0 Items

ادبیات در دوره ی قاجار

ادبیات در دوره ی قاجار

 

هنر دوره قاجاریه به هنر، معماری و تمام آثار هنری دوران سلسله قاجاریه که از حدود تاریخ ۱۱۶۰ هجری خورشیدی (۱۷۸۱ میلادی) تا تاریخ ۱۳۰۴ هجری خورشیدی (۱۹۲۵ میلادی) بر ایران حکومت می‌کردند اشاره می‌کند. رونق کارهای هنری در ایران یکی از آثار مثبت آرامش نسبی بود که در زمان حکومت آغا محمد خان و نوادگانش بر این کشور حاکم بود. با عروج او آشفتگی حاکم بر ایران به سرعت کاهش یافته و فرصت برای شکوفایی دوباره هنر فراهم گردید.

امروزه برخی هنرمندان معاصر ایرانی در چارچوب نوسنت گرایی تحت تأثیر زیبایی شناسی قاجار قرار دارند، از جمله آنها می‌شود به منیر شاهرودی فرمانفرمائیان،  شادی قدیریان،  آیدین آغداشلو، بهمن جلالی،  ، احمد ميرزازاده  ، لادن بروجردی و سیامک فیلی زاده،  اشاره کرد.

دوره‌ی حکومت قاجاریه بر ایران منشأ تحولات گسترده‌ای در جنبه‌های سیاسی، اجتماعی، ادبی، اقتصادی و … در جامعه‌ی ایران شد. تحولاتی که تأثیرات ـ مثبت یا منفی ـ آن هنوز هم بخوبی در جامعه احساس می شود. و این تأثیر به حدی است که به جرأت می‌توان ادعا کرد که اگر کسی تاریخ قاجاریه را به دقت مطالعه نکرده باشد، هرگز قادر به فهم تحولات کنونی جامعه و ارائه تحلیل جامع و دقیقی از آن نخواهد بود.

جنبش ادبی
یکی از وقایعی که در دوره قاجاریه قابل بحث و بررسی است، جنبش ادبی در این دوره است که به بازگشت ادبی نیز مشهور شده است. با اینکه دوره‌ی بازگشت ادبی در حقیقت از اواخر عهد صفویه آغاز شده ولی دوره ی باروری و اشاعه و گسترش آن در عهد قاجاریه بوده است و در این دوره شعرا و نویسندگان بزرگی ظهور کردند که با اجتناب از سبک و اسلوب نویسندگان دوره‌ی صفوی که ویژگی آن بخصوص پیچیده نویسی و استفاده‌ی زیاد و بی رویه از لغات و ترکیبات و اصطلاحات عربی بود ، روش جدیدی را با بازگشت به روش نویسندگان قدیم ، چون بیهقی و … بنیان گذاشتند. که ادامه‌ی آن به ادبیات مردمی دوره‌ی مشروطه منتهی شد.
عواملی که موجب ایجاد تفکر بازگشت ادبی شده‌اند را محققین رشته‌های مختلف به شیوه‌های متفاوت مورد بررسی و تحلیل قرار داده‌اند، اما باید گفت که شاید مهمترین علت ایجاد ـ و یا بویژه گسترش ـ چنین سبکی در بیان نویسندگان و شعرای آن دوره، نیاز آنان به ایجاد ارتباط گسترده با مردم بوده است. مردمی که توان درک و فهم دقیق مطالب نویسندگان و شعرای دوره‌ی قبل از بازگشت ادبی را نداشته‌اند و این نیاز با تأسیس روزنامه‌های مختلف و نیز نیاز به ایجاد آگاهی در طبقات مختلف مردم در جریان نهضت مشروطیت و قیام‌های قبل از آن بوده است و شاید به همین دلیل است که می‌بینیم شاخص‌ترین چهره‌های این جنبش ادبی ـ بویژه در زمینه‌ی نثر ـ را کسانی تشکیل می‌دهند که در اصلاح افکار عمومی زمان خویش نیز نقش بسزایی داشته‌اند.
الف: علل بازگشت ادبی
اولین مسأله‌ای که در دوره‌ی بازگشت ادبی قابل بررسی است، مسأله‌ی علل و عواملی است که نویسندگان و شعرای این دوره را به اندیشه بازگشت می‌اندازد. البته این علل را محققین معاصر از دیدگاه‌های گوناگون مورد بحث و بررسی قرار داده‌اند که می‌توان نظرات آنها را در دو گروه بزرگ طبقه بندی کرد. اول دسته‌ای که با نظر موافق به این جریان توجه کرده‌اند و دوم کسانی که با نظر مخالف به این تحول نگریسته‌اند و ما در اینجا ابتدا نظرات هر دو طرف را نقل کرده و سپس به نتیجه گیری خواهیم پرداخت.
« در دوران حکومت ناتوان شاه سلطان حسین و در پایان غم انگیز صفویه و در عهد خودکامگی‌های نادر، فتوری کاملاً توجیه پذیر دامنگیر ادبیات است. ظرافت کاری‌ها و ریزه کاری‌های هندی فقط در آرامش مرگبار و دوران رژیمی منحط چون دوران سلسله‌ی صفویه که مخارجش صرفاً از راه کشاورزی تأمین می‌شد، می‌توانست رونق بگیرد، نه در بحبوحه‌ی اغتشاشات بزرگ وکوچکی که در سده‌ی 12/18 زخم‌هایی چنان کاری برکشور وارد ساخت. »
« ارتباط ایران با اروپا و آشنا شدن بعضی از افراد باسواد ایرانی با مظاهر تمدن علمی اروپا به توسعه‌ی نهضت ادبی و علمی ایرانی کمک کرد … دوران قاجاریه را هر چند که از لحاظ نهضت ادبی، خاصه شعر و شاعری، می‌توان دوره رنسانس اروپا در قرن چهاردهم و پانردهم میلادی دانست لیکن از لحاظ علمی بسیار فقیر است. »
« سبک پیچیده و سنگین و پر از ابهام نثر نویسی دوره‌های مغول و تیموری که تا عصر صفویه نیز رواج داشته است و بعضی از نویسندگان دوره افشاریه و زندیه نیز از آن پیروی کرده‌اند. در دوره قاجاریه بتدریج به ساده نویسی مبدل گردیده است. »
« گسترش و رواج این شیوه از شاعری { شعر برای مردم عادی } که همراه با عوامل دیگر موجد سبک هندی گردید. بمرور زمان و با سست شدن ارکان سلطنت صفوی و فتنه و آشوب افغان ( 1134 ـ 1148 ه‍. ق. ) و ظهور نادر شاه افشار ( 1148 ـ 1160 ه‍. ق. ) و دوران فترت بعد ازاو تا سلطنت کریم خان زند و تا ظهور و استقرار دولت قاجار (1193ه‍. ق. ) و آشفتگی حاکم بر اوضاع و احوال ایران بعلت ظهور بعضی از شاعران تنک مایه و کم ذوق، سیر قهقرایی در پیش گرفت و شعر فارسی دستخوش زوال و ناخوشایندی گردید و اصطلاحات بسیار زیاد عامیانه، اغراق‌های غیر قابل قبول، معانی متضاد و مبالغه آمیز، تشبیهات و استعارات دور از ذهن، شعر این دوره را از حالت طبیعی خود خارج نمود و زبان ناقدان سخن و صاحبان ذوق و هنر را به اعتراض گشود. ناخشنودی سخن سنجان و ادیبان از وضع موجود فکر تازه‌ای را بدنبال آورد و موجب رها کردن سبک هندی و شیوه جدید شعر و شاعری شد. ناقدان شعر معتقد بودند که شیوه شاعران سبک هندی مانند کلیم کاشانی و صائب تبریزی خلاف فصاحت و بدور از بلاغت است لذا بر همه شعرا فرض است که برای حفظ ارزش‌های ادبی به شیوه قدما که توأم با فصاحت و بلاغت بوده است، بازگشت نمایند. »
« این گروه { انجمن خاقان در دوره فتحعلی شاه } برای احیای ادب فارسی که از عهد صفویه راه انحطاط پیموده بود، بر آن شدند که از شیوه قدیم استادان نظم و نثر پیروی کنند. بر اساس این اندیشه دوره بازگشت ادبی آغاز شد. »
ادوارد براون علت بازگشت ادبی را از سویی عدم توجه ممدوحین به شعرای قصیده سرا و از سویی رابطه‌ی جدی شاعر با مردم و یا به تعبیری وقف شعر برای مردم از سوی شعرا می‌داند. نظراتی که نقل شد بیشتر بر این اساس استوار است که نهضت بازگشت ادبی در دوره‌ی قاجار امری محتوم و ناگزیر بوده و نهایتاً امری مطلوب تلقی می‌شود. زیرا زبان پیچیده و همراه با اغراق نویسندگان دوره‌ی صفوی و افشاریه و زندیه به سادگی نزدیک شد و به همین دلیل ارتباط اندیشمندان اعم از شعرا و نویسندگان با مردم تسهیل شد که ثمره ی این ارتباط نزدیک، رشد آگاهی‌های اجتماعی و سیاسی توده‌ی مردم بود که در نهایت به انقلاب مشروطیت منتهی شد.
از سوی دیگر گروهی از محققین علت توجه عده‌ای از شعرا به نهضت بازگشت ادبی را ناتوانی این گروه از سرودن شعر به سبک هندی می‌دانند و نه لزوم ساده نویسی:
« نهضت بازگشت، فقط به سان کودتایی بود برای ساقط کردن سلطنت انحصاری دودمان سبک هندی، که همه از آن به تنگ آمده بودند، و ایجاد ملوک الطوایفی در شعر و ادب، با این تفاوت که هیچ چهره درخشان‌تر از چهره‌های پیش پیدا نکرد سهل است که مشتی آدم‌های دروغین بوجود آورد. »
دکتر خاتمی که در کتاب خود بطور خاص به وضعیت ادبی دوره ی بازگشت ادبی پرداخته است، در تأیید این نظر اخوان می‌نویسد:
« این مجموعه بر آن است که با آوردن شواهدی از شعر دوره اول بازگشت ادبی نشان دهد که بر خلاف نظر شایع، شاعران دوره بازگشت ادبی، بعلت ناتوانی از تتبع سبک هندی به مخالفت با آن پرداخته‌اند و چون نمی‌توانسته‌اند مانند بزرگان سبک هندی، نازک اندیش و خیالپرداز و مضمون آفرین و لفظ تراش و ترکیب ساز باشند. لذا روی به سبک عراقی و خراسانی نهاده و البته که در شیوه قدما هم موفقیتی کسب نکرده‌اند. »
با توجه به مجموع استدلالاتی که از جانب موافقین و مخالفین نهضت بازگشت ادبی از محققین نقل شد. بطور اجمال می‌توانیم بگوییم که ممکن است که نهضت بازگشت به علت ناتوانی عده‌ای از شعرا و نویسندگان از سرودن شعر و نگارش نثر به سبک هندی و روش نویسندگان دوره‌ی صفوی و … ناشی شده باشد و یا نیاز نویسندگان به ارتباط نزدیکتر و مؤثرتر با توده‌ی مردم و یا عدم توجه پادشاهان و درباریان به شعرای مدیحه و قصیده سرا، علل ایجاد نهضت بازگشت ادبی شمرده شوند. اما نتیجه‌ی این نهضت بطور کلی به نفع توده ی مردم ارزیابی می‌شود. زیرا اگر این ارتباط نزدیک و با زبانی بدون پیچیدگی با مردم نبود، آگاهی توده ی مردم نسبت به وضعیت سیاسی، اجتماعی و … جامعه ی خود تا آن حد افزایش نمی‌یافت که در صدد تغییر نظام سیاسی کشور برآیند و از یاد نبریم که نهضت مشروطیت به تعبیری اولین حضور جدی توده‌های مردم برای ایفای نقشی مؤثر در تغییرات سیاسی و اجتماعی کشور بوده است و این همه مرهون افکاری است که به واسطه‌ی همین نهضت بازگشت ادبی با زبانی ساده در اختیار مردم قرار گرفته است.
ب: ویژگی‌های ادبی دوره‌ی بازگشت:
در خلال صفحات قبل درباره‌ی علل بازگشت ادبی مطالبی ذکر شد و در اینجا درمورد علت نامگذاری این جنبش به بازگشت ادبی و شیوه و محدوده ی کار در این دوره و نیز دیگر تحولات ادبی دوره‌ی بازگشت می‌پردازیم.
« رضا قلیخان در مقدمه مجمع الفصحاء تجدید حیات ادبی و بهبودی و سلامت ذوق شعری را از تشویق فتحعلیشاه دانسته است. خودش هم بتخلص خاقان اشعار می‌سرود و عده کثیری از شعرا را در دربار گرد آورد … شعرای اوایل این عهد را میبایستی در فصل سابق می‌گنجاندیم اما آن فصل بیش از حد مفصل شده بود و گنجایش نداشت. نقطه افتراق و اختلاف این گویندگان با شعرایی که بلافاصله پیش از آنها زندگی می‌کرده‌اند اینست که یکباره بتقلید استادان متقدم پرداخته و بسبک عرفی و صائب و شوکت و غیره پشت پا زدند … این نکته از دو راه ثابت می شود. شبلی نعمانی … می‌گوید شعر فارسی از رودکی شروع و بصائب ختم گردید و شعرای متأخر مثل قاآنی و … مقلد اساتید قدیم بوده‌اند خاصه فرخی و منوچهری. رضا قلیخان نیز همین نظر را دارد اما طور دیگری تعبیر می‌نماید. بنا بر رأی او شعر فارسی از چند قرن باینطرف رو به تنزل نهاده و در آخر دوره ماقبل قاجاریه بکلی فاسد و باطل گردیده بود و شعرای اوایل این عهد با عدم متابعت از سبک آنها و بازگشت بطرز گویندگان قدیم کاری پسندیده و لازم کردند و شعرای ذیل را از متقدمین می شمارد که مخصوصاً طرف تقلید واقع گردیدند: خاقانی، عبدالواسع جبلی، فرخی، منوچهری، رودکی، قطران، عنصری،مسعود سعد سلمان، سنایی، جلال الدین رومی، … ، فردوسی، نظامی، سعدی، … ، ناصر خسرو، ادیب صابر، تمام این شعرا قبل از سقوط خلافت عباسیان و هجوم مغول بدرود زندگانی گفته‌اند. »
« رسم گویندگان این عصر از لحاظ ذوق هنر پردازی تقلید از اعاظم متقدمین است بفرق اینکه بجای معانی اشعار و اقوال آنان عبارات متکلف اغراق آمیز گذاشته شد و از آن بدتر در مباحث مربوط بموضوعات جنسی انحراف خلاف فطرت رو داد. »
« شاعرانی که بعلت فراوانی ذکر حال و کارشان از حوصله این مقال خارج است اعتقاد داشتند که بایستی به سبک هندی که به رغم ایشان موجب سستی ارکان شعر و ادب فارسی بوده است پشت کرد و با بازگشتن به شیوه پسندیده قدما و استادان سبک عراقی، روح تازه‌ای به کالبد شعر فارسی دمید، این تفکر تا پایان دوره قاجاریه بشدت و قوت حاکم بود و تا این زمان پیروی از سبک هندی مذموم شمرده می‌شد … موضوعات و مضامین شعرای این دوره که مورد توجه گویندگان دوره بازگشت بوده است بیشتر توصیفات، مدح، وعظ و اندرز، مدایح و مراثی معصومین، داستانهای حماسی، تاریخی و دینی، داستانهای عاشقانه و غزل بوده است. »
« قالب شعر در دوره بازگشت فاقد هر گونه ابتکاری است و اگر از تصنیفهای اواخر دوره قاجار بگذریم، وزن شعر این دوره نیز حکایت از تحول و تازگی ندارد.
قصیده و غزل و مثنوی و قطعه و رباعی و دو بیتی و گهگاه مستزاد و مسمط از معمول‌ترین قالبهایی است که مورد توجه شاعران این دوره قرار گرفته است و از میان این قالبها، قصیده و غزل پرکارترند. قصیده را معمولاً به سبک خراسانی و به تقلید از عنصری و منوچهری و انوری و فرخی و خاقانی سروده‌اند و در غزل بیشتر پیرو سعدی و حافظ بوده‌اند. »
« شاعر درباری ضمن ستایشنامه‌های گزافه‌آمیز، این خداوندان غرق در نعمت و بیخبر از عالم هستی را به اعمالی که نکرده بودند و به صفاتی که نداشتند مدح می‌کردند و مادح و ممدوح، با اینکه ابتذال این گونه سخن را درمی‌یافتند، هر دو خرسند و دلخوش بودند. »

