )

هنرکده فن و هنر

آموزش رسم گره ( گرهچینی ) دانلود فایل pdf

رسم گره هندسی ( هنر سنتی ایران زمین )

pdf gireh

Traditional Iranian art

موزاییک ریاضی


هنر های سنتی ایران و هنر اسلامی
شبه بلورها و آشنایی با روش نصب

دانشگاه بوغازی استانبول
بحث در داده
بلور را برای نسل بعدی: میراث IYCr
حسن دوم آکادمی علوم و فناوری، رباط، مراکش


MATHEMATICAL MOSAICS ISLAMIC ART AND QUASICRYSTALS

Metin ARIK Bogazici University, Istanbul Talk given at Crystallography for the next generation: the legacy of IYCr Hassan II Academy of Science and Technology, Rabat, Morocco 23 April 2015 Mathematical Mosaics, Islamic Art and Quasicrystals The use of local fivefold symmetry in Islamic tilings started in the 11th century.

Traditional Iranian art

Traditional Iranian art

Examples of such tilings are discussed and the rules employed in these tilings are presented.

It is demonstrated how a periodic pattern can be transformed into a locally aperiodic Penrose tiling pattern which most efficiently solves the difficult problem of the mathematical aperiodic tiling. Most remarkably, these tilings match with crystal diffraction patterns which exhibit fivefold symmetry. Inevitably, this topic reminds us of the flowering of scientific brilliance in Islam from the ninth to the thirteenth century—a period often described as the “golden age” of Islamic science. This is a diffraction pattern of a real 3D quasicrystal. For a 3D crystal, the diffraction pattern is also three dimensional. All of the rendered images here are for 2D quasicrystals with 2D diffraction patterns.

link

http://spacecollective.org/michaelerule/5810/Quasicryst

گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین

آموزش گره چینی انواع گره چینی انواع گره چینی در معماری دانلود کتاب گره چینی طرح گره چینی طرح های گره چینی

نوشته بعدی

WhatsApp chat