0 Items
هنر گره چینی و ارسی سازی در فن و هنر

هنر گره چینی و ارسی سازی در فن و هنر

سلام 

هندسه ایرانی ونقوش آن زمانی دراوروسیهای خانه ها استفاده میشد .

در ساخت گره‌ چینی و ساخت گنجه های ارسی علاوه بر مهارت در طراحی این نقوش هندسی، علاوه بر مهارت و حرفه ای بودن در درودگری و… و مهارت های دیگر مانند ابتکار، خلاقیت، انعطاف و  دیگر مهارت هایی که در ساخت یک گره ساده لازم می‌شود. 

باید صبور بود و مراحل کار را به درستی اجرا کنیم. 

در این بخش دعوت میکنم از تصاویر زیر دیدن کنید و اگر علاقه مند به هنر گره سازی هستید،  آنها را تمرین کنید. 

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی

هنر گره سازی و گره چینی و رسم نقوش هندسی


با تشکر از توجه شما 

طراحی و ساخت دکوراسیون در سبک های اسلامی، ایرانی ، مراکشی

طراحی و ساخت دکوراسیون در سبک های اسلامی، ایرانی ، مراکشی

طراحی و ساخت دکوراسیون در سبک های اسلامی، ایرانی ، مراکشی

طراحی و ساخت دکوراسیون در سبک های اسلامی، ایرانی ، مراکشی

طراحی و ساخت دکوراسیون در سبک های اسلامی، ایرانی ، مراکشی

طراحی و گیاهان زینتی

طراحی و گیاهان زینتی در مراکش، ترکی، سوریه، هند و سبک فارسی
ما به اندازه کافی خوش شانس هستیم که با کارشناسان مشهور در طراحی زینتی اسلامی همکاری می کنیم ، گردآوری مقدار باور نکردنی  از تجربه در این مجموعه . تیم طراحی ما یک دارایی ارزشمند در پروژه هایی که نیاز به سبک خاصی از طراحی از دوران مختلف  و روند طراحی متفاوت است.

 

نقش فرش در هنر ایرانی

نقش فرش در هنر ایرانی

فرش ایرانی از جمله تمدن ماندگار ایران زمین است. تمدنی مملو از طرح‌ها و نقش‌های پر معنا و رمز آلود. فرش‌ها دارای معانی خاصی هستند که به طور اصولی تقسیم‌بندی می‌شوند و دنیای جدیدی از حوزه علمی و هنری را نشان می‌دهند.

در سال‌های اخیر از طرح و نقش فرش‌های ایرانی رمز برداری شده و نمادگرایی آن مشخص گردیده است.