 

مظفرالدین‌شاه قاجار

مظفرالدین‌شاه قاجار

Mozaffar ad-Din Shah Qajar

مظفرالدین‌شاه قاجار (زاده ۳ فروردین ۱۲۳۲ – درگذشته ۱۲ دی ۱۲۸۵) پنجمین پادشاه ایران از دودمان قاجار بود. وی پس از کشته‌شدن پدرش ناصرالدین‌شاه و پس از نزدیک به ۴۰ سال ولیعهدی، شاه شد و از تبریز به تهران آمد. در جریان جنبش مشروطه، برخلاف کوشش‌های صدراعظم‌هایش علی‌اصغرخان اتابک (اتابک اعظم) و عین‌الدوله، با مشروطیت موافقت کرد و فرمان مشروطیت را امضا کرد. او چهار روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت. او آخرین پادشاهی است که در ایران درگذشته است. مظفرالدین شاه در کربلا به خاک سپرده شده است.

زندگی
مظفرالدین‌شاه در ۳ فروردین ۱۲۳۲ در تهران زاده شد. وی پسر چهارم ناصرالدین‌شاه و فرزند شکوه‌السلطنه بود. در ۵ سالگی به جانشینی برگزیده شد.

دورهٔ جانشینی مظفرالدین شاه سه برابر دورهٔ پادشاهیش به درازا کشید. او چهارمین فرزند ناصرالدین‌شاه بود؛ اما چون دو برادر بزرگ‌ترش در خردسالی درگذشتند و مادر برادر سوم یعنی مسعودمیرزا ظل‌السلطان از خانوادهٔ شاهی نبود، جانشینی را ازآن خود کرد. ۴ ساله بود که به سوی رضاقلی‌خان هدایت به آذربایجان فرستاده شد و یک سال بعد به جانشینی رسید. مظفرالدین میرزا پس از گزیده شدن به جانشینی برپایه رسوم قاجار، که از زمان فتحعلی‌شاه رایج بود، به پایتخت دوم ایران، تبریز، فرستاده شد.

از دوران جایگیری مظفرالدین‌شاه در تبریز، که بنا بود آیین شهریاری را به ممارست بیاموزد، چیز زیادی گزارش نشده‌است؛ مگر آن‌که بنابر بیشتر تاریخ‌نویسان مشروطه، مردان ناشایست دوره‌اش کرده، سبب شدند که ساده‌دل و کم‌سواد بار آید. او شاهی مهربان و ساده‌دل بود و در دوران سلطنت او ایران با هیچ کشوری جنگ نکرد؛ اما در عین حال امتیازات فراوانی به بیگانگان داده شد. وی قریب ۴۰ سال در شهر تبریز زندگی کرد تا اینکه پس از کشته شدن پدرش در سال ۱۲۷۵ خورشیدی، در سن ۴۴ سالگی به سلطنت رسید. از زمان کشته‌شدن ناصرالدین شاه تا جلوس مظفرالدین شاه به تخت سلطنت ۴۰ روز به طول انجامید و طی این مدت علی‌اصغر اتابک، آخرین صدراعظم ناصرالدین شاه، اداره امور کشور را به دست داشت.

