چوب ممرز

معرفی درخت ممرز

نام درخت ‌چوب ممرزcarpinus betulus  می باشد، درختی برگریز که شاخ و برگ اروپایی  متداول و گونه ای از درخت در خانواده ی توس است. درختی بومی که در آسیای غربی و اروپای مرکزی، جنوبی از جمله جنوب انگلستان و تا شرق اروپا همچون اوکراین و غرب روسیه نیز امتداد یافته ‌است. در شمال کشور ما در جنگل های میان بند دیده می شود و بومی جنگل های شمال ایران نیز می باشد.

چوب درخت ممرز
چوب درخت ممرز

این درخت برای رشد خوب نیاز به آب و هوای گرم دارد و فقط در ارتفاعات تا 1000 متر (3،281 فوت) با درختان بلوط و راش دیده می شود. و همچنین یک درخت متداول در جنگل های “شل” است. حدود 40 گونه ممرز در نیمکره ی شمالی رشد می کنند. بیشتر گونه های ممرز در آسیا، به ویژه چین یافت می شوند. با فرارسیدن پاییز، دراین درختان سایه های نارنجی، قرمز و زرد زنده می شوند.

کاربرد چوب در آلات موسیقی

جنگل و درختان چوب ممرز
جنگل و درختان چوب ممرز

درختان ممرز در سایه ی درختان دیگر شکل  ظاهری جذاب دارند اما در نور آفتاب، الگوی  رشد و انبوهی متراکم دارند. درختان ممرز سایه ای با کیفیت عالی هم برای انسان و هم برای حیوانات فراهم می کنند. گسترش شاخه های محکم این درختان تقریبا برابر با ارتفاع آن ها است.

گرده افشانی گیاهان ممرز

گرده افشانی این گیاهان به وسیله ی باد صورت می گیرد. رویش و تخم افشانی این درختان زیاد می باشد. پراکندگی در بافت این درختان به صورت منافذ کوچک و متوسط و اغلب به صورت شعاعی یا  مورب  است. افشانندگی این درخت نسبتا زیاد و به تعداد بالا و متناوب است که در فاصله ی شعاعی ۲ تا ۴ متری انجام می شود. این نکته شایان ذکر است که عدم تقارن بذر باعث می شود که هنگام ریزش چرخش داشته باشد و البته باد پراکندگی را بهبود می بخشد.

کاربرد درمانی گیاهان ممرز

برگ های درختان ممرز هموستاتیک هستند. آنها در کمپرس های خارجی برای متوقف کردن خونریزی و بهبود زخم ها استفاده می شوند. از آب مقطر تهیه شده از برگ های درخت ممرز، برای تولید پماد چشم استفاده می کنند. برگ های درختان ممرز در ماه آگوست برداشته می شوند و آنها را برای استفاده های بعدی خشک می کنند. این گیاه در داروهای ” گل باخ” استفاده می شود.

کاربرد درختان ممرز در باغبانی

برگ درخت ممرز
برگ درخت ممرز

جنبه های زیبایی درختان ممرز در باغبانی فضاهای سبز بی شمارند. طراحان باغ با سلیقه های متفاوت می توانند ازاین درختان به شکل بی نظیری استفاده کنند. در یک باغ یا یک پارک،  ازاین درختان می توان به صورت گروهی یا به صورت جداگانه برای کاشت استفاده کرد و از تاج های متراکم این درختان چهره های تزئینی ایجادکرد.

درختان ممرز برای ایجاد ترکیب های باغبانی چشم انداز استفاده می شوند. این درختان هم در خورشید و هم در سایه ی جزئی احساس خوبی می دهند. این درختان سرمازدگی  و شرایط شهری را تحمل می کنند. روی خاک های مرطوب رشد می کنند، بنابراین در زمان خشکسالی نیاز به آبیاری دارند. با این حال این درختان را در مناطق دشتی، تالاب ها یا جایی که برف در زمستان انباشته می شود، رشد نمی دهند.

درخت ممرز هرس را به خوبی تحمل می کند و به آرامی رشد می کند برای همین می توان برای مدت طولانی به آن شکل خاصی بخشید. همچنین این درخت برای ایجاد بونسای مناسب است.