بر این اساس، طرح‌های فرش ایرانی به ۱۹ گروه اصلی و چند شاخه کوچک تر تقسیم می‌شود:
گروه اول: طرح‌های آثار باستانی و ابنیه اسلامی
در این طرح، کلیه طراحان از نقش‌ها و نگاره‌های تزیینی بناها، عمارت‌ها و کاشی‌کاری‌ها الهام گرفته‌اند، هرچند طراحان فرش در برخی طرح‌های اصلی این نقش و نگارها با توجه به نگاه خود، اعمال سلیقه کرده‌اند، اصول و اساس را حفظ کرده‌اند. معروف‌ترین طرح‌های این گروه عبارتند از:
گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، سر در امامزاده محروق، گنبد مسجد امام، تخت جمشید، طاق بستان مسجد جامع اصفهان و…
گروه دوم: طرح‌های شاه‌عباسی  
مبنا و پایه اساسی این طرح فرش‌ها، گل شاه‌عباسی است. گل شاه‌عباسی علاوه بر بندهای ختایی، گاه با اسلیمی‌ها ادغام می‌شوند و نقوش مختلفی را خلق می‌کنند. انواع گوناگون این طرح و نقش‌ها عبارت است از لچک و ترنج شاهی عباسی، شاه عباس شیخ صفی، افشان شاه عباسی، شاه عباس درختی.
گروه سوم: طرح‌های اسلیمی  
اساس اصلی این نقش بر پایه گردش‌های منظم و بی‌نهایت عاقلانه ی بندهای اسلیمی است. طرح‌های اسلیمی نیز دارای انواع متفاوتی است. مشهورترین و بنام‌ ترین طرح اسلیمی، اسلیمی جهان اژدر است. اسلیمی در طرح‌های اسلیمی افشان، اسلیمی بندی و اسلیمی لچک و ترنج است.
گروه چهارم: طرح‌های اقتباسی  
این طرح، طرحی ادغامی است. این طرح، شباهت زیادی به طرح مناطق مرزی ایران و کشورهای همسایه و حتی سایر کشورها دارد. دلیل نام اقتباسی به همین علت است. طرح‌های معروف این گروه، قفقازی و گوبلنی است.
گروه پنجم: طرح‌های افشان  
کلیه بندهای و نگاره‌های فرش در این طرح و نقش دارای پیوستگی و ارتباط است. این طرح به گونه‌ای است که گویی خطوط از هم قطع نمی‌شوند. نقش این طرح زیبا و خیره‌کننده است و تمامی گلبرگ‌های و برگ‌ها در بطن فرش، پریشان و پراکنده‌اند، به گفته ساده‌تر، افشانند. در این طرح، قرینه‌نگاری وجود ندارد. طرح‌های معروف عبارتند از افشان دسته گلی، افشان ختایی و…
گروه ششم: طرح‌های واگیره‌ای   
طرح این گروه آن چنان است که در کل فرش، قطعات به طور منظم تقسیم می‌شوند و به وسیله خط‌ها به هم می‌پیوندند. طرح‌های اصلی به بندی اسلیمی، بندی خشتی، بندی ترنجدار، بندی شیری و شکری، بندی شاخه گوزنی، بندی دسته گلی، بندی میناخانی و… تقسیم می‌شوند.
گروه هفتم: طرح‌های بته جقه  
کلیه نقش‌های زده شده بر این طرح، بر مبنای بته جقه است. در این طرح با شکل‌های متفاوتی متن و حاشیه فرش را طرح می‌زنند. انواع گونه این طرح‌ها بته میری، بته خرقه‌ای، بته قلمکار، بته کردستانی و… است.
گروه هشتم: طرح‌های درختی  
نقش این طرح‌ها درخت و درختچه‌های کوچک و بزرگ است.
گروه نهم: طرح‌های ترکمن
طرح این نقش در گروه نقش‌های هندسی است و به صورت ذهنی خلق می‌شود. مشهورترین طرح‌های این گروه عبارت‌اند از غزال گز، قاشقی و آخال.
گروه دهم: طرح‌های شکارگاهی  
اساس این طرح و نقش‌ها بر پایه صحنه‌های شکار و شکارگاه است؛ برای مثال بر روی این فرش، طرح از یک سوار که مشغول شکار آهویی است به چشم می‌خورد.
گروه یازدهم: طرح‌های گل فرنگ
طرح‌هایی که در این گروه چشم‌نوازی می‌کند، طرح‌هایی از گل‌هایی در رنگ‌های مختلف است که مهم ترین طرح‌های این گروه گل فرنگ بیجار، گل فرنگ گل و بلبل، افشان گل فرنگ، لچک و ترنج گل فرنگ است.
گروه دوازدهم: طرح‌های خشتی  
در این فرش، طرح‌ها به قاب‌های متفاوتی تقسیم می‌شود که هر تصویر با گل‌های متنوع در این قاب‌ها آذین می‌شود. طرح‌های قابی بختیار و قابی قرانی از طرح‌های معروف این گروه هستند.
گروه سیزدهم: طرح‌های گلدانی  
در این طرح، یک یا چند گلدان در مقیاس و ابعاد متفاوت بر متن فرش نقش می‌بندد و شاخه‌های آن در کل فرش پراکنده‌اند. مشهورترین طرح‌های این گروه، گلدانی هزار گل، گلدانی محرابی و گلدانی ظل السلطانی است.
گروه چهاردهم: طرح‌های ماهی درهم
این طرح از متداول‌ترین و کهن‌ترین طرح‌های نقوش ایرانی است. در این طرح، اغلب یک واگیره وجود دارد که همان واگیره در طول و عرض فرش تکرار می‌شود. در این طرح حوضی به شکل لوزی و ماهی‌هایی در اطراف آن به چشم می‌خورد. مهم ترین این طرح‌ها، ماهی فراهان، ماهی زنبوری، ماهی کردستان و ریزه ماهی می‌باشد.
گروه پانزدهم: طرح‌های محرابی  
نقش محراب، اساس اصلی این گروه است. در این طرح‌ها آذین‌هایی از قبیل قندیل، گلدان، درختچه‌های کوچک و ستون‌های بزرگ نقش می‌نهند. مشهورترین این طرح‌ها عبارتند از محراب قندیلی، محراب گلدانی و محراب درختی.
گروه شانزدهم: طرح‌های محرمات  
نقش این طرح به صورت راه راه و طولی می‌باشد که در هر ردیف نقوشی چون بته جقه، انواع اسلیمی‌ها یا ختایی‌ها و گل و برگ‌های دیگر است. بته جقه‌ای مهم ترین طرح این دسته است.
گروه هفدهم: طرح‌های هندسی 
در این طرح، نقش‌ها به صورت زاویه‌دار و هندسی است. مهم‌ترین نقش‌ها عبارت است از هندسی کف ساده جوشقان، لچک و ترنج، قابی و هندسی خاتم شیراز.
گروه هجدهم: طرح‌های ایلی و عشایری  
عشایران، خالقان این طرحند و طرح‌ها و نقش‌ها از ذهن بافندگان عشایر الهام گرفته شده‌اند. در این طرح، نقش‌های قرینه فضای چندانی ندارد و مهم‌ترین طرح‌ها، فرش عشایر قشقایی، شاهسون، بلوچ و… است.
گروه نوزدهم: طرح‌های تلفیقی  
این طرح با مرور زمان ایجاد می‌شود. این طرح به گونه‌های مختلف بافت می خورد و از جذابیت بالایی برخوردار است. گونه‌های مختلف این طرح عبارتند از لچک و ترنج تلفیقی، تلفیقی گل فرنگ و تلفیقی هندسی.