وی در عمارت بادگیر تاج‌گذاری نمود و دو ماه پس از جلوس وی میرزا رضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه، در میدان مشق به دار آویخته شد. از رویدادهای مهم در دوران او، پیدایش نخستین «سینماتوگراف» است. صدای مظفرالدین‌شاه، که قدیمی‌ترین سند صوتی ایران به‌شمار می‌رود، هنوز هم موجود است.

ظفرالدین‌شاه قاجار Shir & Khorshid
Mozafaredin shah qajar
تاجگذاری ۱۲۷۵ خورشیدی، عمارت بادگیر تهران
زادروز ۳ فروردین ۱۲۳۲
زادگاه تهران، ایران Flag of Iran
مرگ ۱۲ دی ۱۲۸۵ (۵۳ سال)
محل مرگ تهران، ایران Flag of Iran
پیش از محمدعلی شاه قاجار
پس از ناصرالدین‌شاه
دودمان قاجار
پدر ناصرالدین‌شاه
مادر شکوه السلطنه
فرزندان محمدعلی میرزا
دین اسلام
امضا

حکومت

ظفرالدین شاه در سال اول سلطنت خود امین‌السلطان، اتابک اعظم، را از مقام صدارت عزل کرد و برای مدتی کوتاه کابینه‌ای بدون صدراعظم تشکیل داد که در آن علیقلی مخبرالدوله وزیر داخله، عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر جنگ و محسن مشیرالدوله وزیر امور خارجه بود. پس از چهار ماه مخبرالدوله به دلیل دخالت‌های فرمانفرما در حوزهٔ اختیاراتش استعفا داد. مظفرالدین شاه نیز علی امین‌الدوله را از آذربایجان به تهران فراخواند و نخست او را رئیس مجلس وزرا (هیئت دولت) و پس از چند ماه صدراعظم نمود،[۱] ولی امین‌الدوله که افکار تجددخواهی و غرب‌گرایی داشت از ابتدای زمامداری خود با مخالفت علما مواجه شد و بعد از شش ماه از صدارت کناره‌گیری کرد. مظفرالدین شاه پس از امین‌الدوله، محسن خان مشیرالدوله را به ریاست مجلس شورای دولتی (هیئت دولت) انتخاب کرد، ولی منصب او هم بیش از سه ماه به طول نینجامید و مظفرالدین شاه مجدداً امین‌السلطان را به صدارت برگزید.

سفر به اروپا

مظفرالدین شاه مانند پدرش مشتاق سفر به اروپا بود و در روز ۲۳ فروردین ۱۲۷۹ اولین سفر خود را به کشورهای اروپایی آغاز کرد. امین‌السلطان (اتابک اعظم)، که در ۹ بهمن ۱۲۷۸ برای دومین بار با وعدهٔ تأمین مخارج سفر شاه، به مقام صدارت منصوب شده بود، قراردادی برای دریافت ۲۳ میلیون و پانصد هزار روبل قرضه از روسیه امضا کرد و در ازاء آن عایدات گمرکات ایران را، که ممر اصلی درآمد خزانه بود، به وثیقه گذاشت. با دریافت این قرضه، مقدمات سفر مظفرالدین شاه به فرانسه فراهم شد.

اولین سفر مظفرالدین شاه به اروپا هفت ماه به طول انجامید و در این مدت پنجمین پادشاه قاجار از کشورهای روسیه، اتریش، سوئیس، آلمان،بلژیک، فرانسه و در راه بازگشت از ترکیه (عثمانی) دیدن کرد. از وقایع مهم این سفر سوءقصد به جان مظفرالدین شاه در پاریس بود، که ضارب در کار خود توفیق نیافت و آسیبی به مظفرالدین شاه نرسید.

دو سال بعد، وی پس از دریافت وام جدیدی به مبلغ ده میلیون روبل از روسیه و اعطای امتیازات تازه‌ای در شمال ایران به روس‌ها، عازم اروپا شد. دومین سفر مظفرالدین شاه به اروپا که در ۲۲ فروردین ۱۲۸۲ آغاز شد شش ماه به طول انجامید و در این مدت مظفرالدین شاه از اتریش، آلمان،بلژیک، فرانسه، انگلستان و ایتالیا بازدید کرد. مقصد نهایی مظفرالدین شاه در این سفر انگلستان بود.

مسافرت سوم شاه به اروپا روز ۱۶ خرداد ۱۲۸۴ آغاز شد و ۴ ماه به طول انجامید. این سفر نیز متعاقب دریافت یک وام ۲۹۰ هزار لیره‌ای از بانک شاهی انگلیس عملی شد.

مشروطیت
مظفرالدین شاه پس از بازگشت از سفر دوم خود، امین‌السلطان را برکنار کرد و پس از یک سال، که هیئتی ۵ نفره مدیریت امور کشور را در دست داشت، دامادش عین‌الدوله را به عنوان صدراعظم منصوب کرد. عین‌الدوله برای تأمین هزینهٔ سفر سوم شاه، مسیو نوز بلژیکی، مدیر امور گمرکات ایران را مأمور افزایش درآمد گمرک کرد. افزایش تعرفهٔ گمرکی به تحصن تجار تهران در حرم عبدالعظیم انجامید. پس از بازگشت شاه، حوادث دیگری چون به چوب بستن تجار قند توسط عین‌الدوله، به تحصن بزرگ‌تری در حرم عبدالعظیم در ۲۳ آذر ۱۲۸۴ با درخواست تأسیس عدالتخانه منجر شد. با قول شاه تحصن پایان یافت اما تعلل در برپایی عدالتخانه موجب تحصن علمای تهران در قم و افزایش خواسته‌ها به عزل عین‌الدوله و برپایی دارالشورا شد. شاه نهایتاً عین‌الدوله را عزل و مشیرالدوله را صدراعظم کرد. او یک سال پس از پایان سفر سوم خود، در روز ۱۳ مرداد ۱۲۸۵ در بستر بیماری فرمان مشروطیت را که متضمن ترتیبات تشکیل مجلس بود امضا کرد و روز ۱۴ مهر ماه همین سال اولین دورهٔ مجلس شورای ملی در حضور شاه افتتاح شد. مظفرالدین شاه نخستین قانون اساسی ایران را که در دورهٔ اول مجلس تنظیم شده بود، روز ۸ دی ۱۲۸۵ امضا کرد و ۴ روز بعد در ۱۲ دی ۱۲۸۵ درگذشت.

قدیمی‌ترین صدای ایران
متن سخنان مظفرالدین شاه خطاب به علی‌اصغر اتابک صدراعظم و وزرا به شرح زیر است:[۲] انیمیشن این سخنان که با استفاده از تصویری از موزهٔ گلستان و عکس مظفرالدین شاه و فایل صوتی او تهیه شده است.

«جناب اشرف اتابک اعظم از خدمات سابق و لاحق شما، که تا به حال چهل سال است خدمت می‌کنید، از همه خدمات شما راضی هستیم. به خصوص از خدمات این سه چهار ساله‌ای که در صدارت خود حساب می‌کنیم و ان‌شاءالله از عوض اینها را همه را به شما مرحمت خواهیم فرمود و شما هم ابداً ذره‌ای در خدمات خودتان، ان‌شاءالله، قصور نخواهید کرد و مرحمت ما را به اعلا درجه نسبت به خودتان بدانید.
ان‌شاءالله رحمان بعد از چهار صد سال که خدمت بکنید امیدوار هستیم که همیشه خوب باشد و این خدماتی که به من می‌کنید و به مملکت ایران می‌کنید البته خداوند او را بی [مکث] بی عوض نخواهد گذاشت، ان‌شاءالله عوض او را هم خدا و هم سایهٔ خدا که خودمان باشیم به شما خواهم داد و از خدمات همه وزرا هم راضی هستیم و شما هم خدمات همه را حقیقتاً خوب عرض می‌کنید و همه را به موقع عرض می‌کنید.»

فرزندان
اولین همسر او ام‌الخاقان معروف به تاج‌الملوک، دختر میرزا تقی‌خان امیرکبیر، بود که محمدعلی شاه قاجار حاصل این ازدواج بود.

به هنگام فوت مظفرالدین شاه از وی ۱۸ دختر و ۶ پسر به نام‌های محمدعلی میرزا، ملک‌منصور میرزا شعاع‌السطنه، ابوالفتح میرزا سالارالدوله، ابوالفضل میرزا عضدالسلطان، حسن علی میرزا نصرت‌السلطنه و ناصرالدین میرزا ناصری باقی ماندند.


دورة سوم سلطنت قاجاریه
در این دوره عکس العمل سلطنت مستبدانه ناصرالدین شاه و سیاست شوم انگلستان و سیاست خشن و ناهنجار روسیه تزاری و اعطاء امتیازات ناروا به بیگانگان و استقراض از خارجی توأم با انتشار آراء و عقاید سیدجمال الدین اسدآبادی و پیروان آزادمنش مکتب او در میان طبقات روشنفکر آزادیخواه ایران مقدمات نهضت سیاسی و فکری را فراهم ساخت. و طی یک انقلاب چهارساله سلطنت استبدادی قاجاریه به سلطنت مشروطه پارلمانی مبدل گردید.
در این دوره چون پادشاه شخص ضعیف النفس و بی اراده بود امتیازات زیادی به دول استعماری واگذار شد همچنین، سیاستهای خائنانه امین السلطان باعث استقراض وامهای زیان آور از دولتهای روس و انگلیس گردید.