 پرورش درختان ممرز به صورت گروهی

گیاهان درختان ممرز را می توان به عنوان یک پرچین متوسط و بلند پرورش داد. این درختان برگ های مرده ی خود را در تمام زمستان حفظ می کنند. در صورتی که حداقل یکبار در سال آن هم در اواخر تابستان چیده می شوند.این گیاهان را نباید در بهار که فصل رشد آنها است چید، زیرا آسیب زیادی به آنها وارد خواهد شد.

درختان ممرز

طبقه بندی گیاه ممرز

گیاه ممرز از دسته ی گیاهان گلدار می باشد که از رده ی دولپه ای ها، راسته ی توس ها، تیره ی توسکایان و سرده ی کارپینوس می باشد.

درخت ممرز ازنظر بوم شناسی

ممرز در خاک معمولی و هر نوع خاکی که داری مقداری آهک باشد می روید. در انگلستان، درختان خاک ها یی را با pH از 3.6 تا 4.6 ترجیح می دهند اما تا 7.6 را تحمل می کنند. ممرز از رطوبت خیلی زیاد خاک، گریزان است. در کل  اسیدیته ی زیاد خاک را تحمل نمی کند و به همین دلیل در جامعه های بلوط و راش درحال تخریب این گونه ناپدید می گردد.

چوب درخت ممرز
چوب درخت ممرز

ممرز به پتاسیم و نیتروژن زیاد و به کلسیم در خاک احتیاج دارد. آنها در خاک هایی با محتوای رس متوسط وجود دارند و از خاک هایی با محتوای رس مخصوصاً زیاد یا کم خودداری می کنند.

درختان ممرز از خورشید کامل یا سایه جزئی، حاصلخیزی متوسط و رطوبت جزئی خاک تغذیه دارند. این سیستم دارای ریشه ی کم عمق و گسترده ای است که با قطع کامل درخت مشخص می شود.

از آنجا که به خوبی در جهت برش ایستاده و دارای شاخ و برگ های متراکم است، در باغبانی چشم انداز است. عمدتاً به عنوان پرچین های بلند و مخصوص استفاده می شوند. شاخه های این درخت با ارتفاع کم از سطح زمین رشد می کنند.

ویژگی های چوب ممرز

 چوب ممرز
چوب ممرز

چوب درخت ممرز Hornbeam نام دارد. چوبی بسیار سخت با استحکام زیاد است. رنگ چوب ممرز خاکستری سفید است که وسط این چوب قهوه ای مایل به زرد روشن است که به وضوح ازچوب های دیگر تشخیص داده می شود. در نور آفتاب به مرور زمان زرد می شود. شکل این چوب به صورت خطوط باریک وکمی درهم تنیده با یک بافت یکنواخت است. این چوب بوی مشخصی ندارد. بر روی سطح مقطع این چوب لایه های سالانه ی موج دار قابل مشاهده است که اغلب از عرض های مختلفی برخوردار هستند.

مقاومت واستحکام چوب ممرز

این چوب از نظر مقاومت در برابر پوسیدگی از دوام بالایی برخوردار نیست و همچنین در معرض حمله حشرات قرار دارد. بدون پردازش ویژه در معرض پوسیدگی است. این گونه ی چوب  در ضمیمه ی معاهده چند جانبه برای حفاظت کردن از جانوران  و گیاهان یا در لیست قرمز اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و گونه های تهدید شده ذکر نشده است.

کاربرد های چوب ممرز

چوب ممرز به دلیل سختی و مقاومت آن در مصارف بیشماری کاربرد دارد. این چوب در ایالات متحده مورد استقبال زیادی واقع می شود. از این چوب برای پوشش سقف منازل، حصار، بادگیر و همچنین از آن برای ساخت شمع معادن و تهیه زغال استفاده می شود. از دیگر کاربردهای چوب ممرز تهیه خمیر کاغذ، مقوا و ساخت کلید پیانو و دسته ی چکش است. از چوب  ممرز در پارکت  هنری برای ایجاد پس زمینه و جزئیات تصویر استفاده می شود.