در این مبحث به شرح کوتاهی از فرش‌ها در معماری ایرانی و دکوراسیون داخلی پرداختیم.

فرش ایرانی 1

 انواع بافت فرش

تراکم بافت، کلید مطمئنی برای تعیین مرغوبیت فرش است. برای تعیین تراکم، آزمایش «دانه‌شماری » روی آن انجام می شود. برای انجام این عمل می توانید گوشه فرش خود را برگردانید و ببینید چه مقدار از آستر با زیرکار فرش از زیر پشم قابل رویت است. هرچه آستر با زیرکار بیشتر مشخص باشد، تراکم فرش کمتر می‌شود، یعنی شما روی الیاف کمتری راه می‌روید و نتیجه این که دوام فرش شما کمتر است. دو عامل تاثیرگذار بر تراکم فرش عبارتند از: دنیه  و رشته. دنیه به اندازه و وزن الیاف اشاره دارد و رشته ، یعنی عده تارهایی که باید با هم ریسیده شوند تا از آن کرک حاصل شود. برای نمونه در فرش سه لایه، در ایجاد هر گلوله، سه رشته کرک به کار رفته است. به طور معمول هرچه عدد دنیه و رشته بزرگ‌تر باشد، فرش مرغوب‌تر است.
بافت ملموس فرش یا پرداخت رویه فرش نیز یک عامل مهم به شمار می آید. به طور کلی هرچه کرک فرش تنگ‌تر ریسیده شده باشد، فرش بهتر خواهد ماند. به لبه فرش نگاه کنید. لبه ها، تنگ ریس بودن ، مرتب و یکسان بودن گره‌ها با گلوله‌ها یا پیچ‌ها را به شما نشان می‌دهد. به دنبال فرشی باشید که لبه یکدست و تنگ ریس داشته باشد . دانستن این که کرک‌ها هنگام گره زدن ، گلوله کردن یا پیچاندن تحت حرارت تثبیت شده اند یا نه ، بسیار مهم است. حرارت باعث می‌شود حالت پیچ حفظ شود. شرح بافت‌های متداول فرش در زیر آمده است:
-فرش پشمالو یا پرز بلند (plush): این فرش ، ظاهری ، تجملی دارد، پرز آن یکدست و مخملی است و جای پا را روی خود به آسانی نشان می‌دهد.
-فرش قیچی نخورده همگون (one-level looped): فرشی است که گره‌ها با پیچ‌های آن هم‌تراز و پرزهایش قیچی نخورده باشد. این نوع فرش ، ظاهری سنگ‌ریزه‌ای (pebbled) دارد و از دوام خوبی برخوردار است . این فرش یک ایراد عمده دارد و آن، حلقه‌ای بودن الیاف بافته شده است که به کفش و جارو و غیره گیر کرده و شکافته می‌شود.
-فرش قیچی نخورده ناهمگون (two-level looped): فرشی است که پرزهای آن قیچی نخورده و یکی در میان، بالا و پایین باشد.
-فرش نقش برجسته (embossed): از نوع فرش‌هایی است که سطح گره با پیچ‌های آن غیر هم تراز است. این نوع فرش ظاهری پرمایه و تراشیده در دکوراسیون داخلیمنزل ایجاد می کند.
-فرش بی‌نظم قیچی خورده ترکیبی (random-shear): ترکیبی است از فرش «تک سطح» و فرش قیچی خورده.
-فرش مجعد (frieze یا twisted-pile): اگرچه ظاهری پشمالو و پرزدار دارد ولی در واقع کرک آن قیچی نخورده است. حلقه‌های تنگ باف این نوع فرش با حرارت دادن تثبیت می‌شوند.

فرشفرش2فرش3

طرح اسلیمی  ایرانی در پروفایل اینستاگرام گوگل

طرح اسلیمی ایرانی در پروفایل اینستاگرام گوگل

طرح اسلیمی  ایرانی در پروفایل اینستاگرام گوگل

عکس اسلیمی اینستاگرام گوگل

عکس اسلیمی اینستاگرام گوگل

گوگل طرح اسلیمی یک ایرانی با نام “امین نجفی” را در صفحه رسمی خود در اینستاگرام به اشتراک گذاشت و پروفایل خود را به آن تغییر داد و آواتار فعلی گوگل در اینستاگرام شد.