سلطنت مظفرالدین شاه :
1- مظفرالدین شاه که به سال 1269 تولید یافت چهارمین پسر ناصرالدین شاه بود. او تا سال قتل پدرش قریب چهل سال در ولیعهدی به سر می برد و در این مدت با وجود سه سفر که ناصرالدین شاه به فرنگستان کرد و در غالب نقاط کشور به سیاحت پرداخت، مظفرالدین میرزا کمتر از آذربایجان خارج شد. چون مردی ضعیف النفس ، ترسو و از اواسط عمر به بعد علیل المزاج نیز بود.
2- زمانیکه ناصرالدین شاه در حرم عبدالعظیم بدست میرزا رضای کرمانی کشته شد، امین السلطان صدراعظم ناصرالدین شاه به وسیله کلنل کاساکوفسکی رئیس سواران قزاق امنیت پایتخت را حفظ کرد.
3- او مراتب را به سفرای روس و انگلیس ودول دیگر اطلاع داد و با حضور آنان در تلگرافخانه با مظفرالدین میرزا ولیعهد، که مقیم تبریز بود به وسیله تلگراف حضوری تماس گرفت و وفات شاه را به ولیعهد خبر داد.
4- امین السلطان تهی بودن خزانه و عقب افتادگی جیره قراولان و نوکران دربار را به اطلاع سفرای روس و انگلیس فرستاد.
5- امین السلطان به سفرای روس و انگلیس گفت ولیعهدی دیناری پول ندارد یا وسایل سفر خود به پایتختن و جلوس بر تخت سلطنت را فراهم کند.
6- سفیر انگلیس تعهد کرد که به لندن تلگراف کند تا برای مبلغ مورد احتیاج دولت اعتبار لازم به بانک شاهنشاهی حواله شود.
7- آنگاه تلگراف تسلیت مرگ شاه و نهنیت سلطنت شاه جدید از طرف درباریان تهیه و به تبریز مخابره شد.
8- شاه جدید زمانیکه به تخت پادشاهی رسید هر کی از رجال و درباریان را در مقام خود باقی گذارد.
9- مظفرالدین شاه امین السلطان را که قدرتی فوق العاده داشت همچنان در مقام صدارت باقی گذارد.

منبع:CDایرانیا

مرحله اول قاجاریه در تکاپوی قدرت
مرحله دوم : شکل گیری رسمی حکومت قاجاریه حکومت آقا محمد خان ( 1203-1212 ه . ق )
مرحله سوم : تثبیت و استواری حکومت قاجاریان سلطنت فتحعلی شاه ( 1212-1250 ه . ق)
مرحله چهارم : حکومت محمد شاه
مرحله پنجم : حکومت ناصر الدین شاه
مرحله ششم : مظفر الدین شاه
مرحله هفتم : مشروطه و محمد علی شاه
مرحله هشتم : استقرار مشروطه و احمد شاه
وامهای خارجی دولت مظفرالدین شاه و سفرهای او به خارج از کشور:
خزانه ایران پس از قتل امیرکبیر به امر ناصرالدین شاه به طور کلی در اختیار سلطان وقت قرار گرفت و پرداختهای خزانه از نظارت وزیر مالیه و خزانه دار و سایر مسئولین امور مالی مملکت خارج گردید.
ناصرالدین شاه نهایت کوشش را به کار برد تا از گرفتن وام خارجی خودداری کند. اما در این امر موفق نشد در زمان مظفرالدین شاه مسئله خالی بودن خزانه و گرفتن وام از خارج به منتهی خود رسید. امین السلطان که هیچ دلبستگی به امور اداری کشور و مملکتداری نداشت در این مورد نفش فعالی را ایفاء کرد.
1. اولین وامی که از روسیه دریافت شد
2. وام دریافت شده از انگلستان
3. دریافت یک وام مجدد از روسیه
4. سفرهای مظفرالدین شاه به اروپا

o امتیازات اعطا شده به کشورهای قدرتمند اروپایی در این دوره
o انقلاب مشروطیت ایران
o مباحث پیرامونی :
1. اصلاحات امین الدوله
2. صدراعظم های مظفرالدین شاه


مظفرالدين شاه

مظفرالدين شاه، چهارمين وليعهد ناصرالدين شاه، پنجمين فرزند ذكور او و پنجمين پادشاه سلسله‌قاجار محسوب مي‌شود.1 او در 1231 ش. در اوايل سلطنت پدرش ناصرالدين شاه به دنيا آمد و مانند سه فرزند ذكور ديگر او كه بلافاصله پس از تولد، به عنوان وليعهد شاه معرفي شدند و در طفوليت در گذشتند، در 5 سالگي به ولايت عهدي برگزيده شد. 2
مظفرالدين ميرزا پس از انتخاب شدن به وليعهدي طبق رسوم قاجار كه از زمان فتحعلي شاه معمول بود، به پايتخت دوم ايران، تبريز فرستاده شد و قريب 40 سال در اين شهر ماند تا اينكه پس از كشته شدن ناصرالدين شاه در 1275 ش. در سن 44 سالگي به سلطنت رسيد. از زمان كشته‌شدن ناصرالدين شاه تا جلوس مظفرالدين شاه به تخت سلطنت 40 روز به طول انجاميد و طي اين مدت ميرزا علي اصغرخان اتابك ـ امين‌السلطان ـ آخرين صدراعظم ناصرالدين شاه اداره امور كشور را به دست داشت.
مظفرالدين شاه در سال اول سلطنت خود امين‌السلطان را از مقام صدارت عزل كرد و پيشكار سابق خود ميرزا علي خان امين‌الدوله را به جاي وي به صدارت برگزيد، ولي امين‌الدوله كه افكار تجددخواهي و غرب‌گرائي داشت از ابتداي زمامداري خود با مخالفت علما مواجه شد و بعد از شش ماه از صدارت كناره‌گيري كرد. مظفرالدين شاه پس از امين‌الدوله، محسن‌خان مشيرالدوله را به صدارت انتخاب كرد، ولي صدارت او هم بيش از سه ماه به طول نينجاميد و مظفرالدين شاه مجدداً امين‌السلطان را به صدارت برگزيد.