میز بیلیارد , کفپوش , کاربرد های چوب ممرز

 چوب ممرز در ساخت میز بیلیارد

چوب ممرز در ساخت کلیه نشانه های بیلیارد استفاده می شود. از آنجا که عملا هیج درخت سفید دیگری با همان تراکم وجود ندارد. بنابر این، امروزه همه استادان بیلیارد از این چوب برای ایجاد مدل های خود استفاده می کنند. ممرز سفتی و مقاومت در برابر سایش را نشان می دهد، که برای بازی های مکرر بیلیارد مهم است .

اسلب چوب ممرز
اسلب چوب ممرز

ترکیبی از چوب ممرز و شیشه

طراحان دکور ازچوب ممرز برای طراحی و ساخت ایده های بسیاری استفاده می کنند. چوب درختان ممرز از نظر چگالی، نیمه سنگین می باشند که می توان از آنها برای ساخت انواع وسایل از جمله:  مبلمان،  میز، تخت، تابلو و … استفاده کرد. مقاومت این چوب ها به ویژه دربرابر قارچ  زیاد است. در کل دوام طبیعی متوسطی دارند.

 ایده ی ترکیب شیشه و چوب ممرز در میز غذا خوری

از نظر طراحان بزرگ دکور چوب ممرز بسیار تزئینی و کار آمد به نظر می رسد. تولیدکنندگان و کارخانه های چوب قبل از استفاده از چوب ممرز از انواع مواد و روکش های بسیاری جهت جلوگیری از پوسیدگی و سایش این چوب ها استفاده می کنند که برای کارهای خارجی مناسب باشند. چوب ممرز از نظر آغشتگی به مواد شیمیایی مناسب است و با راش رقابت می کند.

چوب ممرز
چوب ممرز

عوارض و احتمالات استفاده از چوب ممرز

اگرچه واکنش های شدید از این چوب بسیار نادر است اما گزارش شده است که چوب ممرز باعث تحریک پوست در برخی افراد می شود.

سرگذشت تاریخی چوب درخت ممرز

در زمان های بسیار دور، رومیان به دلیل استحکام و مقاومت بالای این چوب، برای ساختن ارابه های خود از چوب درخت ممرز استفاده می کردند.

نویسنده: رحیم نعمتی لیمائی


مطالب مرتبط با شناخت انواع چوب :

کاسه چوبی خراطی شده از چوب ممرز
کاسه چوبی خراطی شده از چوب ممرز
چوب ممرز

Hornbeam یک چوب بسیار سخت است ، از این رو نام آن چوب آهن است . ممرز به دلیل دشواری در کار کردن به ندرت برای نجاری عمومی استفاده می شود. سختی آن به این معنی است که از آن برای حک کردن تخته ، دسته ابزار ، چرخ ها، لوازم تحت فشا و سایش پیانو استفاده شده است – مکان هایی که چوب بسیار سختی لازم است .

مشخصات فنی چوب ممرز اروپایی و آسیایی

نام مشترک (ها): Hornbeam European، Hornbeam Common

نام علمی: Carpinus betulus

توزیع: اروپا و آسیای غربی

اندازه درخت: 50-65 فوت (15-20 متر) قد ، 2-3 فوت (6-1 متر) قطر تنه

میانگین وزن خشک: 46 پوند / فوت 3 (735 کیلوگرم / متر 3 )

وزن مخصوص (پایه ، MC 12٪): .53 ، .74

سختی Janka: 1630 lb f (7،260 N)

مدول پارگی: 16010 lb f / in 2 (110.4 MPa)

مدول الاستیک: 1،755،000 lb f / in 2 (12.10 GPa)

قدرت خرد کردن: 7،320 پوند f / in 2 (50.5 MPa)

انقباض: شعاعی: 6.8٪ ، مماس: 11.5٪ ، حجمی: 18.4٪ ، نسبت T / R: 1.7

رنگ / ظاهر: چوب درخت ممرز بسیار ضخیم است و بیشتر تخته ها و تخته های چوب کاملاً از چوب چوب تشکیل شده است. رنگ تقریباً سفید است. چوب قلب قهوه ای مایل به زرد کم رنگ به طور واضح از درخت چوب مشخص نمی شود.

دانه / بافت: دانه مستقیماً کمی با هم مخلوط شده و دارای یک بافت ریز و یکنواخت است.

چوب درخت ممرز
چوب درخت ممرز
بافت مقطع چوب ممرز
بافت مقطع چوب ممرز
WhatsApp chat