طرح اسلیمی امین نجفی

طرح اسلیمی ایرانی در پروفایل اینستاگرام گوگل

طرح اسلیمی ایرانی در پروفایل اینستاگرام گوگل

 

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

ختایی٬ نقوش ختایی٬ نقوش اسلیمی در طراحی صنعتی ، معماری و دکوراسیون

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

این مقاله از طرف اقای نریمان موسوی ارسال گردیده .

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

حدود سال 1387 بود. بنده در یک میهمانی بسیار حوصله بر بودم. نه می شد کتابی در دست گرفت و وسط جمعیت مطالعه کرد و نه میهمانی را ترک کرد که باعث رنجش میزبان میشد.

همینطوری نشسته بودم و زمین را نگاه می کردم. یواش یواش دقتم برای تماشای زمین بیشتر و بیشتر میشد. انگار که دارد اتفاق و فرایند جالبی رخ می دهد. همینطوری در حال تماشای فرش زیر پایم بودم. شروع کرده بودم به تعقیب نقش و نگارهای روی فرش. در آن لحظه نمی دانستم که آن مهمانی در حال شکل دادن به حداقل شش سال آتی زندگیم است. خطوط را نگاه می کردم. یکی بسیار سیال و دینامیک بود. دیگری در حالیکه مقدمه و موخره ای نداشت ولی به نحو معجزه آسایی در جایگاه خودش به زیبایی نقش آفرینی می کرد. زیبا بود. بعضی عین باد بودند و بعضی مانند آتش. این یکی دو ساعت که در مهمانی بودم برایم بسیار عجیب شده بود. باورنکردنی بود. حدود سی سال دنیایی عجیب و پرقدرت و زنده در فرش زیر پاهایم بود و من انگار تازه داشتم به آن پی می بردم. تصمیم گرفتم فردا صبح اولین کارم رفتن به بازار فرش و تماشای نقش و نگارهای آن باشد.

تیمچه مظفریه
تیمچه مظفریه , بازار تبریز

روز بعد در حال قدم زدن در بازار فرش و تاج آن یعنی سرای مظفریه بودم. هر کدام از فرش ها انگار دنیایی از حکایت بودند. بعضی وقتها شاید برای خود شما هم پیش آمده باشد که در مسیری قرار می گیرید و انگار که سوار موجی از اتفاقات هستید همه چیز سلسله وار به پیش می رود. دروازه سرای مظفریه چشمم به نوشته ها و تابلوهای خدمات طراحی فرش افتاد. انگار راهنمای داخل غار هستند! آنها را در پیش گرفتم. پله های کهنه را طی کرده و به مغازه طراحی با نام وفائی رسیدم. پیرمردی داخل آن در حال مطالعه کتاب آننا کارنینا بود. در را باز کرده و عرض سلام کردم.  پیرمرد کتاب را تا کرده و نگاهی به من کرد و گفت بفرمایید. همانطور سرپا شروع به شرح ماوقع مهمانی دیشب کردم. پیرمرد شریف که اسمش استاد وفائی بود درخواست کرد که درب را بسته و بنشینم. کتاب را تا کرده و روی میز گذاشت. آنچه که ذهن مرا از دیشب مشغول کرده بود را با او در میان گذاشتم. گفتم استاد رشته من طراحی صنعتی هست. احساس می کنم در طراحی فرش پتانسیل عجیبی وجود دارد که شاید اگر در طراحی صنعتی استفاده شود بشود به نتایج خیره کننده ای رسید. قبل از اینکه جمله را ادامه دهم انگار که حرف دل او را زده باشم, با دستش اشاره ای در باب تایید استنباطم کرد.

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set 'SIMA' طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

صحبتمم را قطع کردم و ایشان ادامه داد که صبح مسیر کار که می آمد یک خودروی L90 را دیده است ( آن روزها تازه به بازار آمده بود) و اینکه این خودرو چقدر از روح و ذوق هنر بدور بوده و با دیدنش دلش گرفته است و اینکه طراحی کالاهای صنعتی چقدر  بی روح دارد می شود گفت.

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set 'SIMA' طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

صحبت از سماورهای قدیمی و چرخ خیاطی های سیاه چینی (که شاید همه مان زمانی در خانه داشته ایم) کرد.