سفرهاي پرهزينه مظفرالدين شاه
مظفرالدين شاه مانند پدرش مشتاق سفر به فرنگستان ـ اروپا ـ بود و مانند او به دشواريهاي تامين هزينه سفرها اعتنا نمي‌كرد. روز 23 فروردين 1279 وي اولين سفر پرهزينه خود را به كشورهاي اروپايي آغاز كرد. شاه كه چهارمين سال سلطنت خود را پشت سر مي‌گذاشت، شديداً علاقه‌مند بود كه به تقليد از پدرش سفري به «فرنگستان» برود ولي با خزانه خالي، امكان تامين هزينه چنين سفري فراهم نبود، تا اين كه روز 9 بهمن 1278 امين‌السلطان (اتابك اعظم) صدراعظم وقت، كه براي دومين بار با وعده تامين مخارج سفر شاه به اين مقام منصوب شده بود، قراردادي براي دريافت 23 ميليون و پانصد هزار روبل قرضه از روسيه امضا كرد و عايدات گمركات ايران را كه ممر اصلي درآمد خزانه بود در ازاء آن به وثيقه گذاشت. با دريافت اين قرضه مقدمات سفر مظفرالدين شاه به فرانسه فراهم شد و موكب ملوكانه با جمع كثيري همراه كه خود امين‌السلطان در راس آنان قرار داشت در روز 23 فروردين سال 1279 راهي اروپا شد.
اولين سفر مظفرالدين شاه به اروپا هفت ماه به طول انجاميد و در اين مدت پنجمين پادشاه قاجار از كشورهاي روسيه و اتريش و سوئيس و آلمان و بلژيك و فرانسه و در راه بازگشت از تركيه عثماني ديدن كرد. مظفرالدين شاه مي‌خواست از انگلستان هم ديدن كند كه به علت مرگ ملكه ويكتوريا و سوگواري دربار انگليس برنامه اين مسافرت لغو شد. از وقايع مهم اين سفر سوءقصد به جان مظفرالدين شاه در پاريس بود، كه ضارب در كار خود توفيق نيافت و آسيبي به مظفرالدين شاه نرسيد. سفر مظفرالدين شاه به اروپا كه بخش اعظم قرضه دريافتي از روسيه صرف آن شد كمترين ثمره سياسي يا اقتصادي براي ايران نداشت. وي در بازگشت از اين سفر امتياز نفت جنوب ايران را با شرائطي سهل به يك سرمايه‌دار انگليسي به نام «ويليام نكس دارسي» واگذار كرد تا ممر عايدي تازه‌اي براي تامين مخارج دربار و مسافرتهاي بعدي خود به اروپا فراهم آورد. 3
دو سال بعد، مظفرالدين شاه هوس سفر پرهزينه ديگري به فرنگستان كرد. وي بعد از دريافت قرضه جديدي به مبلغ ده ميليون روبل از روسيه و اعطاي امتيازات تازه‌اي در شمال ايران به روس‌ها عازم فرنگستان شد. دومين سفر مظفرالدين شاه به اروپا كه در 22 فروردين 1282 آغاز شد شش ماه به طول انجاميد و در اين مدت مظفرالدين شاه از اتريش و آلمان و بلژيك و فرانسه و انگلستان و ايتاليا بازديد كرد. مقصد نهائي مظفرالدين شاه در اين سفر انگلستان بود.
در جريان دومين سفر مظفرالدين شاه به اروپا نارضايي عمومي در ايران بالا گرفت و مظفرالدين شاه بعد از بازگشت از اين سفر مجبور شد امين‌السلطان را از كار بركنار و هيئتي مركب از پنج وزير براي اداره امور مملكت تعيين نمايد. عنصر شاخص اين هيئت عين‌الدوله داماد مظفرالدين شاه بود كه وزارت داخله را به عهده داشت و يك سال بعد با اين مأموريت كه هزينه سفر سوم شاه را به اروپا تامين نمايد، به مقام صدراعظمي منصوب شد. روس‌ها و انگليسي‌ها ديگر حاضر نبودند وام تازه‌اي به ايران بدهند و عين‌الدوله براي تامين هزينه سفرشاه، مسيونوزبلژيكي را كه به تازگي براي اداره امور گمركات ايران استخدام شده بود با اختيارات فوق‌العاده‌اي مأمور افزايش درآمد گمركات نمود. فشار به تجار براي افزايش حقوق گمركي بر نارضايي عمومي افزود و هنگامي كه مظفرالدين شاه در خرداد ماه سال 1284 شمسي سومين سفر خود را به اروپا آغاز كرد زمينه براي قيام عمومي در ايران فراهم شده بود.
مسافرت سوم شاه به اروپا روز 16 خرداد 1284 آغاز شد و 4 ماه به طول انجاميد. اين سفر نيز متعاقب دريافت يك وام 290 هزار ليره‌اي از بانك شاهي انگليس عملي شد. شاه يك سال پس از پايان سفر سوم خود در روز 13 مرداد 1285 در بستر بيماري فرمان مشروطيت را كه متضمن ترتيبات تشكيل مجلس بود امضا كرد و روز 14 مهر ماه همين سال اولين دوره مجلس شوراي ملي در حضور شاه افتتاح شد. مظفرالدين شاه نخستين قانون اساسي ايران را كه در دوره اول مجلس تنظيم شده بود روز هشتم دي ماه 1285 امضا كرد4و ده روز بعد در 18 دي 1285 درگذشت.
مظفرالدين شاه از جمله پادشاهان نالايق ايران بود. در دوران حكومت وي اقتصاد ايران به ورشكستگي كامل رسيد و بسياري از منابع طبيعي، راهها و معادن كشور به بيگانگان واگذار شد. ولخرجي‌ها و بذل و بخشش‌هاي بيجاي شاه، خزانه كشور را خالي كرد. دريافت وامهاي سنگين با شرائط سخت از روسيه يا دولتهاي اروپائي و سپس واگذاري امتيازات متعدد اقتصادي به آنان در تمام طول دوران سلطنت 10 ساله مظفرالدين شاه قاجار ادامه داشت. گراني، تورم، كمبود نان و ارزاق، تصرف املاك مردم توسط نزديكان شاه و ظلم دولتهاي منتخب وي عليه مردم، جامعه را به ستوه آورده بود.
شاه در اكثر سالهاي حكومتش بيمار بود و اداره امور كشور در اين مدت عمدتاً بر عهده امين‌السلطان،امين‌الدوله و عين‌الدوله، صدراعظم‌هاي وي بوده است.
مظفرالدين شاه مانند پدرش ناصرالدين شاه سفر سفرنامه نوشت. اولين همسر او ام‌الخاقان دختر ميرزا تقي‌خان اميركبير بود كه محمدعلي شاه قاجار حاصل اين ازدواج بود. به هنگام فوت مظفرالدين شاه از وي 18 دختر و 6 پسر به نامهاي محمدعلي ميرزا، ملك‌منصور ميرزا شعاع‌السطنه، ابوالفتح ميرزا سالارالدوله، ابوالفضل‌ميرزا عضدالسلطان، حسنعلي‌ميرزا نصرت‌السلطنه و ناصرالدين ميرزا ناصري باقي ماند.

پانوشت:
1ـ شاهان قاجار هفت نفر بودند كه به ترتيب عبارتند از : آقا محمدخان، فتحعلي شاه، محمدشاه، ناصرالدين شاه، مظفرالدين شاه، محمدعلي شاه و احمد شاه.
2ـ چهارمين فرزند ناصرالدين شاه مسعود ميرزا ـ ظل‌السلطان ـ نام داشت. ولي به دليل آنكه مادرش از قاجار نبود، نتوانست عنوان وليعهدي را كسب كند.
3ـ اين امتياز در هفتم خرداد 1280 براي مدت 60 سال به دارسي واگذار شد. 16 درصد عوايد حاصل از اجراي اين قرارداد به دولت ايران تعلق گرفت ـ به مقاله «سرگذشت نفت ايران از فوران اولين چاه تا پيروزي انقلاب» در سايت مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي مراجعه كنيد.
4ـ به مقاله نظامنامه، عدالتخانه و حكومت مشروطه در سايت مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي مراجعه كنيد.موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي

باغ قلهك

باغ قلهك

باغ قلهك

منطقه قلهک , شمیران , باغ قلهک

منطقه قلهک , شمیران , باغ قلهک

باغ قلهك چه‌ زماني از تسخير انگليس خارج مي‌شود؟
تمامي اسناد و مدارك موجود حكايت از “حق انتفاع” و نه “مالكيت” انگليس بر باغ قلهك دارد اما بايد ديد اين باغ چگونه به تسخير لانه جاسوسي دوم درآمد.
به گزارش خبرنگار سياسي باشگاه خبرنگاران؛ در خیابان شریعتی، حد فاصل خیابان دولت و پل صدر ديوار آجري قرمز رنگي است که در ميان مردم با نام «باغ قلهک» شناخته مي‌شود.

این باغ  از زمان قاجار به صورت امانت در اختیار دولت وقت انگليس قرار داشت که مطابق اسناد تاریخی لزوم پس گرفتن این باغ از سوی برخی فعالان سیاسی و همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شده است.
با این حال این باغ همیشه محل چالش دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت انگليس بوده است.
باغ قلهك، در واقع يك باغ با مجموعه اي از ساختمانها به وسعت ” بيست هكتار است كه يادگارهاي بسياري از سياست استعماري انگليس را در بردارد.
با توجه به اسناد و مدارك موجود، سفارت انگليس باغ قلهك را از زمان محمدشاه قاجار، تابستانها براي استراحت و تفرج اجاره مي كرده  و مال‌الاجاره اين محل در آن زمان ماهي 30 تومان يا 15 ليره بيشتر نبود، ولي اين مرحمت شاهانه اعتبار فراواني براي وزير مختار انگليس به ارمغان آورد و باعث افزايش شخصيت و اعتبار او در بين ديگر عوامل كشورهاي خارجي در ايران شد درحاليکه سفارت دولت انگلستان در آن زمان داراي مكان كوچكي در حوالي دروازه حضرت عبدالعظيم حسني(ع) بوده است.

 

ولي در سال 1286هـ.ق سفارت انگليس به شمالي ترين نقطه تهران در آن زمان (خيابان فردوسي) منتقل مي شود و اين كشور زميني به مساحت 15 جريب را به عنوان سفارت در اختيار مي گيرد كه امروزه نيز محل اصلي سفارت دولت انگليس در ايران است.

نبض سياست ايران در دوران قاجار و پهلوي در باغ قلهک مي‌تپيد. محفل‌ها و تصميمات گرفته شده در اين باغ که پيش‌کشي محمدشاه به سرجان ملک بود، تأثيرات فراواني بر تاريخ سياسي، اجتماعي و فرهنگي ايران داشته است.

با لغو حق کاپیتولاسیون، امتیازات ویژه انگلیسی‌ها از بین رفت اما سایه شوم استعمار بر این باغ زیبا باقی ماند.

در حال حاضر این باغ به عنوان اقامتگاه کارکنان و ييلاق سفارت استفاده می‌شود؛ همچنین تا چندی پیش از تعلیق فعالیت‌های شورای انگليس(بازوی فرهنگی و دیپلماسی عمومی انگليس)، این شورا در محل این باغ دایر بود.
سفارت انگليس در خيابان فردوسي است يا باغ قلهک؟
اما مسئله‌اي كه اكنون بيش از پيش رخ مي‌نمايد اين است كه سفارت انگليس كجاست؟ محوطه هم‌جوار با خيابان فردوسي و خيابان جمهوري اسلامي يا باغ قلهك؟ در حالي كه طبق قوانين بين‌المللي دولت‌ها تنها مجاز به داشتن يك محل به عنوان سفارتخانه در هر كشوري مي‌باشند كه آن سفارتخانه جزو خاك آن كشور يا دولت محسوب مي‌شود. از اين رو با وجود استقرار سفارت انگليس در خيابان فردوسي، معلوم نيست انگليسي‌ها در باغ قلهك چه مي‌كنند؟

طبق منابع وزارت امور خارجه، سندي در خصوص تملك انگليسي‌ها بر اين باغ وجود ندارد و قديمي‌ترين سند مكتوب كه به اين موضوع مربوط مي‌شود به تاريخ 1278 قمري مي‌رسد كه نامه تشكر سفير انگليس به خاطر واگذاري باغ قلهك مي‌باشد.

ماهیت حقوقی حق انتفاع چیست ؟

مساله ” حق انتفاع ” و نه “مالكيت” از موضوعات مهمي است كه در ماجراي حضور انگليسي ها در باغ قلهك بايد مد توجه قرار گيرد.

در قانون مدنی حق انتفاع عبارت از حقی است كه به موجب آن شخص می‌تواند از مالی كه عین آن ملك دیگری است یا مالك خاصی ندارد، استفاده كند.

در حق انتفاع، مال در مالكیت شخصی دیگر است و منافع نیز ملك شخص دیگری است و فقط شخص دارای حق انتفاع، حق استفاده و بهره‌برداری از آن را دارد، نه حق مالكیت بر آن.