سماور قدیمی
سماور قدیمی

درد دلش درباره بی روح شدن طراحی های صنعتی دلیلی شد که با انرژی خاصی شروع به راهنمایی ام کرد و در ادامه بابت راهی که قرار بود در شش سال آتی هدف اصلی ام باشد از کلمات کلیدی که تا آن موقع حتی اسمش را هم نشنیده بودم مانند اسلیمی و ختایی صحبت کرد. این صحبت بسیار متاثر کننده در زندگی من حدود سه ساعت طول کشید تا وقت اذان شد و استاد قصد رفتن داشت. بمحض خروج از دفتر طراحی فرش ایشان بسمت بزرگترین کتابفروشی شهر رفته و با کلماتی که شنیده و یادداشت کرده بودم دیگر می دانستم باید به دنبال چه چیزی باشم. تمامی کتب تذهیب و طراحی فرش و حتی تاریخ فرش و .. را که در بازار بود خریداری کرده و شروع به مطالعه کردم.  مطالب و تصاویری که تقدیم می گردد نتیجه همین تحقیق این حقیر می باشد.

از زمان امپراتوری ساسانیان بعنوان پایه گذاران سبکِ تلفیقی از اسلیمی و ختایی, تاکنون بیشتر از پانزده قرن هست که این سبک ها بازیگر اول و قدرتمند طراحی در کل منطقه خاورمیانه می باشند. ولی این مساله همیشه محدود به استفاده از آن بعنوان نقش و نگار بر روی در و دیوار کاخ ها و بناهای مذهبی و نیز فرش و قالی زیر پایمان بوده است. تلاش این کانسپت آزمون پتانسیل این سبک ها برای استفاده در دنیای سه بعدی زندگی مان و در قالب کالاهای زندگی مدرن امروزی نظیر خودرو و قایق و وسایل خانگی و حتی بنای معماری می باشد. امیدوارم آورده اصلی  این تحقیق آغاز تلاش برای بازیابی و بازسازی فرهنگ مادی (Material Culture) ملتهای خاورمیانه باشد که از زمان پیدایش انقلاب صنعتی در غرب بشدت زیر سایه سبک های طراحی و زندگی غربی (که بسیار هم محترم هست) گم شده است. بسیار ضروری و شایان ذکر است که بیشک  بدون یاری و پیگیری ها و نقدها و قلم هنرمندانه همکاران طراح صنعتی عزیز این امر میسر نخواهد شد و تحقیق این حقیر هم در گوشه ای از زمان محو خواهد شد.

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو The Eslimi product Design Set 'SIMA' طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

در جریان این پروژه دو مشکل اساسی پیش رو داشتم. مشکل اول این بود که تا آن تاریخ حتی یک آبجکت سه بعدی اسلیمی و ختایی به بازار نیامده بود. چه بصورت محصول مصرفی و چه بصورت کانسپت. بنابراین نقطه شروعی که بتوان خط را از آنجا آغاز کرد و کشید وجود نداشت. مشکل دوم درباره خود سبک ها بود که در حقیقت منطقه خاکستری بین سبک ها منطقه کوچکی نبود. در طی قرن ها و توسط طراحان مختلف ایرانی و غیر ایرانی, آیتم ها و المانهای سبک ها باهم درآمیخته بودند. بعبارت دیگر اشکال و فرم هایی هستند که نمی توان با اطمینان گفت اسلیمی هستند یا ختایی. غربی هستند یا ایرانی. ولی بهرحال همه اینها حاکی از یک خبر خوش بودند که این جزایر هنوز کشف شده نیستند و جا برای تحقیق فراوان دارند.  چلنج دیگری که در مسیر تحقیق پیش رویم بود این بود که آیا باید از سبک ها و خطوط تولیدی اش استنباط کرد (الهام گرفت) یا مستقیما و بدون هرگونه تغییر و فنی سازی از خطوط استفاده کرد؟ با وجود این محدودیت ها و تصمیماتی که باید اتخاذ میشد, پس از تعلم سبک های اسلیمی و ختایی شروع به استفاده و طراحی خطوط و نقوش آنها در پکیج ها کردم. ( کلمه پکیج را از کتاب طراحی خودرو بنام H-Point آموخته و همیشه از آن استفاده می کنم. بنوعی بعنوان اسکلت فنی آبجکت هم می توان در نظر گرفت ) .

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set 'SIMA' طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

از ابتدای تحقیق, تصمیمم طراحی یک ست بر اساس کانسپت بود و نه فقط یک نوع محصول. چرا که ست می تواند تصویرگر سبک زندگی باشد در حالیکه یک آبجکتِ تنها حتی می تواند زاییده یک تصادف باشد.

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set 'SIMA' طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی
الگوهای ایرانی در طراحی خودرو , The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز , طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

اولین طرحم درباره خودرو بود. پکیج فراری موتور عقب-وسط را با همان ابعاد و فاصله بین محورها (لی آوت فراری)  ابتدا توسط برنامه اتوکد استخراج کرده و سپس شروع به طراحی کردم. درباره پکیج, بعنوان مثال و در طی طراحی استریم لاین بیرونی خودرو,  زاویه شیشه جلو را محدود به بالای 29 درجه کردم زیرا شیب کمتر از این درجه با محدودیت های تکنولوژی امروز باعث خمش (distortion) تصویر و خطای دید برای راننده می شود. فضاهای ارگونومیکی مانند فضای بین چرخ جلو و جای پاها را بر اساس ابعاد سیستم رک اند پینیون با کمک هیدرولیکی محاسبه کردم و …

درباره استفاده مستقیم از سبک یا استفاده استنباطی (الهام گرفتن) از آن تصمیم گرفتم هر دو را به پیش ببرم. همچنانکه در تصاویر مشاهده می کنید داخل خودرو کاملا منطبق بر فرمول های اسلیمی و ختایی می باشد در حالیکه در بیرون, هم از خطوط فرمولی اصلی ( در قسمت درب صندوق عقب و درب موتور عقب) و هم از خطوط استنباطی استفاده کردم.

طرح گل ختایی سرو و شک
گل ختایی

رینگ های خودرو از گل ختایی الهام گرفته شده است. به همین ترتیب و با همان محدودیتها و چلنجها شروع به طراحی قایق و آبجکتهای دیگر کردم که در تصاویر ارائه شده اند. تعقیب مسیر تحقیق و طراحی کانسپت, از طریق دنبال کردن استحاله فرمها و خطوط در تصاویر بهتر و گویاتر از ارائه کلمات است.

سبک جادویی اسلیمی و ختایی در نقش آفرینی طراحی صنعتی بسیار جالب و اعجاب انگیز است

تصاویری از طرح های اقای نریمان موسوی

طراحی جلو ماشین

آنچه که خود این حقیر طی این فرایند به قطعیت و قاطعیت نتیجه گیری کردم, پتانسیل بی نهایت بالای سبک های جادویی اسلیمی و ختایی در نقش آفرینی در طراحی کالاهای زندگی می باشد.

طراحی بدنه ماشین

طراحی بدنه ماشین
طراحی بدنه ماشین

نظم سبک, دینامیک و قدرت ایجاد شده در خطوط و نیز تنوع طرح ها و نقشها آنقدر زیاد و وسیع است که پی بردن به رموز این سبک ها تلاش و پیگیری بسیاری از طراحان صنعتی ایرانی را می طلبد.

امیدوارم منتظر این نباشیم که خارجی ها بیایند و برایمان آنچه که داریم را اکتشاف کنند. همانند آنچه که درباره اجداد و پیشینیان مان کردند و چه بسا که خیلی چیزها را نگفتند و بس هزینه هایی که در این مسیر دادیم. دست هنرمند همه تان را می بوسم.

با تشکر و احترام بیکران

نریمان موسوی

طراحی بدنه خودرو
طراحی بدنه خودرو

کاربرد سبک های طراحی سنتی اسلیمی و ختایی در طراحی کالاهای صنعتی

الگوهای ایرانی در طراحی خودرو

The Eslimi product Design Set ‘SIMA’ طراحی صنعتی بر اساس سبک اسلیمی و ختایی فرش تبریز

طراحی صنعتی با سبک های اسلیمی و ختایی

ادامه تصاویر در پست های بعدی

با تشکر از اقای مهندس نریمان موسوی

نقوش گياهی اسليمی و ختايی

نقوش گياهی اسليمی و ختايی

مقاله -نقوش سنتی
بررسی نقوش گياهی اسليمی و ختايی در هنر ایران

اسلیمی ختایی

اسلیمی ختایی

اولين نقوش بر دل غارها، صخره ها و سفال ها توسط انسانهاي نخستين ترسيم شده است . ولي به تدريج و با گذشت زمانهاي بسيار انسان توانست به آنها تکامل ببخشد.

نقوش شامل موضوعات مختلف از جمله انساني، گياهي، حيواني و اشيا» مي باشد. گروهي از نقشها که با الهام گرفتن از گياهان در طبيعت شکل مي گيرند نقوش گياهی ناميده مي شوند.

بعضی از نقوش گياهی هستند که به عنوان عناصر تزئيني در بسياري از صنايع هنري و از جمله معماري مورد استفاده قرار مي گيرند. اين نقوش گاه به تنهايي و گاه به صورت تلفيقي با ساير نقوش از جمله نقشهاي ساده هندسي در بسياري از آثار از جمله اشيا و بناهاي تاريخي ديده مي شوند. هنرمندان ايراني در طراحي و اجرا و گسترش اين نقوش سهم زيادي داشته و به موفقيتهاي قابل توجهي دست يافتند.

استفاده از نقوش گياهی در آثار هنری و معماری از قرن هشتم (ه.ق) سير تکاملي داشته است. ولي مجددا از نيمه قرن دوازدهم (ه.ق) سير نزولي به خود گرفته است.