حق انتفاع یكی از شاخه‌ها و مراتب مالكیت است كه طی قراردادی به شخص واگذار می‌شود؛ پس جزء اموال وی محسوب می‌شود.

 

مجلس وارد ماجرا مي شود

ابهامات موجود درباره نحوه واگذاري باغ قلهك به انگليس و وجود شواهد جدي براي تصرف غيرقانوني اين مكان توسط سفارت انگليس سبب شد مجلس شوراي اسلامي ، مساله باز پس گيري اين باغ را در دستور كار قرار دهد.

اول بهمن ماه ۸۵، سردار سیدمحمد باقرزاده رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس ضمن حضور در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس هفتم، گفت «کمیته‌های تخصصی قوای سه گانه کشور در سه سطح مختلف این موضوع را کارشناسی کرده و مدارک مورد نیاز به منظور طرح دعوا در محاکم داخل کشورمان تهیه شده و به زودی شکایتی تقدیم قوه قضاییه می‌شود تا پرونده در مسیر قانونی پیگیری شود.

کمیسیون اصل ۹۰ مجلس هفتم اسناد و مدارک ارائه شده از سوی مسئولان پیگیری پرونده را مورد بررسی قرار داده و بالاتّفاق بر آنها صحه گذاشته و تأکید کردند سند عادی مورد ادعای انگلیس برای تملک باغ مذکور مخدوش است. دولت انگلیس مدرک محکم برای اثبات ادعای خود ندارد و جمهوری اسلامی ايران به اندازه کافی سند و مدرک برای اثبات ادعای خود دارد و هماهنگی بین قوای سه گانه که از ضرورت‌های پیگیری این استرداد باغ تصرف‎شده قلهک بوده است در سطح بالایی وجود دارد و کار در مسیر طبیعی و براساس این عزم و اراده جدی در حال پیگیری است».

 

تهديد انگليسي ها به عمل متقابل

تیرماه سال ۱۳۸۶ طرح دوفوریتی الزام دولت به تعیین وضعیت و تبدیل باغ قلهک به پارک موزه استعمارشناسی و استکبارستیزی توسط تعدادی از نمایندگان مطرح شده بود.

در حالی که مجلس هفتم مشغول تصویب طرح دو فوریتی الزام دولت به تبدیل باغ قلهک به پارک موزه استعمارشناسی بود، ظاهراً سفیر وقت انگلیس در تهران در اقدامی عجیب مبادرت به صدور پیام خطاب به نمایندگان ملت ایران کرد. بنابر برخی گزارشات، در ۳۰ خرداد ۸۶،جفري آدامز سفير وقت انگلیس در تهران، نمایندگان ملت را به بازپس‌گیری مراکز فرهنگی جمهوری اسلامی در لندن به ویژه باغ منچستر در صورت تغییر وضعیت باغ قلهک تهدید کرد.

در همین حال، کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی مجلس هفتم با بیان اینکه مجلس و کمیسیون مذکور نسبت به این موضوع حساس است، درباره تهدیدات سفیر انگلیس درباره اقدامات تلافی جویانه انگلیس در صورت ادامه پیگیری موضوع باغ قلهک با اشاره به اینکه کمیسیون امنیت ملی اظهار نظر مقامات خارجی را زیر نظر دارد، گفت «اسناد ایران درباره باغ منچستر که اکنون کنسولگری ایران در آن قرار دارد، کافی است».

سردار باقرزاده نیز با اشاره به اینکه مسئله باغ قلهک مسئله ساده‌ای نیست که بتوان از آن گذشت، گفته بود «قیاس “باغ قلهک ” با باغ “منچستر ” قیاس نادرستی است، زیرا باغ منچستر در زمان ناصرالدین شاه توسط ایران خریداری شده و مدارک خرید آن را هم در اختیار داریم و اگر دولت انگلیس فکر می‌‌کند دولت جمهوری اسلامی ادعای غیرقانونی در مورد باغ منچستر دارد، بهتر است با ارائه مدارک و اسناد پا پیش بگذارد و این باغ را از ایران پس بگیرد».

 

«کمیته آزادسازی باغ قلهک» تشکيل شد

تشکیل «کمیته آزادسازی باغ قلهک» نیز از جمله فعالیت‌های ایران برای بازپس‌گیری این باغ بوده است.

۱۳ تیر ۱۳۸۸ سردار سیدمحمد باقرزاده رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس گفته بود «با گذشت ۵ سال از اثبات حقانیت دولت ایران و غصبی بودن باغ قلهک توسط دولت انگليس، تاکنون این دولت برای بازگرداندن حق قانونی و مطالبه عمومی ملت ایران هیچ‌گونه گام مؤثر و مفیدی برنداشته است و از ورود کارشناسی به این پرونده به شدت هراسان است».

رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در ۲۶ مرداد ۱۳۸۹ در پاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا قوه قضاییه در خصوص استرداد باغ قلهک حکم عادلانه‌ای صادر کرده است، بیان کرده بود «حتماً حکم عادلانه صادر خواهد شد، ولی مسیر پرونده‌های مختلف ممکن است وقت‌گیر باشند و به محض اینکه به نتیجه برسد، اعلام خواهیم کرد».

دوم آبان ۱۳۸۹ یکی از اعضای ستاد آزادسازی باغ قلهک از تمایل «علاءالدین بروجردی» رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس برای ارائه طرح دوباره موضوع «بازپس‌گیری باغ قلهک» خبر داد.

شکايت درباره تصرف باغ قلهک به مراجع قضائي

۲ روز بعد از این خبر، منوچهر متکی وزیر امور خارجه وقت کشورمان در خصوص وضعیت باغ قلهک گفت «در رابطه با باغی که به طور مستقل در اختیار انگليس در تهران است از سوی افرادی حقیقی به مراجع قضایی شکایت شده است.

این شکایت باید مرحله نهایی خود را طی کند و بعد از اعلام نظر مراجع قضایی وزارت امور خارجه با توجه به سوابق و پیشینه موجود این موضوع را پیگیری کند. در خصوص پیگیری این قضیه نیز هنوز حکمی به وزارت امور خارجه ابلاغ نشده است».

 

شكايت شهرداري به قوه قضاييه به خاطر نابودي 300 اصل درخت در باغ قلهک

در آخرين تحولات مربوط به اين باغ ، شهرداري تهران اين بار وارد ماجرا شد و به خاطر سوزاندن و قطع غيرقانوني در ختان اين فضاي سبز توسط انگليسي ها به قوه قضائيه شكايت كرد.

قاليباف شهردار تهران با اشاره به اين كه نابودي بيش از 300 درخت قديمي در فاصله زماني كوتاه اقدامي نيست كه بتوان از آن چشم پوشي كرد، گفت : به همكارانم در شهرداري تهران ابلاغ مي كنم در كوتاه ترين زمان ممكن پرونده تخلفات سفارت انگليس در باغ قلهك را به قوه قضائيه ارجاع داده و مطمئنم دستگاه قضايي نيز با دقت ، سرعت و قاطعيت نسبت به اعاده حقوق شهروندان اقدام خواهد كرد.
نمایندگان مجلس: امکان باز‌پس‌گیری باغ قلهک وجود دارد

در جلسه اي اخذ سند این باغ توسط انگلیس در سال 1309 با دقت بررسی گردید و مشخص شد مراحل قانونی لازم در مقطع مذکور طی نشده و سند صادر شده عملا غیرقانونی و باطل است.

رییس کمیته مطالبات ملی کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: امکان باز‌پس‌گیری باغ قلهک از بعد حقوق داخلی و بین‌المللی وجود دارد.

سیدحسین نقوی حسینی در تشریح نتایج این کمیته که با حضور حقوق‌دانان ارگان‌های مختلف و ذی‌ربط جمهوری اسلامی ایران برگزار شده بود، اظهار کرد: ‌در جلسه دو ساعته امروز اخذ سند این باغ توسط انگلیس در سال 1309 با دقت بررسی گردید و مشخص شد مراحل قانونی لازم در مقطع مذکور طی نشده و سند صادر شده عملا غیرقانونی و باطل است.

رییس کمیته مطالبات ملی ادامه افزود: این کمیته از طرف مجلس شورای اسلامی تهیه دادخواست قانونی برای باز‌پس‌گیری باغ را دنبال خواهد کرد. هم‌چنین در این جلسه موضوع شکایت شهرداری تهران از سفارت انگلیس به خاطر قطع صدها اصله درخت کهنسال مورد بررسی و تایید قرار گرفت.

نماینده ورامین و پیشوا در مجلس تاکید کرد: برای تصمیم‌گیری در این زمینه کمیته ویژه‌ای از حقوقدانان برجسته تشکیل خواهد شد تا موضوع مهم تهیه دادخواست مذکور را دنبال نمایند.

 

تسخير سفارت انگليس در تهران توسط دانشجويان

در تاریخ ۸ آذر ۱۳۹۰ نیروهای بسیج وارد سفارت انگلیس شدند و پرچم کشور انگلیس را پایین آورده و آتش زدند و نشان سلطنتی دولت انگلیس را از داخل سفارت این کشور در تهران به بیرون ساختمان سفارت آوردند.

در همين حين معترضان دیگری وارد اقامتگاه دیپلماتیک انگليس در باغ قلهک شدند.

این اقدام‌های معترضان، تنها ۲ روز پس از تأیید نهایی مصوبه مجلس در کاهش روابط ایران و انگليس صورت گرفت.
بازپس‌گیری باغ قلهک روی میز کمیسیون امنیت‌ملی

علی لاریجانی رئیس مجلس نیز در نطق روز بعد خود در صحن علني اعلام کرد که این اقدام، واکنش ملت ایران به دسیسه‌های تاریخی انگلیس علیه ایران بوده و در عین حال مجلس همه را به رفتارهای قانونی و توام با نظم توصیه می‌کند.