 

 

در طراحی سنتی با توجه به شيوه  ترسيم خطوط نقوش به 2 دسته تقسيم مي شوند:

دسته  اول نقوشي  هستند که با خطوط راست و اشکال زاويه دار ترسيم مي شوند که به آنها نقوش شکسته گفته مي شود.

دسته  دوم نقوشي هستند که با خطوط منحني ترسيم مي شوند كه به اين نوع، نقوش گردان مي گويند.

نقوش گياهی اسليمی و ختايی از نوع دسته  دوم يعني نقوش گردان مي باشند.  نمونه اين طرحها را مي توان در گچبريهای تيسفون، چال ترخان ری، قلعه يزگرد در شمال شرق قصر شيرين، حجاريهاي طاق بستان و همچنين در منسوجات دوره  ساساني مشاهده کرد.

گچ بری تیسفون

گچبری تاق کسری (تیسفون )

 

 

نقوش گياهی اسليمی :

 

اسليمي از ريشه ي «سِلم» به معني آشتي و صلح و سلامت گرفته شده است. اسليمی همان اسلامي است که در متون قديم بيشتر به صورت واژهاي اسلامي آمده است. هم چنين  واژه  «آرابسک»، (طرح عربي  را هم براي اسليمي به کار مي برند. «آرابسک» شيوه اي از تزئين با شکلهاي دقيق هندسي و نقشهاي گياهي ساده شده (استليزه و قراردادي) و دور از طبيعت (انتزاعي) با پيچ و خم هاي متقاطع و موزون و مکرر است كه در زبان فارسي نامهاي ديگري از جمله: طرحهاي طوماري، طرحهاي پيچکي، اشکال طوماري و … دارد. از نظرتاريخي اسليمي از گياه تاک ( مو) سرچشمه گرفته است که در آن پيچيدگي و درهم فرورفتگي برگها، ساقه ها و شاخه ها وجود دارد. نقوش اسليمي الهام گرفته از برگ مو، برگهاي درخت نخل، انجير، کَنگر و ساير اندامهاي گياهان مي تواند باشد.

از زمانهاي کهن تا به امروز به تمام نقوش تزئيني و فرمهايي که از گلها و گياهان در طبيعت الهام گرفته اند و هم چنين کتيبه هايي که به عنوان تزئين مورد استفاده قرار مي گيرند و در شرق اسلامي شکل گرفته اند واژه  اسليمي به کار مي برند. با شروع دوران اسلامي و ممنوعيت خلق تصاوير انساني و حيواني در تزيينات توجه هنرمندان مسلمان به ترسيم گل و گياه به عنوان تزيين در آثار و اشيا» بيشتر شد و به تدريج با برتري هنر اسلامي ترسيم اين نقوش (گياهي) به صورت ترسيمات قراردادي درآمد.

پايه و اساس نقوش گياهي اسليمي وختايي، دايره مي باشد. اين نقوش تابع قوانين هندسي و رياضي هستند. ممکن است نقوش اسليمي شبيه گياه نباشند ولي جلوه اي کامل از قواعد و هماهنگي هستند.

صفت دوم اسليمي پيچيدگي و در هم فرورفتگي است.

بعضي از هنرمندان شباهت طرح اسليمي با خرطوم فيل را از اين مي دانند که الگوي اصلي آن از سر و خرطوم فيل الهام گرفته است و بعضي ديگر منشا نقوش اسليمي را از خط کوفي مي دانند.

طرحهاي اسليمي اوليه در مصر و يونان باستان به اشکال طبيعي گياهان نزديکتر بودند. نام اسليمي بستگي به سَراسليمي دارد که الهام گرفته از چه چيزي باشد. به عنوان مثال اگر سراسليمي الهام گرفته از خرطوم فيل باشد به آن اسليمي خرطومي گويند.

از انواع مختلف اسليمي ميتوان از اسليمي ساده، خرطومي، دهان اژدري، پيچک و جاري نام برد.

هنرمند براي طراحي اين نقوش بايد از شيوه هاي مربوط به هندسه نقوش مثل شيوه هاي گسترش نقش در سطح و تقارن ها و … آگاهي لازم را داشته باشد و با مهارت اين کار را انجام دهد.

در قرن چهارم هجري قمري تزيين با اسليمي توسط هنرمندان مسلمان رايج شده و در تزيين کتب، نقاشي، قاليبافي، کاشيکاري، اين کار به مرحله پيش رفته اي رسيد. کم کم اين نوع تزيين به غرب رفت و به عنوان هنر اسلامي مورد تقليد قرار گرفت و در تزيينات معماري به عنوان شيوه اي غربي(آرابسک) به کار رفت.

نقوش اسليمي در تزيينات مختلف معماري (از جمله مقرنس)، گچبري، کاشي کاري هم چنين حجاري، فلزکاري، تذهيب، منبت کاري، قاليبافي، پارچه بافي، سفالکاري، قلمزني، تزيين کتب، مينياتور و خوش نويسي کاربرد دارد.

نقوش گياهي ختايي:

” ختا ” را برخي منسوب به خطا به معني اشتباه و سهو مي دانند. ختابه معني گل و ريحان هم به کار رفته است؛ و همچنين ناحيه اي از چين به نام ختا.

نقوش ختايي ساقه هايي هستند مانند ريسمان که گل ها، غنچه ها، برگ ها و بندها روي آن قرار مي گيرند. نقوش ختايي داراي پيچ و خم موزون هستند. بعضي ها بر اين عقيده اند که اين گونه طرحها را در دوره  مغول از چين آورده اند و به همين دليل ختايي ناميده مي شود ولي بررسي سير تکاملي کاربرد طرح گلها در دوره هاي مختلف از دوران هخامنشي تا کنون نشان مي دهد که اين طرح در آثار اين دوران هم بوده و به تدريج تکامل يافته است و اين تشابه نقوش به دليل روابط سياسي، فرهنگي و بازرگاني ميان دو کشور بوده است.

به عبارتي ديگر ختايي گونه اي اسليمي ظريف با گل و بوته و غنچه است.

طرحهاي ختايي هم مانند اسليمي ها به تناسب فضا و طرحهاي هندسي روي سطح اثر هنري مي چرخند و هنرمند براي پر کردن نقش يک قطعه قالي يا کاشي ناگزير است از اين طرح ها بهره گيرد : زيرا اين طرح ها در واقع وسايلي براي ايجاد نظم و وحدت ميان اجزا اثر هنري هستند.

قاعده ترسيم گل درختايي نيز مانند طرحهاي اسليمي بر دايره استوار است و از تلفيق و ترکيب دواير، انواع گلهاي ختايي به شکل غنچه و گل کامل و با جلوه هاي مجرد ظاهرمي شوند. کاملترين گل در مجموعه  ختايي به «لاله عباسي» شهرت دارد.

گل و برگ هاي به کار رفته در ختايي عبارتند از: برگ عباسي – گل شاه عباسي (اناري) – پيچک – غنچه – گل نيلوفر – پنج پر – گل فرفره – ساق و برگ مو – خوشه ي انگور – بوته ترمه (بته جقه) – نخل – انجير و … اجزاي ختايي شامل: برگ، گل، غنچه و بند مي باشد.

در طرح ختايي چند نکته اساسي وجود دارد و آن اين است که قسمت هايي از طرح ساقه ضخيم تر و قسمتهاي نازکتر است. چنان که در طبيعت، ساقه ها به اين صورت هستند. ديگر اين که گل اصلي در طرح ختايي بايد جايي قرار گيرد که توجه بيننده را به خود جلب کند. همچنين برگها و گلها و غنچه هاي ختايي (مفردات ختايي) بايد با گل اصلي متناسب باشند.

بهره گيري از شيوه ي طراحي طبيعت گرا در هنر غربي که از زمان قاجاريان افزايش يافته بود باعث شد که هنرمندان ايراني از آن زمان (قرن دوازدهم هجري قمري) به بعد نقوش گردان اسليمي و ختايي را در آثار خود کمتر به کار ببرند. در دوره صفويه نقوش گياهي و انتزاعي گردان (اسليمي و ختايي) کاربرد بسيار متنوع و گسترده اي پيدا کرد و در تزئينات گنبد و کاشي کاري مساجد و ابنيه شهرت داشت.

ترسيم و اجراي نقوش و گره هاي هندسي با شيوه اي دقيق به تنهايي و گاه با تلفيق ختايي و اسليمي به صورت گوناگون به ويژه در تزئينات معماري (از جمله مقرنس) رواج بسيار داشت. مسجد جامع اصفهان در شمار شاهکارهاي معماري جهان است و مجموعه ي کاملي از بيان تاريخ و هنر و کاربرد مصالح و تکنيک هاي مختلف معماري است. از تزئينات مهم گياهي اسليمي و ختايي در اين بناي معروف ميتوان از محراب گچبري، نورگيري هاي کاشي کاري و کاشي کاري معرق ايوان جنوبي آن نام برد.

يکي ديگر از عناصر معماري در ساخت مساجد محراب ها هستند. از محراب هاي گچبري شده با تزيين نقوش گياهي اسليمي و ختايي مي توان از محرابهاي مسجد جامع اردستان، مسجد پير بکران، مسجد علويان، مسجد بسطام نام برد.

غالب بناهايي که از شاهکارهاي معماري ايران محسوب ميشوند بخش عمده اي از زيباي و شکوه خود را از کاشيهاي زيباي خود دارند که با نقوش گياهي مزين شده است. کاشيکاري سقف مسجد امام خميني (شاه سابق) در اصفهان نمونه اي با ارزش از اين نوع نقوش مي باشد.

فن و هنر ایران زمین

WhatsApp chat