در همين خلال با تحرکات سفارت انگلیس در دعوت از دیپلما‌ت‌های سایر کشورها برای حضور در این سفارتخانه و باغ قلهک، برخی نمایندگان از احتمال طرحی برای برخورد با این سفارتخانه‌ها خبر دادند.

حسین نقوی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ادعای خسارت یک میلیون پوندی به سفارت انگلیس را واهی دانست وگفت: جمهوری اسلامی ایران به هیچ عنوان تن به خواسته‌های نامشروع انگلیسی‌ها نخواهد داد.

در همین حال محمود احمدی بیغش عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اعلام خبر تشکیل جلسه کمیته ویژه این کمیسیون به منظور بررسی موضوع بازپس‌گیری باغ قلهک گفت: اسناد مالکیت ایران بر این باغ به مراجع بین‌المللی ارائه می‌شود.

وي افزود: با جمع‌آوری اسناد در‌خصوص مالک ایران در باغ قلهک و با همکاری دستگاه قضایی و وزارت خارجه طرح دعوی در مراجع بین‌المللی قضایی صورت خواهد گرفت.

به گفته وی، هدف این کمیته جمع‌آوری کلیه اسناد از سوی سازمانهای مختلف از جمله بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مرکز اسناد انقلاب اسلامی و وزارت خارجه و دیگر سازمان‌ها و مجموعه‌هایی که اسنادی مبنی بر مالکیت ایران بر باغ قلهک رادارند، است.

تعيين دستگاه هاي متولي باز پس گيري باغ قلهک

رئيس کميته مطالبات ملي مجلس شوراي اسلامي با اشاره به جلسه دوشنبه 26 دي ماه 1390 اين کميته گفت: شهرداري تهران، ديوان محاسبات، وزارت امور خارجه و معاونت حقوقي رياست جمهوري به عنوان دستگاه هاي متولي، موظف به انجام اقدامات قضايي براي باز پس‌گيري باغ قلهک شدند.

سيد حسين نقوي حسيني نماينده مردم ورامين در مجلس شوراي اسلامي در گفتگو با خبرنگار پارلماني باشگاه خبرنگاران با بيان اينکه کميته مطالبات ملي بمنظور جمع‌بندي راهکارهاي قضايي لازم براي باز پس‌گيري باغ قلهک تشکيل شد، گفت: کارشناسان حقوقي، ابعاد و راهکارهاي قضايي باز‌پس‌گيري باغ قلهک را مورد بحث و بررسي قرار داده و همچنين دستگاه‌هاي متولي اقدامات قضايي در اين زمينه را تعيين كردند.

وي ادامه داد: طي اين بررسي‌ها مسجل شد که شهرداري تهران، ديوان محاسبات، وزارت امور خارجه و همچنين معاونت حقوقي رياست جمهوري مي توانند برحسب وظايف و اختيارات حقوقي خود، نقض‌هاي موجود در صدور سند و تصرف باغ قلهک توسط دولت انگليس را پيگيري قضايي کنند.

عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس با بيان اينكه شهرداري تهران اقدامات لازم در خصوص قطع درختان در باغ قلهک را صورت داده، گفت: مقرر شد ساير دستگاه ها نيز با اقدامات قضايي مورد نياز و بررسي راه‌هاي کارشناسي، مدارک مستندي را تهيه كنند تا نهايتا اقدام قضايي لازم براي باز پس گيري باغ قلهک صورت پذيرد.

رئيس کميته مطالبات ملي در پايان خاطر نشان کرد: همه اعضا و دستگاه‌هاي شرکت‌کننده در اين جلسه بر ضرورت انجام اقدام قضايي براي باز پس گيري باغ قلهک اجماع دارند.

 

اجاره‌نامه انگلیسی گم شد

 

اجاره‌نامه «باغ قلهک» یا همان سفارت انگليس گم شده است؛ آن هم نه امروز و دیروز که پنج سال پیش.

سندی که مالکیت ایران را بر باغ قلهک نشان می‌دهد، این خبر را مسوول سابق بخش نسخ خطی کتابخانه مجلس اعلام کرد.

 

«عبدالحسین حائری» رییس اسبق کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس در مراسمی که برای تجلیل از او در محل کتابخانه برگزارشد گفت «سند باغ قلهک را در یک پاکت قرار دادم و آن را درون صندوق کتابخانه و مرکز اسناد مجلس قرار دادم؛ اما زمانی که برای آخرین بار به صندوق مراجعه کردم اثری از اجاره‌نامه باغ قلهک ندیدم؛ در صندوق کتابخانه مجلس، نسخ و اسناد بسیار مهم قرار می‌گیرد اما هنوز بعد از گذشت پنج سال معلوم نشده است که چه کسی در این صندوق را گشوده و بر سر این سند چه آمده است.»

اجاره‌نامه باغ قلهک یا سفارت انگليس همان سندی است که نشان می‌دهد اين سفارت بر این باغ معروف مالکیتی ندارد. شهرداری تهران همواره اعلام کرده باغ قلهک متعلق به این ارگان است و سفارت انگليس نمی‌تواند خود را مالک بداند.

بنا بر اعلام حائری دلایل مفقود شدن این سند مهم از مخزن کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شواری اسلامی مشخص نیست. در پنج سالی که از مفقودشدن سند مالکیت ایران بر باغ قلهک و مستاجر بودن سفارت انگليس می‌گذرد، هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی‌ای انجام نشده است.

انتشار خبر گم‌شدن این سند مهم در حالی است که روابط جمهوری اسلامی و انگليس پس از حمله سال‌گذشته تعدادی از دانشجویان به سفارت انگليس و باغ قلهک در شرایط ويژه اي قرار گرفته است.

هر دو کشور، سفارت‌خانه‌هایشان را پس از این اتفاق تعطیل کرده‌اند. هرچند در چند روز گذشته دیداری میان وزیر امور‌خارجه جمهوری اسلامی و انگليس در حاشیه نشست کابل به درخواست طرف انگليسي برگزار شد؛ دیداری که با اعتراض‌هایی از جانب برخی نمایندگان مجلس مواجه‌شد.

نماينده تهران: اسناد مالکيت ايران بر باغ قلهک در اختيار کميسيون امنيت ملي مجلس است

اسماعيل کوثري نماينده تهران در مجلس شوراي اسلامي در گفتگو با خبرنگار پارلماني باشگاه خبرنگاران، از تشکيل کميته مطالبات ملي در کميسيون امنيت ملي مجلس نهم خبرداد و گفت: اين کميته در مجلس نهم با 12 عضو تشکيل شده است که بدليل کمبود وقت تعيين اعضاي هيئت رئيسه به جلسات بعد موکول شده است.

وي افزود: پيگيري وضعيت باغ قلهک نيز بخشي از منافع ملي ما را تشکيل مي دهد.

اين عضو کميسيون امنيت ملي در ادامه تصريح کرد: بعد از پايان تعطيلات مجلس، جلسات کميته پيگيري مطالبات ملي اين کميسيون بطور منظم برگزار مي شود.

کوثري خاطرنشان کرد: در پيگيري هاي صورت گرفته در مجلس هشتم، اسنادي دال بر مالکيت قانوني جمهوري اسلامي ايران بر باغ قلهک بدست آمد که نشانگر تصرف غيرقانوني انگليس بر اين باغ است.
پرونده سند گم شده باغ قهلك به كميسيون اصل 90 رفت
محمد علي پور مختار نماينده مردم همدان، كبودرآهنگ، بهار و لالجين در مجلس شوراي اسلامي  با اشاره به برخي اخبار منتشره مبني بر مفقود شدن سند باغ قلهك گفت: گم شدن سند مالكيت يك مكان ادعاي پوچي است چرا كه اسناد صادر شده در ادارات ثبت بايگاني مي شود و فقدان يك سند، مالكيت كشور را نسبت به آن مكان از بين نمي برد.

وي در ادامه با بيان اينكه سند گم شده را بايد از سازمان ثبت اسناد مطالعه كرد افزود: نبايد به بهانه گم شدن سند مالكيت چراغ سبزي به دولت انگليس و حاميان نشان داده و حقوق ملت تضييع شود.

رئيس كميسيون اصل 90 مجلس همچنين تصريح كرد: اين كميسيون در صورت لزوم به موضوع مفقود شدن سند مالكيت باغ قلهك ورود پيدا كرده و آن را به صورت جدي پيگيري و از حقوق ملت ايران صيانت و دفاع خواهد كرد.
در طول این سال‌ها تلاش‌هایی در سطح قوه قضاییه، کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، دیوان محاسبات کشور و همچنین معاونت حقوقی و پارلمانی وقت ریاست جمهوری و شخصیت‌های حقوقی کشورمان صورت گرفته است که همگی بر حقانیت جمهوری اسلامی ایران در این ماجرا تأکید کرده‌اند لذا اميدواريم هرچه زودتر اين باغ ملي از تسخير انگليس خارج شود.

گزارش از: فاطمه باقري منبع وبسایت خبرنگاران جوان : http://www.yjc.ir/fa/news/ – گرداوری گروه فن و هنر ایران زمین بخش خبر :  

موضوع اصلی باغ قلهک ؛ مشتی حسین ، باغ شاهزاده قلهک

یخدان دوره قاجاریه در رفسنجان +عکس

یخدان دوره قاجاریه در رفسنجان +عکس

یخدان دوره قاجاریه در رفسنجان +عکس

یخدان دوره قاجاریه در رفسنجان

یخدان دوره قاجاریه در ‌روستای عباس‌آباد حاجی نگین گردشگری شهرستان رفسنجان میزبان ایرانگردان و جهانگردان است.

خبرگزاری فارس: روستای عباس‌آباد حاجی در چهار کیلومتری مرکز شهر رفسنجان واقع شده و تقریبا متصل به شهر است و این روستا در مسیر جاده رفسنجان داوران قرار دارد.خانه‌ای قدیمی در این روستا وجود دارد که توجه افراد را به خود جلب می‌کند، درب خانه را زدیم و‌ مردی تقریبا 50 ساله درب را به روی ما باز کرد …

فضایی قدیمی به چشم خورد، برج بلندی در باغی بزرگ متصل به این خانه اما با دیواری جدا شده و درب کوچک قرمز رنگ خودنمایی می‌کرد.

یخدان دوره قاجاریه نگین گردشگری رفسنجان/قفلی که 47 سال باز نشده

وارد خانه شدم‌ 2 طبقه بود، طبقه اول نگهبان خانه سکونت داشت و طبقه دوم راه پله‌هایی قدیمی و خطرناکی داشت، درب کوچکی باز هم جلب توجه می‌کرد که روی آن تاریخی نوشته بود 1346.

نگهبان می‌گفت: این درب از همین تاریخی که روی آن نوشته تا‌کنون باز نشده یعنی 47 سال، خانه در حال تخریب بود و بیش از 100 ساله به نظر می‌رسید و گچ‌بری‌های آن در حال ریزش بود و راه پله‌ها هم امنیت نداشت و فریاد می‌زد که نیاز به مرمت دارد.

از این خانه به سمت بیرون رفتم در خیابان اصلی یک اثر تاریخی زیبا به چشم می‌خورد، یخدان‌، مکان تاریخی و زیبای دیگری در این روستا بود که بسیار زیبا بازسازی‌ شده بود و همچون عروسی زیبا در روستا چشم‌نوازی می‌کرد.

یخدان عباس‌آباد همان مکان معروفی است که بازدیدکنندگان زیادی دارد و گردشگران داخلی و خارجی زیادی از این مکان تاریخی بازدید می‌کنند.

یخدان عباس‌آباد میراثی گرانبها از گذشتگان است

عباس فتحی نماینده میراث فرهنگی، صنایع‌‌دستی و گردشگری در رفسنجان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: یخدان عباس‌آباد حاجی در سده 12 هجری قمری بنا شده و مربوط به دوران قاجاریه است.

وی تصریح کرد: این یخدان دارای حصار بلند به ارتفاع 12 متر در خیابان اصلی روستا واقع شده است.

یخدان دوره قاجاریه نگین گردشگری رفسنجان/قفلی که 47 سال باز نشده

فتحی عنوان کرد: یخدان‌ها چاله‌هایی هستند که در گذشته به منظور نگه‌داری یخ از زمستان تا اواخر فصل تابستان مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

وی خاطر‌نشان کرد: ارزش یخدان‌ها نسبت به مدت زمان طولانی در نگه‌داری بوده و به نوعی گنجی برای مردمان زمان خود محسوب می‌شدند.

نماینده میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در رفسنجان گفت: سازه یخدان، چاله یخ به عمق 10 تا 15 متر و دیوار و حصار به ارتفاع 10 تا 12 متر، پلان دایره‌ای و پوششی از خشت، ملات‌، رس و به صورت گنبدی بلند است که نمادی از معماری گذشتگان به شمار می‌رود.

یخدان دوره قاجاریه نگین گردشگری رفسنجان/قفلی که 47 سال باز نشده

دهیار روستای عباس‌آباد حاجی رفسنجان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: روستای عباس‌آباد حاجی در حال حاضر سه هزار و 300 نفر جمعیت دارد و بیش از یک‌هزار خانوار در این روستا زندگی می‌کنند.

حمیدرضا قلی‌زاده تصریح کرد: خانه قدیمی روستا متعلق به مرحوم محمدحسین امینیان از وراث حاج‌آقا‌علی بانی بزرگترین خانه خشتی دنیاست که قدمتی 100 ساله دارد.

وی افزود: این خانه در حال تخریب است اما ورثه امینیان نسبت به مرمت و یا در اختیار میراث فرهنگی قرار دادن قدمی بر نداشتند.

کمبود مدرسه در روستا

دهیار روستای عباس‌آباد حاجی رفسنجان با بیان اینکه بیشتر خانوارهای روستا جوان هستند و هر کدام تعدادی فرزند دبستانی دارند، افزود: این روستا دبستان پسرانه ندارد و ساکنان روستا مجبور هستند فرزندان خود را به مدارس داخل شهر یا روستاهای اطراف بفرستند که این امر سختی‌های خودش را دارد.

11 هزار متر زیر‌سازی و آسفالت معابر

دهیار روستای عباس‌آباد حاجی ادامه داد: وسعت روستا حدود 54 کیلومتر است و با توجه به بودجه کم، آسفالت ضعیفی در معابر وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: هر چه در توان دهیاری باشد برای ساماندهی وضعیت آسفالت استفاده می‌شود که در همین راستا سال‌جاری 11 هزار متر زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت در حال انجام است و 400 میلیون تومان برآورد هزینه شده است.

قلی‌زاده افزود: از دیگر نیازهای جوانان روستا، سالن ورزشی است که اوقات فراغت خود را به جای بیکار نشستن به سالن‌های ورزشی بروند‌.

وی گفت: زمین چمن روستا حدود 30 سال پیش‌ از سوی خیران ایجاد شده و تنها مکان ورزشی جوانان روستا به شمار می‌رود.

یخدان دوره قاجاریه نگین گردشگری رفسنجان/قفلی که 47 سال باز نشده

دهیار عباس‌آباد حاجی ادامه داد: روستای ما با افتخار به خود می‌بالد که هفت شهید والامقام تقدیم اسلام و انقلاب اسلامی کرده و چشمان اهالی روستا منتظر یک نفر جاویدالاثر هستند.

وی یادآور شد: وجود یک زن شهیده در روستا که در کنگره بزرگ حج در جریان برائت از مشرکان به شهادت رسید از دیگر افتخارات روستای عباس‌آباد حاجی رفسنجان است.

قلی‌زاده به پایگاه شهید خدادادی روستا اشاره کرد و گفت: این پایگاه با بیش از 300 نفر عضو فعال در ایجاد امنیت برای روستا تلاش می‌کند.

کلمات کلیدی :

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره چینی ، گره سازی منحصر به فرد در معماری یک مسجد در شیراز ، چشمان هر بیننده ای را متحیر می سازد .مسجد نصیرالملک شیراز از مساجد شیراز است که در محله گودعربان و خیابان لطفعلی خان زند و در نزدیکی مسجد شاه چراغ مشهور قرار دارد این مسجد که از بناهای دوران قاجار است در سال ۱۲۹۳ قمری توسط حسنعلی نصیرالملک ساخته شد. مدت ساخت آن حدود ۱۲ سال و از سال ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ شمسی به طول انجامیده است.

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

مسجد نصیر الملک شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره سازی ، گره چینی و معماری داخلی مسجد نصیرالملک

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز


مسجد نصیر الملک

مسجد نصیر الملک یکی از مساجد قدیمی شیراز است که در محله گود عربان و در جنوب خیابان لطفعلی خان زند و در نزدیکی امامزاده شاه چراغ قرار گرفته است.

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

میز گردشگری ؛ این بنا به دستور “میرزا حسن علی” ملقب به “نصیر الملک” یکی از بزرگان سلسله قاجار، ساخته شده و معماری آن به دست “محمد حسن معمار” بوده است. مدت ساخت آن حدود ۱۲ سال بود و از سال ۱۲۵۵ تا ۱۲۶۷ خورشیدی به طول انجامید.

مرمت، حفظ و نگهداری این بنای باشکوه و ارزشمند، با رعایت استانداردهای بین‌المللی مرمت آثار تاریخی از سال‌ها پیش توسط موقوفه نصیرالملک به تولیت “محمود قوام” آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

مسجد دارای صحن وسیعی است که در سمت شمال مسجد قرار دارد. در ورودی دارای طاق نمایی بزرگ بوده که سقف آن با کاشی‌های رنگارنگ مزین گشته است. درهای ورودی این مسجد، دو در بزرگ چوبی است که در بالای آن بر روی سنگ مرمر شعری از “شوریده شیرازی” به مناسبت سازنده مسجد و سال اتمام آن نوشته شده است.
مسجد دو شبستان شرقی و غربی دارد. شبستان غربی پوشش آجری داشته و بیشتر بر روی آن کار شده و زیباتر است.٬ طاق این شبستان بر روی ستون های سنگی و با طرح مارپیچ بر روی آن در دو ردیف شش‌ تایی و به تعداد 12 عدد به نیت دوازده امام قرار گرفته است.هم چنین این شبستان دارای هفت درگاه که آن را به صحن مسجد مرتبط می‌ کند، با هفت در چوبی با شیشه‌های رنگارنگ است. سنگ تراشی و تزیین این شبستان الهام گرفته از مسجد وکیل شیراز است.

طاق و دیوارهای این شبستان با کاشی کاری های زیبا تزیین گشته است. کف آن با کاشی‌های فیروزه‌ای و سقف آن با نقش گل و بوته و آیات قرآنی مزین گردیده است. این شبستان در واقع شبستان تابستانه محسوب می‌شود.

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

 

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

دکوراسیون ، معماری سنتی مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد  ، دکوراسیون ، معماری داخلی مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی هنر سنتی ایران زمین

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد

nasirolmolk-5

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی درب و پنجره مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

نور در معماری ایران زمین 

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد

nasirolmolk

معماری داخلی مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

گره چینی هنر سنتی ایران زمین مسجد شیراز

معماری داخلی مسجد دیدنی های شیراز – گره چینی هنر سنتی ایران زمین  مسجد شیراز

WhatsApp chat